Interpelacja nr 20853
Interpelacja w sprawie pilnej interwencji rządu wobec ujawnionych w mediach działań spółki Elewarr sp. z o.o. zagrażających bytowi Grupy Azoty SA oraz konieczności wdrożenia systemowych rozwiązań obniżających ceny gazu dla krajowego przemysłu chemicznego
Adresat: minister aktywów państwowych, minister finansów i gospodarki, minister rolnictwa i rozwoju wsi
Data wpływu: 2026-11-03
W skrócie
Posł Michał Cieślak zarzuca rządowi brak koordynacji i destrukcyjne działania spółki Elewarr, które zagrażają bytowi Grupy Azoty SA poprzez import tanich nawozów (potencjalnie rosyjskich) i podwyższają koszty gazu dla przemysłu chemicznego. Posel domaga się pilnych działań systemowych, takich jak model fińskiego Mankala lub regulacja cen gazu, aby zapobiec bankructwu strategicznych zakładów i chronić polską gospodarkę przed zagranicznym dumpingiem.
Opis wygenerowany automatycznie na podstawie danych Sejmu RP · jak powstają opisy AI
Treść interpelacji
Działając na podstawie art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz zgodnie z właściwymi przepisami Regulaminu Sejmu RP, składam niniejszą interpelację w sprawie działań zagrażających bezpieczeństwu strategicznemu, przemysłowemu i żywnościowemu Rzeczypospolitej Polskiej.
Bezpośrednią podstawą do sformułowania niniejszego wystąpienia są oficjalne doniesienia prasowe opublikowane w ogólnodostępnych źródłach i portalach branżowych (m.in. w serwisie Farmer.pl oraz Tygodniku Poradniku Rolniczym) w dniach 21-23 października 2026 roku. Publikacje te ujawniły szczegóły umowy wykonawczej, którą państwowa spółka Elewarr zawarła na rynku egipskim. Kontrakt zakłada masowy eksport kilkuset tysięcy ton polskiej pszenicy do Egiptu, połączony z realizowanym w drodze powrotnej importem tamtejszych nawozów azotowych (mocznika). Działanie to, choć motywowane doraźną chęcią upłynnienia nadwyżek ziarna przez resort rolnictwa, w perspektywie makroekonomicznej stanowi bezpośrednie uderzenie w rynek krajowy i drastycznie pogłębia dramatyczną sytuację finansową Grupy Azoty SA. Co więcej, w realiach globalnego rynku chemicznego istnieje uzasadnione ryzyko, że importowany z Afryki Północnej mocznik jest produkowany z surowców lub półproduktów (amoniaku) pochodzenia rosyjskiego, co stoi w rażącej sprzeczności z polską i unijną polityką sankcyjną. Opisany w mediach mechanizm obnaża całkowity paraliż decyzyjny i destrukcyjną dla państwa silosowość w zarządzaniu strategicznymi aktywami. Podczas gdy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi pod kierownictwem ministra Stefana Krajewskiego poprzez spółkę Elewarr otwiera rynek na tani import nawozów, Ministerstwo Aktywów Państwowych pod kierownictwem ministra Wojciecha Balczuna pozostaje bierne wobec faktu, że jedna spółka Skarbu Państwa (Orlen SA) generuje wysokie marże handlowe na sprzedaży gazu ziemnego, doprowadzając drugą (Grupę Azoty) do strukturalnego bankructwa. Koszt gazu stanowi nawet do 80% kosztów produkcji amoniaku. Uzależnienie cen surowca dla krajowych fabryk od spekulacyjnych indeksów giełdowych (np. TTF) pozbawia polską chemię możliwości walki z dumpingiem z krajów trzecich.
Przykłady innych państw europejskich jednoznacznie dowodzą, że wewnątrz Unii Europejskiej można legalnie i skutecznie chronić swój przemysł energochłonny:
1) Finlandia (model Mankala) - wykorzystuje transparentny model prawno-gospodarczy (Mankala-periaate), w którym zakłady przemysłowe są współudziałowcami spółek celowych non-profit i zabezpieczają dostęp do energii oraz surowców bezpośrednio po kosztach ich wytworzenia (at cost), bez marż pośredników; rozwiązanie to zostało uznane przez Komisję Europejską za w pełni zgodne z prawem o pomocy publicznej;
2) Rumunia - wdrożyła sztywne pułapy cenowe i nakaz odsprzedaży gazu po kosztach regulowanych z własnych złóż dla strategicznych sektorów gospodarki; Polska posiada własne złoża gazu zarządzane przez Orlen SA; istnieją pełne narzędzia surowcowe i prawne, aby wdrożyć formułę „koszt plus” (Cost-Plus) na gaz krajowy i skierować go dedykowanym kanałem do Grupy Azoty, ratując zakłady w Tarnowie, Puławach czy Policach przed upadkiem, a polskie rolnictwo przed całkowitym uzależnieniem od zagranicznych dostawców.
W związku z powyższym, działając w interesie publicznym i w trosce o polską gospodarkę, zwracam się do Pana Premiera oraz właściwych ministrów z następującymi pytaniami:
1. Czy w świetle informacji ujawnionych w mediach branżowych w dniach 21-23 października 2026 r., Ministerstwo Aktywów Państwowych oraz Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi koordynowały działania spółki Elewarr z planem naprawczym dla Grupy Azoty SA? W jaki sposób dopuszczenie do masowego importu mocznika ma wpłynąć na sytuację finansową krajowego producenta?
2. Jakie procedury kontroli celno-skarbowej zostały wdrożone, aby zagwarantować, że nawozy sprowadzane w ramach opisanego w prasie kontraktu spółki Elewarr z Egiptu nie pochodzą ze złóż lub fabryk Federacji Rosyjskiej bądź Białorusi (zarówno jako gotowy produkt, jak i półprodukt/amoniak)?
3. Dlaczego Rząd RP nie podjął dotychczas kroków w celu wdrożenia mechanizmu wzorowanego na fińskim modelu Mankala lub formule „koszt plus”, który pozwoliłby spółce ORLEN SA dostarczać gaz z polskich złóż do Grupy Azoty po kosztach wydobycia, z pominięciem spekulacyjnych marż giełdowych?
4. Czy Ministerstwo Aktywów Państwowych planuje pilne zablokowanie działań podmiotów zależnych od Skarbu Państwa, które prowadzą to wewnętrznej kanibalizacji gospodarczej i uderzają w strategiczne zakłady chemiczne w Polsce?
5. Jaki jest precyzyjny harmonogram działań rządu mających na celu ochronę Grupy Azoty przed bankructwem wywołanym dumpingiem cenowym z rynków pozaunijnych?
Z uwagi na wagę problemu, która dotyczy fundamentów bezpieczeństwa żywnościowego oraz przemysłowego Polski, oczekuję wyczerpującej i pilnej odpowiedzi na piśmie.
Z wyrazami szacunku
Inne interpelacje: Michał Cieślak
- Interpelacja w sprawie wysokiego ryzyka niedotrzymania terminu wydania decyzji o uznaniu złoża siarki Rudniki za złoże strategiczne oraz konsekwencji dla…
03.11.2026 · nr 20852 · minister klimatu i środowiska
- Interpelacja w sprawie uszczegółowienia przepisów ustawy o ochronie funkcji produkcyjnej wsi
30.09.2026 · nr 20166 · minister rolnictwa i rozwoju wsi
- Interpelacja w sprawie kontroli Krajowej Administracji Skarbowej podczas dożynek oraz nakładania mandatów na koła gospodyń wiejskich
30.09.2026 · nr 20163 · minister finansów i gospodarki
- Interpelacja w sprawie przejrzystości procesu tworzenia Programu Szczepień Ochronnych, zasad doboru ekspertów oraz mechanizmów zarządzania konfliktem interesów
30.09.2026 · nr 20160 · minister zdrowia
- Interpelacja w sprawie strategii właścicielskiej wobec Grupy Azoty "Siarkopol" SA oraz planów finansowania eksploatacji złoża "Rudniki" przez Grupę Azoty…
30.09.2026 · nr 20158 · minister aktywów państwowych
Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji