Interpelacja nr 20855
Interpelacja w sprawie podstaw analitycznych programu jądrowego, porównania alternatyw i bezpieczeństwa dostaw energii w okresie przejściowym
Adresat: minister energii
Data wpływu: 2026-11-03
Treść interpelacji
Szanowny Panie Ministrze!
Na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP zwracam się o przedstawienie analiz stanowiących podstawę decyzji o skali, harmonogramie i finansowaniu programu jądrowego oraz wyników porównania alternatywnych sposobów zapewnienia niezawodnych dostaw energii.
Z komunikatu Ministerstwa Energii z 30 września 2026 r. wynika, że komercyjną eksploatację pierwszego bloku pierwszej elektrowni jądrowej zaplanowano na 2036 r., natomiast osiągnięcie pełnej mocy elektrowni na 2038 r. Na dokapitalizowanie projektu w latach 2025-2030 przewidziano 60,2 mld zł. Ministerstwo wskazuje również na gwarancje Skarbu Państwa obejmujące pełne finansowanie dłużne oraz dwustronny kontrakt różnicowy na 40 lat. Są to różne mechanizmy, których nie należy sumować jako tożsamych wydatków budżetowych, lecz których ryzyko systemowe i skutki rynkowe wymagają odrębnej oceny.
Mając na uwadze wysoką złożoność inwestycji w energetykę jądrową, celowe jest wnikliwe zbadanie doświadczeń rynkowych i ryzyk z realizacji podobnych projektów na świecie. Przykładowo, w styczniu 2024 r. spółka EDF podniosła szacunek kosztu ukończenia brytyjskiego projektu Hinkley Point C z 25-26 mld do 31-34 mld funtów (w cenach z 2015 r., bez odsetek w okresie budowy), wskazując na możliwe przesunięcie terminu uruchomienia. Choć projekt ten wykorzystuje technologię EPR, odmienną od planowanych w Polsce reaktorów AP1000, wyzwania harmonogramowe wystąpiły także przy amerykańskich blokach Vogtle 3 i 4 (AP1000), których komercyjna eksploatacja rozpoczęła się z około siedmioletnim opóźnieniem względem pierwotnych planów (według danych U.S. Energy Information Administration). Znaczne przesunięcia dotknęły również europejskie inwestycje we francuskim Flamanville 3 (EPR) oraz fińskim Olkiluoto 3, gdzie pomiędzy planowaną a faktyczną eksploatacją komercyjną upłynęło kilkanaście lat. Należy przy tym rozróżniać etapy takie jak pierwsze przyłączenie do sieci, regularna produkcja, eksploatacja komercyjna i osiągnięcie pełnej mocy. Choć powyższe przykłady nie stanowią bezpośredniej prognozy dla polskiego projektu, uzasadniają one potrzebę oceny ryzyka. Zasadne jest ustalenie, w jaki sposób polski model realizacji inwestycji uwzględnia zagraniczne przyczyny odchyleń i minimalizuje ryzyko ewentualnych przesunięć harmonogramu i budżetu.
Alternatywy wymagające ewaluacji obejmują energetykę wiatrową i fotowoltaiczną, rozwój sieci, poprawę efektywności energetycznej, magazyny elektryczne i cieplne, sterowanie popytem (DSR) oraz dyspozycyjną produkcję z biogazu i magazynowanego biometanu. Ich znaczenie dla elastyczności systemu potwierdzają opracowania IEA. Zasadne jest, by porównanie precyzowało rolę jednostek gazowych w każdym analizowanym wariancie, z uwzględnieniem kosztów paliwa, emisji, zależności od importu oraz horyzontu wykorzystania gazu ziemnego. Odrębnej oceny wymaga scenariusz rozwoju, magazynowania i wykorzystania odnawialnego wodoru do reelektryfikacji. Ewaluacja ta powinna uwzględniać postęp technologiczny do 2040 r., jak również ryzyka związane z kosztami, stratami energii i barierami infrastrukturalnymi.
W analizie nie należy z góry zakładać przewagi żadnej ze ścieżek. Porównanie powinno mapować całą drogę dojścia do systemu docelowego, ze szczególnym uwzględnieniem zabezpieczenia dostaw w latach przed uruchomieniem pierwszego bloku jądrowego i osiągnięciem pełnej mocy (również przy wystąpieniu opóźnień). Istotne jest ustalenie zakładanego udziału importu, jego dostępności i wpływu na koszty, a także wpływu zobowiązań jądrowych na możliwości finansowania innych kierunków transformacji.
Ocenie powinny podlegać także skutki gospodarcze poszczególnych ścieżek: rozwój krajowych przedsiębiorstw, badań i kompetencji, wolumen importowanych urządzeń i paliw oraz możliwości eksportowe. Korzyści te należy porównać według jednolitych zasad, uwzględniając koszty wsparcia, ryzyko realizacji oraz efekty alternatywnego przeznaczenia tych samych zasobów.
W związku z powyższym uprzejmie proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie analizy poprzedziły kluczowe decyzje dotyczące programu jądrowego i jakie warianty w nich zoptymalizowano? Proszę wskazać, które dokumenty były dostępne przed podjęciem decyzji o pierwszej i drugiej elektrowni oraz technologiach SMR (w kontekście skali, harmonogramu i wsparcia ze środków publicznych). Proszę podać nazwę, datę analizy oraz organ decyzyjny. Czy zbadano warianty:
1) całego programu jądrowego wraz z OZE i pozostałymi zasobami systemu;
2) systemu bez nowych elektrowni jądrowych, opartego na dojrzałych technologiach;
3) systemu bez nowych elektrowni jądrowych, z rozwojem OZE oraz produkcji, magazynowania i wykorzystania wodoru do 2040 r.;
4) ukończenia tylko pierwszej elektrowni z dalszym rozwojem innych technologii?
Proszę określić rolę jednostek gazowych w każdym wariancie oraz wskazać, czy model mógł swobodnie dobierać udział atomu, czy wskaźnik ten przyjęto z góry jako docelowy?
2. Jakie są szczegółowe wyniki porównania programu jądrowego z rozwiązaniami alternatywnymi? Proszę przedstawić wyniki obejmujące koszty systemu, moc, skumulowane emisje CO2 oraz miary niezawodności (LOLE, EENS). Proszę podać parametry modelu: horyzont, rok bazowy cen, stopy dyskontowe, koszty kapitału oraz założenia dotyczące popytu i importu (wraz z uzasadnieniem ich wahań). Zakres kosztów powinien jasno wyszczególniać sieci, magazyny, paliwa, rezerwy dorywcze, likwidację instalacji oraz składowanie odpadów, oddzielając bezpośrednie koszty systemowe od przepływów ze wsparcia, celem uniknięcia podwójnego liczenia.
3. W jaki sposób zabezpieczono bilans mocy do osiągnięcia pełnej sprawności operacyjnej przez pierwszą elektrownię jądrową i jak oceniono zdolności rozwoju alternatyw? Proszę udostępnić plan operacyjny od 2027 r., z wyszczególnieniem lat 2030, 2035 i 2040 oraz testowanych opóźnień z pytania 7, obejmujący bilans mocy, nakłady i rozróżnienie źródeł pewnych od planowanych. Konieczne jest wskazanie zapotrzebowania na import netto (TWh) i szczytowego zapotrzebowania na import (GW) wraz z oceną skutków wysokich cen zagranicznych. Dla jednostek gazowych, proszę określić zapotrzebowanie na surowiec, koszty paliwa/emisji oraz wykonalność i koszty ewentualnego przejścia na biometan bądź wodór. Pytanie dotyczy również uwzględnienia limitów rozwoju sieci, biogazu, wielkoskalowych magazynów i usług DSR w okresach ograniczonej podaży OZE.
4. Czy zestawiono program jądrowy ze scenariuszem rozwoju OZE i infrastruktury wodorowej pod względem korzyści gospodarczych i stabilności dostaw dla Polski? Proszę o dane do 2040 r. obejmujące: konieczne rezerwy OZE dla elektrolizerów, koszty magazynowania i reelektryfikacji, sprawność cyklu oraz realne tempo wdrażania technologii wodorowych (w tym warianty braku oczekiwanych obniżek kosztów CAPEX). Należy również precyzyjnie oszacować potencjał krajowej wartości dodanej netto względem scenariusza jądrowego i odróżnić gospodarcze korzyści transformacji od samego jednostkowego kosztu energii.
5. Jaki jest aktualny całkowity szacowany koszt pierwszej elektrowni jądrowej i jak uwzględniono ryzyko jego przekroczenia? Proszę o podanie wyceny inwestycji (rok cen, uwzględnienie infrastruktury towarzyszącej, koszty finansowania do oddania elektrowni), docelowego montażu kapitału (z uwzględnieniem dokapitalizowania 60,2 mld zł i przewidywanego długu) oraz założeń probabilistycznych determinujących poziom bezpieczeństwa budżetowego względem doświadczeń rynkowych (w tym projektów AP1000).
6. Na jakiej podstawie przyjęto dalszą dostępność bloków węglowych w okresie przejściowym? Jeżeli plan zakłada ich dalszą pracę, proszę przedstawić:
1) dostępne zestawienie jednostek, mocy netto, wieku, istotnych modernizacji i zakładanych terminów wycofania;
2) daty i autorów ocen dalszej eksploatacji, możliwe do ujawnienia wnioski i przyjęte parametry dostępności;
3) niezbędne nakłady na remonty i modernizacje, źródła finansowania i stopień potwierdzenia planów przez właścicieli.
Proszę odróżnić założenia modelu od potwierdzonych decyzji. Wystarczające będą informacje jawne lub zbiorcze; pytanie nie dotyczy szczegółowej diagnostyki ani podatności i ochrony infrastruktury.
7. Jakie scenariusze wzrostu budżetów i opóźnień budowy poddano symulacjom i jakie plany awaryjne im przyporządkowano? Proszę o udostępnienie wyników testów odporności systemu na opóźnienia atomu o 3 i 5 lat w korelacji ze wzrostem realnych nakładów kapitałowych o 25%, 50% i 100% oraz przy przyspieszonym wycofywaniu starszych bloków węglowych. Należy ukazać niezbędny wolumen zasobów zastępczych, przewidywane koszty finansowe, wpływ na wolumen importu i obciążenia odbiorców, a także zdefiniować punkty krytyczne kontynuacji programu względem tzw. kosztów nieodzyskiwalnych (sunk costs).
8. W jaki sposób ukształtowano podział ryzyka finansowego i kto poniesie ewentualne koszty przekroczenia budżetu inwestycji jądrowej? Proszę o przybliżenie przewidywanego podziału ryzyk pomiędzy inwestorem, wykonawcami, kredytodawcami oraz Skarbem Państwa. Czy potencjalne przekroczenia budżetu mogą skutkować koniecznością zaangażowania dodatkowych środków publicznych ponad przewidziane 60,2 mld zł, udzielenia nowych gwarancji, bądź obciążenia kieszeni podatników i finalnych odbiorców poprzez wyższe rachunki lub zmianę warunków 40-letniego kontraktu różnicowego? Proszę o wskazanie mechanizmów chroniących obywateli oraz budżet państwa przed niekontrolowanym wzrostem obciążeń.
9. Czy i w jaki sposób oceniono makroekonomiczny wpływ programu jądrowego na finalne obciążenia odbiorców oraz możliwości finansowania pozostałych kierunków transformacji? Proszę o przedstawienie szacunków skumulowanego obciążenia finalnych odbiorców za prąd, opłaty sieciowe i koszty wsparcia. Zasadne jest wykazanie, na ile przewidziane ramy nakładów inwestycyjnych pozwalają zachować równoległe wsparcie publiczne dla OZE, sieci, magazynów i efektywności energetycznej (z uwzględnieniem unijnych limitów alokacji), szczególnie w przypadku urzeczywistnienia scenariuszy wzrostu kosztów samego programu jądrowego.
10. Czy resort planuje uszczegółowienie analiz i opublikowanie założeń rekomendowanego planu zasilania kraju? Jeżeli obecne porównanie wariantów rynkowych jest niepełne, czy zostanie uzupełnione przed podjęciem wiążących decyzji finansowych o ewentualnej drugiej lokalizacji i technologiach SMR? Proszę wskazać ramy czasowe, podmiot odpowiedzialny za prace audytowe oraz określić otwartość na publikację danych dla niezależnej weryfikacji eksperckiej.
Zwracam się z uprzejmą prośbą o przygotowanie merytorycznych odpowiedzi z osobna na każde pytanie, odnosząc się bezpośrednio do wszystkich postawionych w nich kwestii. Przy pytaniach o analizy, uprzejmie proszę o jednoznaczne wskazanie, czy dane ewaluacje wykonano, czy z nich zrezygnowano. Zwracam się o zbiorcze ujęcie przywołanych opracowań we wspólnym wykazie. W przypadku organiczenia dostępu do danych ze względu na ochronę informacji lub tajemnice prawne, oczekuję przekazania pełnych agregatów oraz wskazania wprost podstawy prawnej utajnienia, wraz z udostępnieniem ewentualnych zestawień wejściowych (w formatach otwartych jak CSV lub XLSX) celem merytorycznej walidacji bez konieczności tworzenia nowych modeli optymalizacyjnych w terminie interpelacji.
Z wyrazami szacunku Małgorzata Tracz
Posłanka na Sejm RP
Inne interpelacje: Małgorzata Tracz
- Interpelacja w sprawie możliwości uchwalenia zakazu używania wyrobów pirotechnicznych przez rady miast i gmin
09.11.2026 · nr 20972 · minister spraw wewnętrznych i administracji
- Interpelacja w sprawie propozycji modyfikacji przepisów prawnych dotyczących stref ochrony ostoi dla gniewosza plamistego
06.11.2026 · nr 20951 · minister klimatu i środowiska
- Interpelacja w sprawie propozycji modyfikacji przepisów prawnych celem dostosowania listy gatunków objętych ochroną gatunkową do obecnych realiów związanych ze…
29.10.2026 · nr 20782 · minister klimatu i środowiska
- Interpelacja w sprawie podjęcia działań legislacyjnych, weterynaryjnych i analitycznych umożliwiających stosowanie nieletalnych metod zarządzania populacją…
20.10.2026 · nr 20541 · minister rolnictwa i rozwoju wsi
- Interpelacja w sprawie podjęcia działań legislacyjnych na szczeblu krajowym i europejskim umożliwiających translokację zdrowych dzików z terenów…
16.10.2026 · nr 20455 · minister klimatu i środowiska, minister rolnictwa i rozwoju wsi
Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji