Interpelacja w sprawie reakcji Rzeczypospolitej Polskiej na celowe kierowanie przez Federację Rosyjską uzbrojonych rakiet i bezzałogowych statków powietrznych na obiekty znajdujące się na terytorium Polski

Szanowny Panie Premierze,

16 września 2026 r. amerykański Institute for the Study of War opublikował analizę dotyczącą rosyjskiej kampanii przeciwko Europie. Autorzy zwracają uwagę na niebezpieczeństwo stopniowego podnoszenia progu, od którego państwa NATO uznają rosyjskie działania kinetyczne za wymagające zdecydowanej odpowiedzi. Mechanizm ten ISW określa jako próbę normalizacji coraz poważniejszych działań Rosji i stopniowego przesuwania granic akceptowalnego ryzyka. Szczególnie istotna jest przedstawiona przez ISW krytyka określania kolejnych rosyjskich działań jako „sub-threshold” lub „sub-Article 5”. Zdaniem autorów wcześniejsze publiczne zakwalifikowanie określonych kategorii rosyjskich działań jako znajdujących się poniżej progu art. 5 Traktatu Północnoatlantyckiego może w praktyce komunikować Federacji Rosyjskiej, jak daleko może posunąć się bez ryzyka zdecydowanej odpowiedzi sojuszu.

Problem ten ma dla Polski znaczenie bezpośrednie. Dotychczasowe naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej przez rosyjskie środki napadu powietrznego były przedstawiane przede wszystkim w kontekście wojny prowadzonej przeciwko Ukrainie. Należy jednak rozważyć jakościowo odmienny scenariusz: celowe skierowanie przez Federację Rosyjską uzbrojonej rakiety lub bezzałogowego statku powietrznego na wcześniej wybrany obiekt znajdujący się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Taki obiekt mógłby mieć charakter wojskowy, infrastrukturalny lub cywilny. Atak mógłby przy tym zostać przeprowadzony w ograniczonej skali, właśnie w celu sprawdzenia determinacji Polski i pozostałych państw NATO oraz ustalenia faktycznego progu, po przekroczeniu którego sojusz gotów jest podjąć działania wobec Federacji Rosyjskiej.

W tym kontekście szczególnie istotne jest, czy Polska posiada jednoznacznie określoną polityczną granicę, po przekroczeniu której działania rosyjskie przestają być traktowane jako incydenty, prowokacje lub działania „poniżej progu”, a zaczynają być traktowane jako celowy atak zbrojny na Rzeczpospolitą Polską.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Premiera z następującymi pytaniami:

1. Czy celowe skierowanie przez Federację Rosyjską uzbrojonej rakiety lub bezzałogowego statku powietrznego na konkretny obiekt znajdujący się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zostałoby przez Radę Ministrów uznane za atak zbrojny na Polskę, niezależnie od tego, czy w jego wyniku doszłoby do ofiar w ludziach lub zniszczeń? Jeżeli nie, jakie dodatkowe przesłanki musiałyby zostać spełnione? 2. Czy w przypadku potwierdzenia, że rosyjski uzbrojony środek napadu powietrznego został celowo skierowany na obiekt w Polsce, rząd Rzeczypospolitej Polskiej wystąpiłby o konsultacje na podstawie art. 4 Traktatu Północnoatlantyckiego lub o zastosowanie art. 5? Jakie kryteria polityczne i prawne decydowałyby o wyborze jednego z tych mechanizmów? 3. Czy Polska uznaje, że pojedynczy, ale świadomie i celowo przeprowadzony rosyjski atak kinetyczny na obiekt wojskowy, infrastrukturę krytyczną lub obiekt cywilny na terytorium Polski może stanowić wystarczającą podstawę do zastosowania prawa do samoobrony wynikającego z art. 51 Karty Narodów Zjednoczonych, w tym do podjęcia proporcjonalnych działań wobec źródła ataku? 4. Czy Rada Ministrów określiła na poziomie politycznym granice, których przekroczenie przez Federację Rosyjską spowoduje zmianę charakteru polskiej odpowiedzi z działań ochronnych, dyplomatycznych i konsultacyjnych na działania wynikające z prawa do samoobrony, oraz czy stanowisko Polski w tej sprawie zostało uzgodnione z kluczowymi sojusznikami w NATO? 5. Czy rząd analizuje wskazane przez ISW ryzyko, że powściągliwa reakcja na ograniczony rosyjski atak kinetyczny może zostać przez Federację Rosyjską potraktowana jako potwierdzenie, że podobne działania pozostają poniżej faktycznego progu odpowiedzi Polski i NATO, prowadząc tym samym do kolejnych, coraz poważniejszych prób testowania granic reakcji sojuszu? Jeśli tak, jakie wnioski zostały wyciągnięte z tych analiz dla polityki odstraszania Rzeczypospolitej Polskiej?

Zasadniczym problemem nie jest bowiem wyłącznie zdolność Sił Zbrojnych RP do wykrycia i zniszczenia rosyjskiej rakiety lub drona. Równie istotne jest to, co nastąpi po stwierdzeniu, że środek ten nie znalazł się nad Polską przypadkowo, lecz został świadomie użyty przeciwko celowi na terytorium naszego państwa.

Brak czytelnego progu reakcji może sam w sobie wpływać na kalkulację przeciwnika. Jeżeli Federacja Rosyjska nie ponosi istotnych kosztów kolejnych działań testujących granice odpowiedzi państw NATO, istnieje ryzyko, że granice te będą sprawdzane ponownie i przesuwane. Dlatego kwestia politycznej odpowiedzi na celowy, choćby ograniczony, atak kinetyczny na terytorium Polski powinna stanowić jeden z podstawowych elementów polityki odstraszania państwa.