Interpelacja nr 20189

Interpelacja w sprawie zakresu stosowania poz. 121 katalogu rzadkich chorób genetycznych, w szczególności w odniesieniu do osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu

Adresat: minister rodziny, pracy i polityki społecznej

Data wpływu: 2026-10-01

W skrócie

Posłowie zwracają uwagę na niejednoznaczność i wątpliwości interpretacyjne dotyczące pozycji 121 katalogu rzadkich chorób genetycznych, szczególnie w kontekście osób ze spektrum autyzmu (ASD), co prowadzi do rozbieżności w orzecznictwie o niepełnosprawności. Zadają precyzyjne pytania dotyczące kryteriów kwalifikacji, wymagań genetycznych i diagnostycznych oraz braku jednolitych wytycznych dla zespołów orzekających.

Opis wygenerowany automatycznie na podstawie danych Sejmu RP · jak powstają opisy AI

Treść interpelacji

Szanowna Pani Minister,

w Katalogu rzadkich chorób genetycznych o jednorodnym i niezmiennym przebiegu, stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, w poz. 121 wskazano: „Genetycznie uwarunkowane (z określonym patogennym wariantem genetycznym) zespoły neurorozwojowe z niepełnosprawnością intelektualną”, natomiast w kolumnie dotyczącej ORPHA – „różne numery ORPHA”. Sformułowanie to wywołuje wątpliwości interpretacyjne zarówno po stronie osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin, jak i członków zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności. W szczególności pytania dotyczą osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, ponieważ ASD należy do zaburzeń neurorozwojowych, natomiast treść poz. 121 odwołuje się dodatkowo do genetycznego uwarunkowania, określonego patogennego wariantu genetycznego oraz niepełnosprawności intelektualnej. Dodatkową wątpliwość powoduje fakt, że część konkretnych genetycznie uwarunkowanych zespołów neurorozwojowych została wymieniona w katalogu odrębnie, np. zespół niepełnosprawności intelektualnej spowodowany mutacją DYRK1A, zespół Phelan-McDermid czy zespół Pitta-Hopkinsa. Powstaje zatem pytanie, jakie niewymienione z nazwy zespoły i zaburzenia, przykładowo niektóre zaburzenia neurorozwojowe związane z wariantami SCN2A lub SCN8A mają być kwalifikowane w ramach poz. 121. Brak jednoznacznego określenia zakresu tej pozycji może prowadzić do różnic w praktyce orzeczniczej oraz do rozbieżnych oczekiwań osób ubiegających się o orzeczenie.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

Doprecyzowanie powyższych kwestii jest istotne dla zapewnienia jednolitego stosowania przepisów przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności oraz przejrzystych zasad dla osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin.

Z wyrazami szacunku

Barbara Okuła Poseł na Sejm RP

Inne interpelacje: Aleksandra Leo

Wszystkie interpelacje

Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji