Interpelacja w sprawie skutków międzynarodowej koordynacji zabezpieczenia społecznego dla prawa cudzoziemców do podwyższenia emerytury do kwoty najniższej oraz do trzynastej i czternastej emerytury

Szanowna Pani Minister,

system emerytalny powinien być oparty na dwóch wartościach: solidarności i sprawiedliwości.

Solidarność nie może jednak oznaczać, że wieloletni związek z polskim systemem ubezpieczeniowym przestaje mieć znaczenie.

Polski obywatel przez 30 czy 40 lat pracuje, płaci składki i podatki. Państwo wymaga od niego systematycznego uczestnictwa w systemie przez niemal całe zawodowe życie.

Nie kwestionuję prawa cudzoziemca do emerytury odpowiadającej składkom faktycznie odprowadzonym w Polsce.

Jeżeli człowiek legalnie pracował w Polsce i płacił składki, jego prawa powinny być respektowane bez względu na narodowość.

Problem powstaje gdzie indziej.

Należy ustalić, czy bardzo krótki okres uczestnictwa w polskim systemie, w połączeniu z zagranicznymi okresami ubezpieczenia, może w praktyce otworzyć drogę do dodatkowych świadczeń wielokrotnie przewyższających wartość polskiego wkładu składkowego.

Umowa między Polską a Ukrainą przewiduje sumowanie okresów ubezpieczenia, jeżeli jest to konieczne dla nabycia prawa do emerytury lub renty.

Jednocześnie świadczenie podstawowe ustalane przy wykorzystaniu sumowania powinno być obliczane według zasad określonych w umowie, w tym przy zastosowaniu proporcji okresów ubezpieczenia.

Później jednak pojawiają się kolejne elementy polskiego systemu – podwyższenie do kwoty najniższej emerytury oraz dodatkowe roczne świadczenia pieniężne.

I tu powstają zasadnicze pytania.

Czy człowiek, którego podstawowa polska emerytura wynosi kilka, kilkadziesiąt lub kilkaset złotych, może otrzymać 13. emeryturę w pełnej wysokości?

Czy może uzyskać pełną 14. emeryturę?

Czy przy ustalaniu wysokości 14. emerytury bierze się pod uwagę jego rzeczywistą emeryturę zagraniczną?

Czy państwo weryfikuje miejsce faktycznego zamieszkania?

Czy świadczenia mogą być transferowane poza Polskę?

Jak często ZUS sprawdza, czy warunki są nadal spełnione?

Jeżeli takich danych nie publikuje się w sposób kompleksowy, powstaje przestrzeń zarówno dla społecznych nieporozumień, jak i dla rzeczywistych nadużyć.

A państwo powinno eliminować jedno i drugie.

Prawo nie może być skonstruowane w sposób, który opłaca się wykorzystywać według schematu: minimalny wkład – maksymalne świadczenie.

Państwo nie powinno promować cwaniactwa emerytalnego.

Powinno promować legalną pracę, uczciwe odprowadzanie składek i wieloletnie uczestnictwo w systemie.

Dlatego proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:

Nie chodzi o odbieranie komukolwiek emerytury wynikającej z uczciwie zapłaconych składek.

Chodzi o odpowiedź na proste pytanie:

Czy polski system premiuje wieloletnią pracę i składki, czy też w pewnych przypadkach bardziej opłaca się znaleźć najkrótszą możliwą drogę do wejścia do systemu?

Polski pracownik musi wiedzieć, że kilkadziesiąt lat jego pracy ma znaczenie.

Polski podatnik musi wiedzieć, komu i dlaczego państwo przekazuje jego pieniądze.

A państwo powinno potrafić wykazać, że jego system jest odporny zarówno na nadużycia, jak i na legalny arbitraż świadczeniowy.

Solidarność społeczna nie może oznaczać naiwności państwa.

Pierwszym obowiązkiem polskiego rządu pozostaje odpowiedzialność wobec obywateli, którzy przez całe życie ten system finansują.