Interpelacja w sprawie nierównego ukształtowania zasad rozszerzania uprawnień instruktorów nauki jazdy i egzaminatorów w zakresie kategorii B+E, C+E oraz D+E

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z interpelacją dotyczącą przepisów ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, w szczególności art. 33, art. 35 oraz art. 59, które w odmienny sposób regulują zasady rozszerzania uprawnień zawodowych instruktorów nauki jazdy oraz egzaminatorów.

Obecne przepisy prowadzą do sytuacji, w której instruktor posiadający uprawnienia do szkolenia w zakresie kategorii B, C albo D, a jednocześnie posiadający prawo jazdy odpowiednio kategorii B+E, C+E albo D+E, musi uzyskać dodatkowe uprawnienie instruktorskie dla odpowiedniej kategorii +E.

Jednocześnie egzaminator posiadający uprawnienie do egzaminowania w zakresie kategorii B, C albo D oraz posiadający odpowiednie prawo jazdy B+E, C+E albo D+E jest uprawniony, na podstawie art. 59 ustawy, do egzaminowania również w zakresie odpowiedniej kategorii +E bez konieczności przechodzenia analogicznego dodatkowego procesu kwalifikacyjnego.

Powstaje zatem zasadnicze pytanie o merytoryczne uzasadnienie takiego zróżnicowania.

Egzaminator nie jest jedynie obserwatorem osoby egzaminowanej. Musi posiadać wiedzę i umiejętności pozwalające fachowo ocenić prawidłowość przygotowania oraz prowadzenia zespołu pojazdów, wykonywania wymaganych manewrów i zachowania osoby egzaminowanej w ruchu drogowym, a następnie na tej podstawie rozstrzygnąć o wyniku państwowego egzaminu.

Skoro ustawodawca uznaje, że posiadanie uprawnienia egzaminatora kategorii B, C albo D, w połączeniu z prawem jazdy odpowiedniej kategorii +E, zapewnia wystarczające kompetencje do egzaminowania w tym zakresie, wymaga wyjaśnienia, dlaczego analogiczna zasada nie znajduje zastosowania wobec instruktorów.

Instruktor kategorii B, C albo D przeszedł już właściwy dla swojego zawodu proces kwalifikacyjny potwierdzający jego przygotowanie metodyczne i dydaktyczne do szkolenia kandydatów na kierowców. Jeżeli posiada jednocześnie odpowiednią kategorię prawa jazdy +E, to zasadnicze pytanie sprowadza się do tego, jakie dodatkowe kompetencje związane z kategorią +E powinien jeszcze potwierdzić instruktor, których ustawodawca nie wymaga od egzaminatora.

Nie jest to przy tym problem dotyczący pojedynczej kategorii prawa jazdy. Analogiczna różnica występuje w przypadku kategorii: B/B+E, C/C+E oraz D/D+E, co wskazuje na systemowy charakter problemu.

Z historii legislacyjnej ustawy wynika, że dwa odmienne modele rozszerzania uprawnień zawodowych występowały już na etapie prac nad rządowym projektem ustawy o kierujących pojazdami, druk sejmowy nr 2879 VI kadencji Sejmu. W odniesieniu do instruktorów przewidziano dodatkowy proces kwalifikacyjny przy rozszerzaniu uprawnień, natomiast wobec egzaminatorów przyjęto rozwiązanie, zgodnie z którym uprawnienie egzaminatorskie kategorii podstawowej wraz z posiadaniem prawa jazdy odpowiedniej kategorii +E umożliwia egzaminowanie również w tej kategorii. Z dostępnych materiałów legislacyjnych nie wynika jednak jednoznaczne, konkretne i przekonujące uzasadnienie merytoryczne dla utrzymywania takiego zróżnicowania.

Obowiązujące rozwiązania powinny zostać również ocenione z punktu widzenia konstytucyjnej zasady równości oraz proporcjonalności ograniczeń związanych z wykonywaniem zawodu. Nie chodzi o obniżanie wymogów kwalifikacyjnych ani standardów bezpieczeństwa ruchu drogowego. Chodzi o to, aby obowiązki nakładane przez państwo były uzasadnione rzeczywistymi różnicami kompetencyjnymi i pozostawały proporcjonalne do celu, któremu mają służyć.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

W mojej ocenie przedstawiona sprawa wymaga rzeczywistego przeglądu obowiązujących regulacji. Państwo nie powinno nakładać na osoby wykonujące zawód dodatkowych obowiązków kwalifikacyjnych, administracyjnych i finansowych, jeżeli nie stoją za nimi konkretne i możliwe do wykazania przesłanki dotyczące kompetencji lub bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Jeżeli takie przesłanki nie istnieją, zasadne jest podjęcie prac legislacyjnych zmierzających do usunięcia opisanej niespójności oraz stworzenia racjonalnych, proporcjonalnych i jednolitych zasad rozszerzania uprawnień zawodowych.

Łączę wyrazy szacunku

Bartłomiej Pejo

Poseł na Sejm RP