Interpelacja nr 20019

Interpelacja w sprawie Domu Kombatanta Polskiego im. gen. Władysława Andersa w Paryżu oraz konieczności podjęcia działań na rzecz ochrony polskiego dziedzictwa i interesów środowiska polonijnego

Adresat: minister spraw zagranicznych

Data wpływu: 2026-09-23

Treść interpelacji

Szanowny Panie Ministrze,

działając na podstawie art. 14 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się z interpelacją poselską w związku z sytuacją Domu Kombatanta Polskiego im. gen. Władysława Andersa przy 20 rue Legendre w Paryżu, w szczególności przeprowadzoną w dniu 11 sierpnia 2026 r. eksmisją oraz zagrożeniem dla dalszego funkcjonowania tego miejsca i znajdujących się w nim zbiorów, archiwaliów oraz pamiątek związanych z historią polskiej emigracji i polskich kombatantów.

Dom ten przez dziesięciolecia pozostawał ważnym miejscem działalności polskich środowisk kombatanckich i polonijnych we Francji. Niezależnie od trwającego przed sądami francuskimi sporu dotyczącego praw do nieruchomości obowiązkiem państwa polskiego pozostaje podejmowanie możliwych prawnie działań na rzecz ochrony polskiego dziedzictwa narodowego oraz wspierania Polaków mieszkających za granicą.

Obowiązek ten znajduje szczególne umocowanie w art. 5 Konstytucji RP, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska strzeże dziedzictwa narodowego, oraz w art. 6 ust. 2 Konstytucji RP, stanowiącym, że Rzeczpospolita Polska udziela pomocy Polakom zamieszkałym za granicą w zachowaniu ich związków z narodowym dziedzictwem kulturalnym.

Z odpowiedzi Ministerstwa Spraw Zagranicznych z dnia 4 września 2026 r. na interpelację poselską nr 19267 wynikało, że po eksmisji osoby uprawnione miały możliwość odbioru pozostawionych w domu przedmiotów w obecności francuskiego komornika, zaś po upływie wyznaczonego terminu rzeczy te mogły zostać przewiezione do odpłatnej przechowalni. Ministerstwo informowało ponadto, że na 16 września 2026 r. wyznaczono rozpoznanie sprawy przed juge de l’exécution. Wobec upływu tego terminu konieczne jest obecnie ustalenie rzeczywistego i aktualnego stanu sprawy.

Nie mogę również zaakceptować poprzestania na stanowisku przedstawionym we wskazanej odpowiedzi MSZ, zgodnie z którym podjęcie działań dyplomatycznych miałoby być „niemożliwe i niedopuszczalne” wyłącznie dlatego, że stronami sporu są prywatne organizacje polonijne. Oczywiste jest, że polska dyplomacja nie może ingerować w niezależne postępowanie przed sądami Republiki Francuskiej. Jest jednak zasadnicza różnica pomiędzy ingerencją w postępowanie sądowe a podejmowaniem rozmów dotyczących zabezpieczenia polskich pamiątek, zachowania historycznego charakteru miejsca, ochrony interesów Polonii czy poszukiwania rozwiązania pozwalającego uniknąć rozproszenia polskiego dziedzictwa.

W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy ustalono aktualne informacje o stanie wszystkich postępowań dotyczących domu kombatanta, w szczególności o wyniku postępowania prowadzonego przed juge de l’exécution w dniu 16 września 2026 r. oraz aktualnym stanie postępowania apelacyjnego?

2. Czy ustalono, gdzie obecnie znajdują się pozostawione w budynku archiwa, księgozbiór, sztandary, dokumenty, fotografie, meble, dzieła sztuki oraz inne pamiątki związane z polskimi kombatantami i działalnością Polonii, kto sprawuje nad nimi pieczę oraz czy istnieje jakiekolwiek zagrożenie ich usunięciem, sprzedażą, zniszczeniem lub rozproszeniem?

3. Czy podjęto rozmowy z obiema stronami sporu oraz z właściwymi władzami francuskimi i podmiotami uczestniczącymi w czynnościach egzekucyjnych, wyłącznie w celu zabezpieczenia polskiego dziedzictwa i umożliwienia jego profesjonalnej inwentaryzacji?

4. Czy podjęto próbę doprowadzenia do spotkania przedstawicieli obu organizacji polonijnych w celu wypracowania rozwiązania pozwalającego zachować historyczne zbiory?

Przedmiotem interpelacji jest żądanie wykorzystania dostępnych państwu polskiemu instrumentów w celu niedopuszczenia do utraty, zniszczenia lub rozproszenia materialnego świadectwa historii polskiej emigracji niepodległościowej i polskich kombatantów we Francji.

Bierność w sytuacji, w której zagrożone może być dziedzictwo tworzone przez pokolenia polskich żołnierzy i emigrantów, nie może być uznana za wystarczającą realizację konstytucyjnych obowiązków Rzeczypospolitej Polskiej.

Z poważaniem

Michał Wójcik Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej

Inne interpelacje: Michał Wójcik

Wszystkie interpelacje

Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji