Interpelacja w sprawie docelowego modelu wyznaczania lasów o wiodącej funkcji społecznej oraz możliwości objęcia nim Jeleniej Góry

Szanowna Pani Minister,

realizowany z inicjatywy Ministerstwa Klimatu i Środowiska pilotażowy proces wyznaczania lasów o wiodącej funkcji społecznej (LoWFS) stanowi istotny element zmiany podejścia do gospodarowania lasami Skarbu Państwa szczególnie ważnymi dla mieszkańców ze względu na pełnione przez nie funkcje społeczne, zdrowotne, rekreacyjne, przyrodnicze i krajobrazowe.

W 2026 r. realizowany jest II etap pilotażu, prowadzony przez Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy na zlecenie Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Zgodnie z informacjami ministerstwa etap ten nie przewiduje rozszerzenia procesu o nowe aglomeracje ani nowe obszary leśne. Jednocześnie doświadczenia zdobyte w ramach pilotażu oraz wypracowane w jego toku rozwiązania mają stanowić podstawę dalszych zmian w sposobie prowadzenia gospodarki leśnej w lasach szczególnie istotnych dla społeczeństwa.

Pierwszym obszarem, dla którego proces ten doprowadził do ustanowienia lasów o wiodącej funkcji społecznej, jest aglomeracja wrocławska. W lipcu 2026 r. rozwiązaniami tymi objęto około 13 tys. ha lasów na terenie czterech nadleśnictw i dziewięciu gmin. Znaczna część tego obszaru została ustanowiona jako lasy ochronne, a na terenach objętych procesem wdrożono zmodyfikowane zasady prowadzenia gospodarki leśnej ukierunkowane na wzmocnienie społecznych funkcji lasów.

Dotychczasowe doświadczenia pilotażu prowadzą zatem do zasadniczego pytania o docelowy, systemowy model postępowania z lasami o szczególnym znaczeniu społecznym położonymi poza obszarami objętymi obecnym procesem, a także o kryteria i procedurę umożliwiające w przyszłości objęcie takim modelem kolejnych terenów. Problem ten ma szczególne znaczenie w odniesieniu do Jeleniej Góry. Prezydent Jeleniej Góry zwrócił się do Ministerstwa Klimatu i Środowiska z wnioskiem o objęcie miasta procesem identyfikacji i wyznaczania lasów o wiodącej funkcji społecznej. Wniosek ten znajduje uzasadnienie w specyficznych uwarunkowaniach przestrzennych, środowiskowych, społecznych i gospodarczych miasta.

Lasy zajmują ponad 3,6 tys. ha, czyli około 33% powierzchni Jeleniej Góry, przy czym około 2,96 tys. ha stanowią lasy Skarbu Państwa. Tereny leśne są zatem jednym z zasadniczych elementów struktury przestrzennej i przyrodniczej miasta. Ich znaczenie wykracza poza funkcję rekreacyjną. Jelenia Góra położona jest w bezpośrednim otoczeniu Karkonoszy i sąsiedztwie Karkonoskiego Parku Narodowego. Szczególne znaczenie ma również Uzdrowisko Cieplice, którego funkcjonowanie pozostaje związane z wysoką jakością środowiska, walorami krajobrazowymi oraz dostępnością terenów zielonych i leśnych. Lasy są intensywnie wykorzystywane przez mieszkańców, kuracjuszy i turystów, a zarazem stanowią istotny element potencjału turystycznego, rekreacyjnego i uzdrowiskowego miasta.

Znaczna część lasów położonych w granicach administracyjnych Jeleniej Góry stanowi własność Skarbu Państwa. Sposób prowadzenia gospodarki leśnej na tych terenach ma więc bezpośrednie znaczenie dla jakości życia mieszkańców, funkcji uzdrowiskowej miasta, jego walorów krajobrazowych i przyrodniczych oraz rozwoju turystyki. Przypadek Jeleniej Góry wskazuje tym samym na zagadnienie o charakterze systemowym: czy o możliwości objęcia lasów szczególnymi zasadami gospodarowania wynikającymi z ich wiodącej funkcji społecznej powinien decydować przede wszystkim status i wielkość ośrodka miejskiego, czy rzeczywiste znaczenie tych lasów dla lokalnej społeczności oraz pełnione przez nie funkcje.

Doświadczenia obecnego pilotażu powinny pozwolić na określenie przejrzystych zasad postępowania również w odniesieniu do terenów pozostających poza jego zakresem. Istotne jest zatem rozstrzygnięcie, czy powstanie mechanizm umożliwiający inicjowanie takiego procesu przez jednostki samorządu terytorialnego oraz według jakich kryteriów będą oceniane kolejne obszary.

Szanowna Pani Minister,

w związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

Uważam, że przypadek Jeleniej Góry ma znaczenie wykraczające poza wymiar lokalny. Doświadczenia pilotażu powinny zostać wykorzystane również do wypracowania przejrzystego, opartego na obiektywnych kryteriach mechanizmu postępowania wobec obszarów pozostających poza jego obecnym zakresem, jeżeli znaczenie społeczne, zdrowotne, przyrodnicze, rekreacyjne lub krajobrazowe lasów uzasadnia zastosowanie szczególnych zasad gospodarowania.

W odniesieniu do Jeleniej Góry zasadne jest zatem zarówno merytoryczne rozpatrzenie wniosku samorządu, jak i jednoznaczne wskazanie ścieżki umożliwiającej podjęcie dalszych działań po zakończeniu obecnego pilotażu.

Z poważaniem Iwona Krawczyk Posłanka na Sejm RP