Interpelacja nr 20530

Interpelacja w sprawie braku skutecznych mechanizmów odpowiedzialności za powtarzalne oszustwa internetowe o niewielkiej jednostkowej wartości szkody

Adresat: minister sprawiedliwości

Data wpływu: 2026-10-20

W skrócie

Posłowie wskazują na brak skutecznych mechanizmów karnych wobec sprawców powtarzalnych oszustw internetowych o niewielkiej jednostkowej wartości szkody, co prowadzi do bezkarności mimo znacznej łącznej szkody społecznej. Zadają pytania dotyczące liczby umorzanych postępowań, uwzględniania powtarzalności czynów oraz ewentualnych zmian prawnych w celu zwiększenia odpowiedzialności sprawców.

Opis wygenerowany automatycznie na podstawie danych Sejmu RP · jak powstają opisy AI

Treść interpelacji

Panie Ministrze,

jednym z problemów zgłaszanych przez praktyków wymiaru sprawiedliwości jest ryzyko bezkarności sprawców oszustw internetowych, którzy wielokrotnie doprowadzają różne osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, każdorazowo na stosunkowo niewielką kwotę.

Zgodnie z art. 286 § 1 Kodeksu karnego oszustwo stanowi przestępstwo niezależnie od tego, czy wartość pojedynczej szkody przekracza określony próg kwotowy. Jednocześnie, na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania karnego w związku z art. 1 § 2 Kodeksu karnego, postępowanie nie może być prowadzone w sprawie o czyn, którego społeczna szkodliwość jest znikoma.

Problem pojawia się, w sytuacji gdy postępowanie dotyczące oszustwa zostaje umorzone z tej przyczyny, a sprawca nie ponosi odpowiedzialności za dany czyn również na innej podstawie.

Sytuacja ta zasługuje na szczególną uwagę w kontekście rozwiązań przyjętych w odniesieniu do kradzieży. W przypadku czynu określonego w art. 278 § 1 Kodeksu karnego przekroczenie ustawowego progu wartości rozgranicza kradzież stanowiącą przestępstwo od kradzieży stanowiącej wykroczenie, określonej w art. 119 § 1 Kodeksu wykroczeń. W obowiązującym stanie prawnym próg ten wynosi 800 zł.

W konsekwencji, jeżeli wartość skradzionej rzeczy nie przekracza tego progu, czyn może zostać zakwalifikowany jako wykroczenie, a sprawca nadal może ponieść odpowiedzialność. W przypadku oszustwa nie istnieje analogiczny mechanizm, który pozwalałby automatycznie potraktować czyn o niewielkiej wartości jako wykroczenie. Samo umorzenie postępowania z powodu znikomej społecznej szkodliwości może zatem prowadzić do sytuacji, w której sprawca nie ponosi odpowiedzialności za dane zdarzenie. Oczywiście wynika to z sytuacji zgłaszanej przez prowadzących postępowania o częstym uznawaniu znikomej szkodliwości, znacznie częstszym niż przy innych przestępstwach.

Ma to szczególne znaczenie w przypadku oszustw internetowych, w których sprawca może oszukać kilkadziesiąt lub kilkaset osób, każdorazowo na niewielką kwotę. Jednostkowa szkoda może być niewielka, jednak łączna wartość strat i skala procederu mogą być znaczne. Dochodzą do naszych biur poselskich informacje, iż nawet mimo takiej sytuacji, przy rozproszonym postępowaniu pojedyncze sprawy są umarzane z uwagi na znikomą szkodliwość społeczną, co oczywiście nie powinno mieć miejsca. Dlatego istotne jest ustalenie, czy w praktyce oceny społecznej szkodliwości czynu uwzględnia się powtarzalność działania sprawcy, liczbę pokrzywdzonych oraz powiązania pomiędzy poszczególnymi zdarzeniami.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Ile postępowań dotyczących czynu z art. 286 § 1 Kodeksu karnego umorzono w latach 2021-2025 z powodu znikomej społecznej szkodliwości czynu?

2. Ile spośród tych postępowań dotyczyło oszustw popełnionych za pośrednictwem Internetu, w szczególności portali aukcyjnych i serwisów ogłoszeniowych?

3. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości dysponuje danymi dotyczącymi liczby pokrzywdzonych oraz łącznej wartości szkód w sprawach umorzonych z tej przyczyny?

4. Czy w praktyce prokuratur uwzględnia się powtarzalność działania sprawcy oraz łączną skalę procederu przy ocenie społecznej szkodliwości czynu, w szczególności gdy poszczególne oszustwa dotyczą niewielkich kwot?

5. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości analizowało zasadność wprowadzenia rozwiązań prawnych umożliwiających pociąganie do odpowiedzialności za oszustwa o niewielkiej jednostkowej wartości szkody, w przypadkach gdy nie zachodzą podstawy do odpowiedzialności za przestępstwo, a zachowanie sprawcy wymaga reakcji prawnej?

6. Czy ministerstwo planuje działania legislacyjne lub organizacyjne mające na celu ograniczenie ryzyka bezkarności sprawców powtarzalnych oszustw internetowych?

Inne interpelacje: Przemysław Drabek

Wszystkie interpelacje

Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji