Interpelacja nr 20530
Interpelacja w sprawie braku skutecznych mechanizmów odpowiedzialności za powtarzalne oszustwa internetowe o niewielkiej jednostkowej wartości szkody
Adresat: minister sprawiedliwości
Data wpływu: 2026-10-20
W skrócie
Posłowie wskazują na brak skutecznych mechanizmów karnych wobec sprawców powtarzalnych oszustw internetowych o niewielkiej jednostkowej wartości szkody, co prowadzi do bezkarności mimo znacznej łącznej szkody społecznej. Zadają pytania dotyczące liczby umorzanych postępowań, uwzględniania powtarzalności czynów oraz ewentualnych zmian prawnych w celu zwiększenia odpowiedzialności sprawców.
Opis wygenerowany automatycznie na podstawie danych Sejmu RP · jak powstają opisy AI
Treść interpelacji
Panie Ministrze,
jednym z problemów zgłaszanych przez praktyków wymiaru sprawiedliwości jest ryzyko bezkarności sprawców oszustw internetowych, którzy wielokrotnie doprowadzają różne osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, każdorazowo na stosunkowo niewielką kwotę.
Zgodnie z art. 286 § 1 Kodeksu karnego oszustwo stanowi przestępstwo niezależnie od tego, czy wartość pojedynczej szkody przekracza określony próg kwotowy. Jednocześnie, na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania karnego w związku z art. 1 § 2 Kodeksu karnego, postępowanie nie może być prowadzone w sprawie o czyn, którego społeczna szkodliwość jest znikoma.
Problem pojawia się, w sytuacji gdy postępowanie dotyczące oszustwa zostaje umorzone z tej przyczyny, a sprawca nie ponosi odpowiedzialności za dany czyn również na innej podstawie.
Sytuacja ta zasługuje na szczególną uwagę w kontekście rozwiązań przyjętych w odniesieniu do kradzieży. W przypadku czynu określonego w art. 278 § 1 Kodeksu karnego przekroczenie ustawowego progu wartości rozgranicza kradzież stanowiącą przestępstwo od kradzieży stanowiącej wykroczenie, określonej w art. 119 § 1 Kodeksu wykroczeń. W obowiązującym stanie prawnym próg ten wynosi 800 zł.
W konsekwencji, jeżeli wartość skradzionej rzeczy nie przekracza tego progu, czyn może zostać zakwalifikowany jako wykroczenie, a sprawca nadal może ponieść odpowiedzialność. W przypadku oszustwa nie istnieje analogiczny mechanizm, który pozwalałby automatycznie potraktować czyn o niewielkiej wartości jako wykroczenie. Samo umorzenie postępowania z powodu znikomej społecznej szkodliwości może zatem prowadzić do sytuacji, w której sprawca nie ponosi odpowiedzialności za dane zdarzenie. Oczywiście wynika to z sytuacji zgłaszanej przez prowadzących postępowania o częstym uznawaniu znikomej szkodliwości, znacznie częstszym niż przy innych przestępstwach.
Ma to szczególne znaczenie w przypadku oszustw internetowych, w których sprawca może oszukać kilkadziesiąt lub kilkaset osób, każdorazowo na niewielką kwotę. Jednostkowa szkoda może być niewielka, jednak łączna wartość strat i skala procederu mogą być znaczne. Dochodzą do naszych biur poselskich informacje, iż nawet mimo takiej sytuacji, przy rozproszonym postępowaniu pojedyncze sprawy są umarzane z uwagi na znikomą szkodliwość społeczną, co oczywiście nie powinno mieć miejsca. Dlatego istotne jest ustalenie, czy w praktyce oceny społecznej szkodliwości czynu uwzględnia się powtarzalność działania sprawcy, liczbę pokrzywdzonych oraz powiązania pomiędzy poszczególnymi zdarzeniami.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Ile postępowań dotyczących czynu z art. 286 § 1 Kodeksu karnego umorzono w latach 2021-2025 z powodu znikomej społecznej szkodliwości czynu?
2. Ile spośród tych postępowań dotyczyło oszustw popełnionych za pośrednictwem Internetu, w szczególności portali aukcyjnych i serwisów ogłoszeniowych?
3. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości dysponuje danymi dotyczącymi liczby pokrzywdzonych oraz łącznej wartości szkód w sprawach umorzonych z tej przyczyny?
4. Czy w praktyce prokuratur uwzględnia się powtarzalność działania sprawcy oraz łączną skalę procederu przy ocenie społecznej szkodliwości czynu, w szczególności gdy poszczególne oszustwa dotyczą niewielkich kwot?
5. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości analizowało zasadność wprowadzenia rozwiązań prawnych umożliwiających pociąganie do odpowiedzialności za oszustwa o niewielkiej jednostkowej wartości szkody, w przypadkach gdy nie zachodzą podstawy do odpowiedzialności za przestępstwo, a zachowanie sprawcy wymaga reakcji prawnej?
6. Czy ministerstwo planuje działania legislacyjne lub organizacyjne mające na celu ograniczenie ryzyka bezkarności sprawców powtarzalnych oszustw internetowych?
Inne interpelacje: Przemysław Drabek
- Interpelacja w sprawie rzeczywistego stanu, struktury demograficznej oraz prognoz zapotrzebowania na kadry medyczne w Polsce
10.11.2026 · nr 20994 · minister zdrowia
- Interpelacja w sprawie opóźnień w wypłacie zaliczek i refundacji ze środków Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności dla szpitali, skutków tych…
01.10.2026 · nr 20191 · minister zdrowia
- Interpelacja w sprawie dofinansowania projektu "PMT Beskidy - kompleksowa analiza wizerunku marki i rekomendacje dalszych działań" oraz udostępnienia raportu…
23.08.2026 · nr 19373 · minister sportu i turystyki
- Interpelacja w sprawie działań Ministerstwa Spraw Zagranicznych na rzecz ochrony i zachowania Domu Kombatanta Polskiego im. gen. Władysława Andersa w Paryżu
17.08.2026 · nr 19267 · minister spraw zagranicznych
- Interpelacja w sprawie natychmiastowego wsparcia Polonii i Polaków za granicą oraz interwencji w związku z eksmisją polonijnych instytucji z Domu Kombatanta…
12.08.2026 · nr 19214 · minister kultury i dziedzictwa narodowego, minister spraw zagranicznych
Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji