Interpelacja nr 20971

Interpelacja w sprawie powierzenia usług ochrony mienia i utrzymania czystości podmiotom zależnym od spółek Skarbu Państwa i innych podmiotów państwowych oraz wpływu takich działań na konkurencję i gospodarność

Adresat: minister aktywów państwowych, minister finansów i gospodarki, minister obrony narodowej

Data wpływu: 2026-11-09

W skrócie

Posłowie zwracają uwagę na nieprzejrzyste i potencjalnie niekonkurencyjne powierzenie usług ochrony mienia i utrzymania czystości podmiotom zależnym od państwowych spółek Skarbu Państwa, co może naruszać zasady gospodarki rynkowej i efektywności kosztowej. Zadają pytania dotyczące braku analiz ekonomicznych porównujących koszty zamówień in-house z konkurencyjnymi postępowaniami oraz ryzyka osłabienia konkurencji i wzrostu kosztów dla państwa.

Opis wygenerowany automatycznie na podstawie danych Sejmu RP · jak powstają opisy AI

Treść interpelacji

Szanowni Państwo Ministrowie,

w wyniku odbytych rozmów i konsultacji z przedstawicielami przedsiębiorców świadczących usługi ochrony mienia oraz utrzymania czystości zwrócono moją uwagę na problem powierzania tego rodzaju usług podmiotom zależnym od spółek Skarbu Państwa oraz innych podmiotów państwowych, z pominięciem otwartych, konkurencyjnych postępowań.

Zgłaszane wątpliwości dotyczą w szczególności sytuacji, w których usługi dotychczas nabywane na rynku od zewnętrznych wykonawców mogą być powierzane podmiotom powiązanym kapitałowo lub organizacyjnie z zamawiającym.

Przepisy ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych przewidują możliwość udzielania określonych zamówień z pominięciem konkurencyjnych procedur, w tym w ramach zamówień in-house oraz wyłączeń dotyczących przedsiębiorstw powiązanych w obszarze zamówień sektorowych.

Niezależnie jednak od dopuszczalności prawnej takich rozwiązań, zasadne wydaje się zwrócenie uwagi na ich ekonomiczne uzasadnienie oraz potencjalne skutki dla konkurencyjności rynku.

Rezygnacja z konkurencyjnego modelu nabywania usług może bowiem ograniczać możliwość rynkowej weryfikacji cen i jakości świadczonych usług. W dłuższej perspektywie może również prowadzić do osłabienia konkurencji oraz zmniejszenia liczby przedsiębiorców zdolnych do realizacji zamówień na rzecz podmiotów państwowych.

Jednocześnie samo powierzenie usług spółce zależnej nie przesądza o niegospodarności takiego rozwiązania. W określonych przypadkach może ono przynosić korzyści ekonomiczne lub organizacyjne. Istotne pozostaje jednak ustalenie, czy decyzje te poprzedzane są odpowiednią analizą kosztów i korzyści, uwzględniającą również alternatywę w postaci nabywania usług na konkurencyjnym rynku.

Ocena taka powinna obejmować nie tylko cenę usługi, ale również całkowite koszty jej realizacji, w tym koszty zatrudnienia, sprzętu, administracji, nadzoru, logistyki oraz zapewnienia ciągłości wykonywania usług.

W tym kontekście na uwagę zasługują w szczególności dwa obszary działalności podmiotów państwowych.

1. Południowy Koncern Węglowy SA / Spółka Usług Górniczych sp. z o.o.

Pierwszy dotyczy możliwości powierzania usług przez Południowy Koncern Węglowy SA podmiotom powiązanym, w tym Spółce Usług Górniczych sp. z o.o.

W odniesieniu do zamówień sektorowych art. 365 Prawa zamówień publicznych przewiduje określone wyłączenia dotyczące przedsiębiorstw powiązanych, uzależnione od spełnienia ustawowych przesłanek. Powstaje jednak pytanie, czy korzystanie z tych rozwiązań jest poprzedzane analizą ekonomiczną pozwalającą porównać koszty i korzyści powierzenia usług podmiotowi powiązanemu z ich nabywaniem od wykonawców zewnętrznych.

2. Ministerstwo Obrony Narodowej / Agencja Mienia Wojskowego

Drugi obszar dotyczy sposobu organizacji i realizacji usług utrzymania czystości oraz ochrony mienia na potrzeby jednostek resortu obrony narodowej, w szczególności z udziałem Agencji Mienia Wojskowego i ewentualnie podmiotów z nią powiązanych.

Zagadnienie to wymaga rozpatrzenia zarówno w kontekście podstaw prawnych powierzania i dalszego zlecania usług, jak również zasad racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi, o których mowa w art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

Ocena przyjętych rozwiązań powinna uwzględniać także szczególne potrzeby resortu obrony narodowej, związane w szczególności z bezpieczeństwem oraz ciągłością realizacji usług.

Mając na uwadze przedstawione zagadnienia, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się do Państwa Ministrów z następującymi pytaniami:

Do ministra aktywów państwowych:

1. Czy Południowy Koncern Węglowy SA powierza lub planuje powierzyć usługi ochrony mienia lub utrzymania czystości Spółce Usług Górniczych sp. z o.o.? Jeżeli tak, jaki jest zakres, wartość i okres realizacji tych usług oraz na jakiej podstawie prawnej następuje lub ma nastąpić ich powierzenie?

2. Czy w przypadku wskazanych usług zweryfikowano spełnienie przesłanek ustawowych umożliwiających niestosowanie przepisów Prawa zamówień publicznych, w szczególności wynikających z art. 365 tej ustawy? Czy decyzja o powierzeniu usług została poprzedzona analizą ekonomiczną, uwzględniającą porównanie całkowitych kosztów ich realizacji przez spółkę zależną z kosztami nabywania analogicznych usług na konkurencyjnym rynku? Jeżeli tak, jakie były wyniki tej analizy, a jeżeli nie – na jakiej podstawie oceniono ekonomiczną zasadność przyjętego rozwiązania?

Do ministra obrony narodowej:

3. Czy i w jakim zakresie usługi ochrony mienia oraz utrzymania czystości na rzecz jednostek resortu obrony narodowej są powierzane Agencji Mienia Wojskowego, a następnie podmiotom z nią powiązanym? Jaka jest łączna wartość i zakres tych usług oraz jakie podstawy prawne znajdują zastosowanie do ich powierzania na poszczególnych etapach?

4. Czy przed przyjęciem wskazanego modelu realizacji usług przeprowadzono analizy porównawcze kosztów ich wykonywania przez Agencję Mienia Wojskowego lub podmioty z nią powiązane oraz wykonawców wyłanianych w konkurencyjnych postępowaniach? Jeżeli tak, jakie były wyniki tych analiz i czy potwierdziły one ekonomiczną zasadność przyjętego rozwiązania? Jeżeli takich analiz nie przeprowadzono, w jaki sposób oceniono gospodarność i efektywność ekonomiczną przyjętego modelu, z uwzględnieniem szczególnych potrzeb resortu obrony narodowej?

Do ministra finansów i gospodarki:

5. Czy ministerstwo prowadziło analizy dotyczące skali stosowania zamówień in-house oraz ustawowych wyłączeń dotyczących przedsiębiorstw powiązanych, w szczególności w odniesieniu do usług ochrony mienia i utrzymania czystości świadczonych na rzecz podmiotów państwowych? Jeżeli tak, jakie są wyniki tych analiz, w szczególności w zakresie wpływu stosowania wskazanych rozwiązań na konkurencyjność rynku, poziom kosztów oraz dostęp przedsiębiorców do zamówień?

6. Czy w ocenie ministra obowiązujące regulacje prawne zapewniają wystarczające mechanizmy oceny efektywności ekonomicznej powierzania usług podmiotom powiązanym oraz ochrony konkurencji na rynku? Na jakich danych lub analizach opiera się ta ocena? Czy minister dostrzega potrzebę wprowadzenia zmian prawnych lub wypracowania dodatkowych mechanizmów służących zapewnieniu gospodarności i przejrzystości takich rozwiązań?

Do ministra finansów i gospodarki, ministra aktywów państwowych oraz ministra obrony narodowej:

7. Czy w zakresie właściwości poszczególnych ministrów identyfikowane są zagrożenia gospodarcze związane z ograniczaniem konkurencyjnego modelu nabywania usług na rzecz podmiotów państwowych, w szczególności ryzyko wzrostu kosztów ich realizacji oraz osłabienia konkurencji na rynku? Czy ministrowie dysponują danymi lub analizami pozwalającymi ocenić skalę tego zjawiska i jego skutki gospodarcze? Jeżeli tak, jakie wnioski z nich wynikają, a jeżeli nie – na jakiej podstawie dokonywana jest ocena wpływu takich praktyk na interes gospodarczy państwa?

Przedstawione zagadnienie wymaga rozpatrzenia zarówno z perspektywy prawidłowego funkcjonowania podmiotów państwowych, jak również długofalowych skutków gospodarczych podejmowanych decyzji.

Celem niniejszej interpelacji jest uzyskanie informacji pozwalających ocenić, czy stosowanie przewidzianych prawem mechanizmów powierzania usług podmiotom powiązanym zapewnia odpowiednią ochronę interesu gospodarczego państwa, racjonalność ponoszonych kosztów oraz zachowanie warunków konkurencji na rynku.

Z wyrazami szacunku

Grzegorz Piechowiak

Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej

Inne interpelacje: Anna Dąbrowska-Banaszek

Wszystkie interpelacje

Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji