Interpelacja w sprawie planów utworzenia zawodowej placówki konsularnej Rzeczypospolitej Polskiej w stanie Floryda, ze szczególnym uwzględnieniem aglomeracji Miami

Szanowny Panie Premierze,

zwracam się z interpelacją w sprawie potrzeb konsularnych rosnącej społeczności polskiej i polonijnej w stanie Floryda oraz ewentualnych planów Ministerstwa Spraw Zagranicznych dotyczących utworzenia tam nowej, zawodowej placówki konsularnej Rzeczypospolitej Polskiej.

Podczas moich spotkań z Polonią w stanie Floryda otrzymałem liczne głosy naszych rodaków, którzy wskazują na rosnące trudności w dostępie do pełnego zakresu usług konsularnych. Przedstawiciele Kongresu Polonii Amerykańskiej (Polish American Congress) podkreślają, że społeczność osób polskiego pochodzenia w tym stanie ma już przekraczać 800 tysięcy osób, podczas gdy jeszcze około 2020 r. szacunki oscylowały w granicach 400 tysięcy. Niezależnie od różnic między szacunkami organizacji polonijnych a danymi amerykańskiego spisu powszechnego (ACS), nie budzi wątpliwości dynamika wzrostu: Floryda stała się jednym z najważniejszych kierunków wewnętrznej migracji Polonii, przede wszystkim ze stanów Illinois, Nowy Jork i Kalifornia.

Od 1 października 2024 r. stan Floryda należy do okręgu konsularnego Konsulatu Generalnego RP w Houston. Oznacza to, że najbliższa zawodowa placówka konsularna znajduje się w Teksasie, w odległości wielu godzin lotu od południowej Florydy. W Miami działa Konsulat Honorowy RP, którego znaczenie dla społeczności lokalnej jest niekwestionowane, jednak placówka honorowa – z natury rzeczy – nie zastępuje pełnego urzędu konsularnego, w szczególności w zakresie paszportów, aktów stanu cywilnego, spraw obywatelstwa, legalizacji dokumentów, opieki konsularnej w sytuacjach kryzysowych czy bieżącej obsługi przedsiębiorców i rodzin dwunarodowych.

Konsulat Generalny RP w Houston organizuje w Florydzie objazdowe dyżury paszportowe (m.in. w Clearwater, Orlando, Greenacres, Naples i Miami). Inicjatywa ta zasługuje na uznanie, lecz ma charakter incydentalny i nie odpowiada skali potrzeb społeczności, która – według wszelkiego prawdopodobieństwa – będzie nadal rosnąć. Aglomeracja Miami, jako największy ośrodek gospodarczy, komunikacyjny i turystyczny południowo-wschodnich Stanów Zjednoczonych, stanowi naturalne miejsce dla stałej placówki: skupia znaczną część Polonii południowej Florydy, jest łatwo dostępna dla mieszkańców hrabstw Miami-Dade, Broward i Palm Beach oraz pełni funkcję bramy do Ameryki Łacińskiej i Karaibów.

Utworzenie zawodowego konsulatu w Florydzie miałoby znaczenie nie tylko usługowe. Wzmocniłoby więź państwa z rodakami, ułatwiło promocję Polski, wsparło polski biznes i turystykę oraz podniosło jakość opieki nad obywatelami RP w stanie o dużej mobilności i licznych kontaktach transatlantyckich. W ocenie interpelującego dotychczasowy model – jeden konsulat generalny w Houston dla rozległego obszaru obejmującego m.in. Teksas, Florydę i Alabamę – przestaje odpowiadać rzeczywistemu rozkładowi polskiej diaspory.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych prowadzi analizy dotyczące liczebności obywateli RP oraz osób polskiego pochodzenia zamieszkałych na stałe lub czasowo w stanie Floryda, a jeżeli tak – jakie są aktualne szacunki resortu i na jakich źródłach się opierają?

2. Czy w ministerstwie lub w Ambasadzie RP w Waszyngtonie rozważano, rozważa się lub planuje się utworzenie zawodowej placówki konsularnej RP w stanie Floryda, w szczególności w aglomeracji Miami?

3. Jakie kryteria (liczba obywateli, natężenie spraw konsularnych, odległość od istniejącej placówki, potencjał gospodarczy, bezpieczeństwo obywateli) stosuje resort przy podejmowaniu decyzji o otwieraniu nowych urzędów konsularnych?

4. Jak ministerstwo ocenia, czy obecny model obsługi Florydy – właściwość Konsulatu Generalnego RP w Houston oraz okresowe dyżury paszportowe – jest wystarczający wobec deklarowanego przez Kongres Polonii Amerykańskiej podwojenia liczebności społeczności polskiej w tym stanie w ciągu kilku lat?

5. Ile spraw konsularnych (w tym wniosków paszportowych, aktów stanu cywilnego, spraw obywatelskich i interwencji) z terenu Florydy załatwiono w latach 2022–2025 w Konsulacie Generalnym RP w Houston oraz w Wydziale Konsularnym Ambasady RP w Waszyngtonie, a jaka część z nich wymagała osobistego stawiennictwa poza stanem Floryda?

6. Czy resort analizował koszty i korzyści utworzenia Konsulatu Generalnego lub Konsulatu RP w Miami (ewentualnie innej lokalizacji na Florydzie) w porównaniu z dalszym zwiększaniem liczby dyżurów objazdowych?

7. Czy ministerstwo prowadziło lub zamierza prowadzić konsultacje w tej sprawie z organizacjami polonijnymi, w tym z Kongresem Polonii Amerykańskiej i jego oddziałem na Florydzie, oraz z Konsulatem Honorowym RP w Miami?

8. W jakim horyzoncie czasowym – jeżeli decyzja o nowej placówce nie zapadła – możliwe byłoby przynajmniej wzmocnienie stałej obecności konsularnej na Florydzie, np. poprzez stały punkt przyjęć, zwiększenie częstotliwości dyżurów lub oddelegowanie urzędnika konsularnego?

Z wyrazami szacunku

dr Tomasz Rzymkowski