Interpelacja w sprawie podstaw wprowadzenia tzw. diety planetarnej do szkół i przedszkoli oraz braku analogicznych zasad żywienia w instytucjach administracji publicznej

Szanowna Pani Minister,

działając na podstawie art. 115 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, zwracam się z interpelacją w sprawie wymagającej wyjaśnienia oraz podjęcia stosownych działań przez właściwe organy administracji rządowej.

Od 1 września 2026 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2026 r. dotyczące żywienia dzieci i młodzieży w jednostkach systemu oświaty. W materiałach publikowanych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nowe regulacje są wprost przedstawiane jako uwzględniające zasady tzw. diety planetarnej, której założenia mają służyć nie tylko zdrowiu człowieka, ale również ochronie środowiska.

W praktyce nowe regulacje ingerują w sposób żywienia dzieci i młodzieży w szkołach i przedszkolach, m.in. poprzez obowiązek zapewnienia co najmniej raz w tygodniu obiadu przygotowanego na bazie nasion roślin strączkowych bez dodatku produktów odzwierzęcych, przygotowywania zup na wywarach warzywnych co najmniej dwa razy w tygodniu oraz ograniczenie częstotliwości podawania mięsa. Co szczególnie charakterystyczne, w dniach, w których podawany jest posiłek zawierający mięso lub rybę, przewidziana jest możliwość skorzystania z pełnowartościowego posiłku roślinnego. Jednocześnie w dniu, w którym zgodnie z rozporządzeniem podawany jest obowiązkowy posiłek całkowicie roślinny, analogiczne prawo wyboru posiłku zawierającego mięso nie zostało zagwarantowane.

W przestrzeni publicznej pojawiły się ponadto poważne pytania dotyczące procesu przygotowania regulacji, zakresu konsultacji społecznych, podstaw naukowych przyjętych rozwiązań oraz wpływu na ich kształt organizacji i inicjatyw zajmujących się polityką klimatyczną, w tym sieci C40 Cities. Szczególnych wyjaśnień wymaga sytuacja, w której rozwiązania uzasadniane – przynajmniej częściowo – względami środowiskowymi i klimatycznymi zastosowano wobec dzieci i młodzieży, podczas gdy analogicznych ograniczeń nie wprowadzono w stołówkach obsługujących organy administracji państwowej, ministerstwa czy Sejm i Senat. Jeżeli ograniczenie konsumpcji produktów pochodzenia zwierzęcego rzeczywiście stanowi element polityki państwa konieczny dla ochrony klimatu, trudno znaleźć racjonalne uzasadnienie, dla którego ciężar realizacji tej polityki ma w pierwszej kolejności spoczywać na dzieciach, podczas gdy osoby dorosłe zatrudnione w instytucjach państwa zachowują pełną swobodę wyboru sposobu żywienia.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Kto był inicjatorem wprowadzenia do polskich szkół i przedszkoli rozwiązań określanych przez organy państwa jako zasady „diety planetarnej”? Proszę o wskazanie osób, komórek organizacyjnych ministerstwa oraz podmiotów zewnętrznych uczestniczących w przygotowaniu tych rozwiązań. 2. Czy projekt rozporządzenia został poddany konsultacjom publicznym? Jeżeli tak, kiedy, przez jaki okres, z udziałem jakich podmiotów oraz gdzie opublikowano dokumentację z konsultacji? Proszę również o przedstawienie zgłoszonych uwag oraz sposobu ich rozpatrzenia. 3. Czy projekt był konsultowany z reprezentatywnymi organizacjami rodziców, dyrektorów szkół, nauczycieli, dietetyków dziecięcych, pediatrów oraz organizacjami producentów żywności i rolników? 4. Czy Ministerstwo Zdrowia, Ministerstwo Edukacji Narodowej lub podmioty uczestniczące w przygotowaniu rozporządzenia korzystały z rekomendacji, opracowań, programów lub dokumentów C40 Cities? Jeżeli tak, proszę wskazać konkretne dokumenty oraz rozwiązania, które zostały wykorzystane. 5. Czy przedstawiciele C40 Cities, polskich miast należących do C40 albo organizacji współpracujących z C40 uczestniczyli bezpośrednio lub pośrednio w przygotowaniu regulacji? 6. Czy Ministerstwo Zdrowia posiada analizy dotyczące wpływu wprowadzonych zmian na zdrowie i rozwój dzieci i młodzieży w poszczególnych grupach wiekowych? Jeżeli tak, proszę wskazać autorów tych analiz oraz badania naukowe, na których zostały oparte. 7. Czy przed wydaniem rozporządzenia przeprowadzono analizę ryzyka wystąpienia niedoborów żywieniowych, w szczególności białka, żelaza, witaminy B12, wapnia i innych składników istotnych dla rozwoju dzieci? Jeżeli tak, proszę przedstawić jej wyniki. 8. Jaką część uzasadnienia dla wprowadzenia nowych zasad stanowiły względy zdrowotne, a jaką względy związane z ochroną klimatu, ograniczeniem emisji gazów cieplarnianych i wpływem produkcji żywności na środowisko? 9. Czy ministerstwo dysponuje analizą wskazującą, o ile wprowadzenie nowych zasad żywienia w polskich szkołach i przedszkolach ma zmniejszyć emisję CO 2 lub innych gazów cieplarnianych? Jeżeli tak, jaka jest prognozowana wielkość tej redukcji? 10. Dlaczego w dni, w których szkoła podaje mięso lub rybę, przewidziano możliwość zapewnienia alternatywnego pełnowartościowego posiłku roślinnego, natomiast w dniu obowiązkowego posiłku roślinnego nie przewidziano analogicznej możliwości wyboru posiłku zawierającego mięso? 11. Jakie względy zdrowotne uzasadniają taką asymetrię prawa wyboru? Czy wynika ona z rekomendacji medycznych i żywieniowych, czy z realizacji celów środowiskowych? 12. Kiedy Ministerstwo Zdrowia i Ministerstwo Edukacji Narodowej rozpoczęły kampanię informacyjną skierowaną do dyrektorów szkół, organów prowadzących i podmiotów odpowiedzialnych za żywienie zbiorowe, przygotowującą je do wejścia nowych przepisów w życie 1 września 2026 r.? 13. Ile szkoleń dla dyrektorów szkół, intendentów, dietetyków i pracowników stołówek przeprowadzono przed rozpoczęciem roku szkolnego 2026/2027 i ile osób w nich uczestniczyło? 14. Czy ministerstwo otrzymało sygnały od dyrektorów szkół lub samorządów wskazujące, że zostali oni zbyt późno poinformowani o praktycznych konsekwencjach nowych regulacji? Jeżeli tak, ile takich zgłoszeń wpłynęło? 15. Czy przed wejściem rozporządzenia w życie przeprowadzono analizę jego skutków finansowych i organizacyjnych dla szkół i samorządów, w tym dostępności odpowiednich produktów, kosztów przygotowania posiłków oraz konieczności zmiany umów z firmami cateringowymi? 16. Czy zasady odpowiadające „diecie planetarnej” obowiązują w stołówce Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Edukacji Narodowej, Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Sejmu i Senatu? Jeżeli nie, dlaczego? 17. Czy Ministerstwo Zdrowia zamierza wystąpić o wprowadzenie analogicznych zasad żywienia w stołówkach ministerstw, urzędów centralnych i innych jednostek administracji publicznej? 18. Jeżeli dieta planetarna jest przez ministerstwo uznawana za rozwiązanie korzystne zarówno dla zdrowia, jak i klimatu, dlaczego jej obligatoryjne elementy wprowadzono w pierwszej kolejności w żywieniu dzieci, a nie osób dorosłych korzystających ze stołówek administracji publicznej? 19. Czy ministerstwo analizowało możliwość pozostawienia rodzicom i uczniom prawa wyboru pomiędzy pełnowartościowym posiłkiem tradycyjnym i roślinnym każdego dnia, zamiast administracyjnego narzucania jednego z modeli żywienia w wybrane dni? 20. Czy ministerstwo zamierza monitorować skutki zdrowotne nowych zasad oraz rzeczywiste spożycie posiłków przez dzieci, w tym skalę niewykorzystanych i wyrzucanych posiłków? Kiedy zostanie przeprowadzona pierwsza ewaluacja nowych przepisów?

Żywienie dzieci powinno być kształtowane przede wszystkim w oparciu o ich potrzeby zdrowotne i rozwojowe oraz aktualną wiedzę medyczną. Jeżeli państwo wykorzystuje system żywienia szkolnego również jako instrument realizacji polityki klimatycznej, powinno powiedzieć o tym rodzicom wprost, przedstawić podstawy naukowe i analizy skutków takiej decyzji oraz wyjaśnić, dlaczego analogicznych wymagań nie nakłada na osoby dorosłe korzystające z żywienia zbiorowego finansowanego lub organizowanego przez państwo.