Interpelacja nr 20836
Interpelacja w sprawie prawa osób bliskich zmarłych lokatorów do nabycia własności lokalu w świetle projektu ustawy o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz niektórych innych ustaw (UD311)
Adresat: minister finansów i gospodarki
Data wpływu: 2026-11-02
W skrócie
Posłowie Kamil Wnuk zwraca się z interpelacją do ministra finansów i gospodarki, kwestionując przepisy przejściowe projektu nowelizacji ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, które mogą pozbawić osoby bliskie zmarłych lokatorów prawa do nabycia własności lokalu w budynkach wybudowanych przed wejściem w życie zmian. Zdaniem posła, projektowane rozwiązanie prowadzi do niesprawiedliwego zróżnicowania sytuacji rodzin w tym samym budynku oraz narusza zasady zaufania obywateli do prawa i równości wobec prawa.
Opis wygenerowany automatycznie na podstawie danych Sejmu RP · jak powstają opisy AI
Treść interpelacji
Szanowny Panie Ministrze,
w nawiązaniu do mojej interpelacji nr 19343 oraz odpowiedzi podsekretarza stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii Pana Tomasza Lewandowskiego z dnia 8 września 2026 r. (znak: DM-III.054.9.2026) zwracam się o jednoznaczne wyjaśnienie sytuacji osób bliskich, które po śmierci uprawnionego zawrą ze spółdzielnią umowę o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do tego samego lokalu. Przedmiotem interpelacji jest zachowanie możliwości żądania przeniesienia własności lokalu w budynkach wybudowanych przed wejściem w życie projektowanej nowelizacji.
Sprawa dotyczy przepisów przejściowych projektu ustawy o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz niektórych innych ustaw (UD311), omawianych w poprzedniej interpelacji jako art. 10, a oznaczonych w projekcie z dnia 27 maja 2026 r. oraz w autopoprawce z dnia 2 września 2026 r. jako art. 11. Proszę o odniesienie się do aktualnie procedowanego brzmienia tego przepisu, z uwzględnieniem zgłoszonych autopoprawek.
W odpowiedzi z dnia 8 września 2026 r. ministerstwo wskazało, że powiązanie ochrony z pozwoleniem na budowę ma zapobiec stosowaniu różnych zasad do praw lokatorskich w jednym budynku. Jednocześnie, odpowiadając na pytanie nr 15, odwołało się do odmiennego traktowania nowo zawieranych stosunków prawnych. Wyjaśnienia te wymagają uzupełnienia w odniesieniu do umów zawieranych z osobami bliskimi w już istniejących budynkach, po wygaśnięciu prawa przysługującego zmarłemu.
Wątpliwość obrazuje następująca sytuacja. Lokal znajduje się w budynku z lat siedemdziesiątych, osiemdziesiątych lub dziewięćdziesiątych XX wieku, dla którego pozwolenie na budowę zostało wydane i stało się ostateczne na długo przed nowelizacją. Rodzice wnieśli wkład mieszkaniowy, a prawo lokatorskie przysługiwało im wspólnie. Po śmierci pierwszego z rodziców prawo przypadło drugiemu zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2026 r. poz. 889), dalej: „u.s.m.”. Dziecko mogło już wówczas odziedziczyć udział we wkładzie, stosownie do art. 14 ust. 2 u.s.m.
Po wejściu w życie nowelizacji umiera drugi rodzic. Po wygaśnięciu jego prawa dziecko realizuje roszczenie przewidziane w art. 15 ust. 2 u.s.m., z zachowaniem wymagań art. 15 ust. 4, i zawiera ze spółdzielnią umowę dotyczącą tego samego lokalu. W ramach rozliczeń spadkowych może być przy tym zobowiązane do spłaty pozostałych spadkobierców z tytułu ich udziałów we wkładzie. Należy rozróżnić dziedziczenie wkładu od ustanowienia prawa lokatorskiego: samo prawo lokatorskie nie przechodzi na spadkobierców, co wynika z art. 9 ust. 3 u.s.m. Znaczenie ma również art. 15 ust. 21 u.s.m., zgodnie z którym umowę z osobą bliską zawiera się na warunkach określonych w dotychczasowej umowie. Przepis ten wymaga wyjaśnienia w związku z projektowanym uchyleniem art. 12 u.s.m. oraz przepisem przejściowym zachowującym stosowanie art. 10-12 w dotychczasowym brzmieniu. Powstaje pytanie, czy ochrona obejmuje także kolejne ustanowienie prawa do tego samego lokalu, jeżeli dochodzi do niego już po wejściu w życie nowelizacji.
Przyjęcie wykładni wyłączającej taką ochronę mogłoby prowadzić do istotnego zróżnicowania sytuacji rodzin w jednym budynku. Część mieszkańców zachowałaby możliwość nabycia własności, podczas gdy dziecko zmarłego lokatora zostałoby jej pozbawione wyłącznie wskutek daty śmierci rodzica i konieczności zawarcia nowej umowy. Szczególnie dotkliwe byłyby skutki dla rodzin, które odkładały przeniesienie własności z powodu kosztów wymaganych rozliczeń, czynności notarialnych lub postępowania wieczystoksięgowego. Dodatkowe obciążenie stanowiłaby konieczność rozliczenia odziedziczonego wkładu z innymi spadkobiercami. W mojej ocenie przepisy przejściowe powinny wprost zabezpieczać tę sytuację. Zawarcie umowy z osobą bliską po śmierci uprawnionego nie powinno samo w sobie odbierać możliwości żądania przeniesienia własności lokalu w starym zasobie spółdzielczym. Chodzi o zachowanie dotychczasowych zasad wraz z wynikającymi z nich warunkami i ograniczeniami. Pozostawienie wątpliwości do rozstrzygnięcia w indywidualnych sporach ze spółdzielniami naraziłoby mieszkańców na koszty i niepewność co do sytuacji prawnej ich mieszkań.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy osoba bliska, która po wejściu w życie nowelizacji uzyska spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu na podstawie art. 15 ust. 2 u.s.m. w opisanym wyżej budynku, będzie mogła żądać przeniesienia własności na podstawie art. 12 ust. 1 u.s.m. w dotychczasowym brzmieniu, po spełnieniu ustawowych warunków? Proszę o jednoznaczne wskazanie, czy daty śmierci poprzedniego uprawnionego oraz zawarcia nowej umowy mogą wyłączyć tę możliwość. 2. Czy użyte w przepisie przejściowym sformułowanie „w związku z inwestycją realizowaną przez spółdzielnię mieszkaniową” obejmuje również inwestycje zakończone przed wieloma laty oraz kolejne ustanowienie prawa do lokalu na rzecz osoby bliskiej? Który konkretnie fragment aktualnej wersji projektu przesądza, że dotychczasowe zasady znajdą zastosowanie także do takiej umowy, niezależnie od daty jej zawarcia? 3. Jak ministerstwo interpretuje relację przepisu przejściowego do art. 15 ust. 21 u.s.m.? Czy uznanie umowy zawartej z osobą bliską za nowo zawierany stosunek prawny, w rozumieniu odpowiedzi na pytanie nr 15 interpelacji nr 19343, miałoby wyłączać stosowanie dotychczasowego art. 12 u.s.m.? Jeżeli tak, jak ministerstwo uzasadnia ten skutek wobec obowiązku zachowania warunków dotychczasowej umowy i deklarowanego celu przepisu przejściowego? Proszę o podanie podstawy prawnej przyjętego stanowiska. 4. Czy ministerstwo przeanalizowało skutki ewentualnego wyłączenia możliwości nabycia własności dla osób, które odziedziczyły udział we wkładzie mieszkaniowym i ponoszą koszty rozliczenia pozostałych spadkobierców? Jeżeli wyłączenie to jest zamierzone, jakie względy uzasadniają różnicowanie sytuacji osób w tym samym budynku ze względu na datę śmierci uprawnionego lub zawarcia umowy z osobą bliską? Proszę o ocenę tego rozwiązania w świetle zasad zaufania obywateli do państwa i stanowionego prawa oraz równości wobec prawa, wynikających z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. 5. Czy ministerstwo wprowadzi doprecyzowanie, zgodnie z którym dotychczasowe art. 10-12 u.s.m. będą stosowane do spółdzielczych lokatorskich praw do lokali w budynkach objętych ochroną przejściową także wtedy, gdy prawo zostanie ustanowione po wejściu w życie nowelizacji na rzecz osoby bliskiej na podstawie art. 15 ust. 2 u.s.m.? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie proponowanego brzmienia i terminu wprowadzenia zmiany. Jeżeli nie, proszę o wskazanie przyczyn odstąpienia od doprecyzowania. Jeżeli ministerstwo uznaje zmianę za zbędną, proszę wskazać konkretną podstawę i wyjaśnić, w jaki sposób obecna redakcja przepisu zapewnia ochronę wskazanej grupie osób. 6. Czy ministerstwo opublikuje stanowisko odnoszące się wprost do opisanego przypadku i uwzględni je w uzasadnieniu projektu, aby ograniczyć ryzyko rozbieżnych interpretacji przez spółdzielnie? Proszę o wskazanie aktualnego brzmienia przepisu przejściowego, daty wersji projektu oraz miejsca jego udostępnienia.
Wnoszę o usunięcie przedstawionych wątpliwości w toku prac nad projektem UD311. Ochrona dotychczasowych zasad powinna obejmować prawa lokatorskie do wszystkich lokali w budynkach, dla których pozwolenie na budowę zostało wydane i stało się ostateczne przed wejściem w życie ustawy, również w przypadku późniejszej realizacji roszczenia osoby bliskiej z art. 15 ust. 2 u.s.m., z zachowaniem dotychczasowych ustawowych warunków i ograniczeń. Proszę o odrębną odpowiedź na każde z powyższych pytań.
Z poważaniem Kamil Wnuk
Inne interpelacje: Kamil Wnuk
- Interpelacja w sprawie dostępności szczepień przeciw COVID-19 i zapisów na szczepienia przez IKP
09.11.2026 · nr 20979 · minister zdrowia
- Interpelacja w sprawie zapewnienia pełnego zatrudnienia w dyspozytorniach medycznych w kraju
09.11.2026 · nr 20978 · minister zdrowia
- Interpelacja w sprawie kompleksowej opieki koordynowanej nad pacjentkami z endometriozą (KOS-ENDO)
06.11.2026 · nr 20945 · minister zdrowia
- Interpelacja w sprawie planowanego objęcia spalarni odpadów komunalnych systemem EU ETS i skutków dla mieszkańców
04.11.2026 · nr 20886 · minister klimatu i środowiska
- Interpelacja w sprawie ustawy o trasach dla rowerów
02.11.2026 · nr 20835 · minister infrastruktury
Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji