Interpelacja nr 2094
Interpelacja w sprawie nadużywania wydawania przez Policję poleceń okazania dokumentu tożsamości
Adresat: minister spraw wewnętrznych i administracji
Data wpływu: 2024-03-16
W skrócie
Interpelacja dotyczy nadużywania przez Policję poleceń okazania dokumentu tożsamości, zwłaszcza w kontekście zgromadzeń i braku uzasadnionych przesłanek. Poseł pyta o stanowisko ministra, dane statystyczne dotyczące odmów wylegitymowania oraz o wskazówki dla obywateli w sytuacji nieuzasadnionego legitymowania.
Opis wygenerowany automatycznie na podstawie danych Sejmu RP · jak powstają opisy AI
Treść interpelacji
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z licznymi pytaniami kierowanymi do mnie przez obywateli chciałbym poruszyć kwestię tzw. legitymowania, czyli wydawania przez Policję poleceń okazania dokumentu tożsamości. Jest to jedno z najczęściej wydawanych przez Policję poleceń, w ramach prawa do legitymowania osób w celu ustalenia ich tożsamości.
Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego celem tej czynności jest „ustalenie lub potwierdzenie tożsamości oraz innych danych osoby na podstawie posiadanych przez nią dokumentów, czyli stwierdzenie faktycznej zgodności co do tej osoby i personaliami jej przypisanymi w legalnym dokumencie. Policjant ma zatem prawo legitymować osoby, gdy ustalenie ich tożsamości, w ocenie funkcjonariusza, niezbędne jest do wykonania czynności służbowych, np. w celu identyfikacji osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia, ustalenia świadków zdarzenia powodującego naruszenie bezpieczeństwa lub porządku publicznego, poszukiwania osób zaginionych lub ukrywających się przed wymiarem sprawiedliwości, czy przebywających w pobliżu obiektów chronionych".
Jak podnosił także rzecznik praw obywatelskich, „w orzecznictwie SN utrwalony jest pogląd, według którego, gdy funkcjonariusz żąda w ramach legitymowania podania danych osobowych, kiedy nie ma do tego podstawy prawnej, obywatel może odmówić podania tych danych bez poniesienia konsekwencji prawnych.
A w myśl art. 51 ust. 1 Konstytucji RP nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji go dotyczących. Władze publiczne nie mogą zaś pozyskiwać i gromadzić innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym (art. 51 ust. 2 Konstytucji RP).
W kontekście art. 51 ust. 2 Konstytucji RP oznacza to, że Policja nie może pozyskiwać i gromadzić innych informacji o obywatelach niż te, które są niezbędne dla realizacji celów określonych w art. 14 ustawy o Policji. Nie wystarczy zatem, że istnieje norma kompetencyjna uprawniająca funkcjonariuszy do legitymowania osób w celu ustalenia ich tożsamości, ale musi również zachodzić opisana ustawą przyczyna uzasadniająca wkroczenie w sferę autonomii informacyjnej jednostki. Tylko wówczas jest spełniona strona podmiotowa wykroczenia z art. 65a k.w.”
Rzecznik praw obywatelskich podkreślał także, że „w wielu przypadkach sam fakt odmowy poddania się legitymowaniu - niezależnie od tego, czy była przewidziana prawem przyczyna uzasadniająca taką czynność - postrzegany jest jako zachowanie podlegające ukaraniu za niezastosowanie się do polecenia, karane na podstawie art. 65a k.w. bądź art. 65 § 2 k.w.
Dochodzi do tego zwłaszcza w trakcie zgromadzeń spontanicznych, które podlegają ochronie na podstawie art. 57 Konstytucji RP. - Należy w związku z tym wskazać, że funkcjonariusze Policji, którzy podejmują decyzję o legitymowaniu uczestników legalnie odbywającego się zgromadzenia, którzy nie popełnili przestępstwa lub wykroczenia, naruszają konstytucyjną wolność zgromadzeń, jak też autonomię informacyjną jednostki (art. 51 ust. 1 i 2 Konstytucji RP)”.
W związku z protestami, które odbywają się ostatnio w całej Polsce, proszę o udzielenie następujących odpowiedzi:
Inne interpelacje: Anna Gembicka
- Interpelacja w sprawie awansów generalskich i odejść doświadczonych oficerów w Służbie Celno-Skarbowej
18.11.2026 · nr 21147 · minister finansów i gospodarki
- Interpelacja w sprawie kierownictwa KAS i nadzoru nad zadaniami formacji mundurowej
18.11.2026 · nr 21146 · minister finansów i gospodarki
- Interpelacja w sprawie wpływu reorganizacji pionów UCS na wyniki kontroli celno-skarbowej i zwalczania przestępczości skarbowej w 2025 r.
18.11.2026 · nr 21145 · minister finansów i gospodarki
- Interpelacja w sprawie nieuzyskania przez Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu statusu uczelni badawczej w drugiej edycji programu "Inicjatywa doskonałości…
11.11.2026 · nr 21006 · minister nauki i szkolnictwa wyższego
- Interpelacja w sprawie rzeczywistego stanu, struktury demograficznej oraz prognoz zapotrzebowania na kadry medyczne w Polsce
10.11.2026 · nr 20994 · minister zdrowia
Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji