Interpelacja w sprawie zmian w systemie dochodów JST
Data wpływu: 2024-07-11
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Posłanka Małgorzata Gromadzka krytykuje proponowane zmiany w systemie dochodów JST, argumentując, że faworyzują one bogatsze, uprzemysłowione gminy, pogłębiając nierówności i utrudniając rozwój samorządom w trudnej sytuacji społeczno-gospodarczej, takim jak Hrubieszów. Pyta, czy przy projektowaniu nowego systemu finansów JST przeprowadzono analizę uwarunkowań społecznych i gospodarczych jednostek oraz czy będą one uwzględniane poprzez dodatkowe wsparcie dla samorządów w trudnej sytuacji finansowej.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie zmian w systemie dochodów JST Interpelacja nr 3833 do ministra finansów w sprawie zmian w systemie dochodów JST Zgłaszający: Małgorzata Gromadzka Data wpływu: 11-07-2024 Biłgoraj, 9.07.2024 r. Szanowny Panie Ministrze, w nawiązaniu do zaprezentowanych przez Ministerstwo Finansów propozycji zmian w systemie dochodów JST zaprezentowane zostały uwagi do ww. dokumentu z punktu widzenia gminy miejskiej Hrubieszów zlokalizowanej w południowo-wschodniej części województwa lubelskiego, bezpośrednio przy granicy polsko-ukraińskiej.
W pierwszej kolejności obawy budzi fakt, że udział w P1T/CIT na rok budżetowy (n) ustala się, mnożąc należny danej kategorii JST wskaźnik udziału % przez zwaloryzowane dochody podatników z roku bazowego (n-2) odpowiednio zamieszkałych (PlT)/mających siedzibę na obszarze danej jednostki (CIT). Z powyższego sposobu wyliczenia udziału gminy wynika ewidentnie uprzywilejowana pozycja JST położonych na obszarach lepiej uprzemysłowionych, gdzie funkcjonuje więcej przedsiębiorstw i jednocześnie jest większa liczba osób pracujących niż prowadzących np. działalność rolniczą, a więc bogatsze samorządy bardziej skorzystają na proponowanych zmianach.
Jednym z efektów zmian w sposobie ustalenia dochodów JST z tytułu udziału w PIT/CIT wskazanych w prezentacji jest „zwiększenie motywacji JST do wspierania rozwoju gospodarczego na swoim terenie, bo im większe dochody podatników na terenie danej jednostki, tym wyższe dochody z PIT/CIT”. Należy zauważyć, że motywacja po stronie JST na pewno jest, ale działalność samorządu w tym zakresie często nie przynosi oczekiwanych skutków z uwagi na niezależne od samorządu uwarunkowania. Ponadto w projektowanym systemie założono, że potrzeby oświatowe w 2025 r. są równe sumie subwencji oświatowej z 2024 r. i dotacji przedszkolnej z 2024 r. dla każdej JST.
Należy zauważyć, że subwencja oświatowa i dotacja przedszkolna na przestrzeni lat były niewystarczające do realizacji zadań oświatowych. W przypadku naszego miasta środki te w latach 2021–2023 wystarczały na nieco ponad 50% wydatków na oświatę. Podobna sytuacja będzie zapewne w 2024 r. Oznacza to, że JST nadal będą dokładać z własnych budżetów do zadań oświatowych ogromne środki. Waga obszaru wydatkowego oświaty przyjmowana do wyliczenia 1PW (szkoły i przedszkola łącznie) to 36%. Jest to więc największy obszar wydatków, który gmina będzie musiała nadal w dużej skali dofinansowywać.
Hrubieszów należy do grupy miast, które w szczególny sposób zostały dotknięte problemami utraty wielu funkcji miejskich w ciągu ostatnich 20 lat. Zgodnie z analizą opracowaną przez ekspertów PAN miasto znajduje się w czołówce na liście miast tracących funkcje społeczno-gospodarcze.
Oprócz niekorzystnych trendów demograficznych prowadzących do utraty wielu funkcji rozwojowych miasta Hrubieszów, boryka się również z szeregiem barier o charakterze strukturalnym, związanych głównie ze słabo funkcjonującą gospodarką lokalną, która nie zapewnia wystarczającej liczby atrakcyjnych miejsc pracy oraz nie pozwala generować wystarczających dochodów (w tym podatkowych) na potrzeby rozwoju miasta i jego społeczności lokalnej. Głównej przyczyny słabości lokalnej gospodarki należy upatrywać w jej niekorzystnej strukturze, co przejawia się przede wszystkim w znacznym niedorozwoju sektora przemysłowego.
W sektorze przetwórstwa przemysłowego (sekcja C PKD) działa tylko 5,5% zarejestrowanych firm, przy czym tylko kilka to firmy średnie, zatrudniające powyżej 50 osób. Na terenie miasta nie działa ani jedna firma duża zatrudniająca więcej niż 250 osób. Brak znaczących firm produkcyjnych wpływa niekorzystnie na całą gospodarkę miasta, nie pozwala bowiem na czerpanie z licznych korzyści, jakie zwykle występują przy okazji funkcjonowania firm przemysłowych (np. większa wartość dodana na poziomie lokalnym; napływ nowej wiedzy i technologii; lokalne łańcuchy dostaw i sieci kooperacji itp.).
Z racji swojej historii i peryferyjnego położenia Hrubieszów nie ma w obecnym czasie realnych możliwości poprawy uprzemysłowienia swojej gospodarki. Rozwój przedsiębiorczości ogranicza również sąsiedztwo obszarów chronionych, m.in. Natura 2000 oraz obecnie trwający konflikt na terenie Ukrainy. Atrakcyjność inwestycyjna miasta Hrubieszów jest mocno ograniczona również z powodu barier, na których likwidację nie ma wpływu. Taką barierą jest obowiązek ponoszenia znacznych kosztów wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej, co potwierdzają rozmowy z potencjalnymi inwestorami, którzy zainteresowani są lokowaniem inwestycji dot.
Posłanka wyraża zaniepokojenie znacznym zmniejszeniem środków Funduszu Pracy dla województwa lubelskiego w 2026 roku w porównaniu z rokiem poprzednim, zwłaszcza w kontekście nowej ustawy o rynku pracy i wzrostu bezrobocia. Pyta Ministerstwo o przesłanki planowania wysokości środków, uwzględnienie skutków nowej ustawy oraz o działania wspierające regiony z rosnącym bezrobociem.
Posłanka pyta o szczegóły dotyczące pozyskania i wykorzystania środków publicznych przez miasto Zamość, w tym funduszy unijnych i KPO, w okresie od grudnia 2023 do stycznia 2026. Domaga się konkretnych danych dotyczących kwot, inwestycji, umów i możliwości przyszłego finansowania z KPO.
Posłanka zwraca uwagę na problem niskich kryteriów dochodowych w świadczeniach rodzinnych, które nie były waloryzowane od 9 lat, oraz niedofinansowanie obsługi tych świadczeń przez Ośrodki Pomocy Społecznej, co obciąża budżety samorządów. Pyta o plany ministerstwa w zakresie zmiany kryteriów dochodowych, wprowadzenia ich waloryzacji oraz zwiększenia środków na obsługę zadań.
Posłanka pyta ministra o możliwość rejestracji programu hodowlanego dla pszczół rasy Buckfast w Polsce oraz o ewentualne zmiany w zasadach wsparcia finansowego dla pszczelarzy hodujących tę rasę, ponieważ obecne regulacje wykluczają ich z dostępu do dotacji w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Uzasadnia to korzyściami płynącymi z hodowli tej rasy, jej popularnością w Europie i wkładem w produkcję miodu.
Posłanka wyraża zaniepokojenie planowanymi zmianami w systemie SENT, które zakładają wykreślenie niektórych towarów rolno-spożywczych z monitoringu, obawiając się destabilizacji rynku i negatywnego wpływu na polskich producentów. Pyta o uzasadnienie deregulacji i potencjalne ryzyka.
Projekt porządkuje obowiązki związane z prowadzeniem i elektronicznym przekazywaniem podatkowej księgi przychodów i rozchodów, ksiąg rachunkowych oraz ewidencji środków trwałych. Zmiany obejmują też CIT i ryczałt, a więc wzmacniają cyfryzację rozliczeń i doprecyzowują pełnomocnictwa do podpisywania tych dokumentów. Dokument nie zmienia konstrukcji podatków, lecz przede wszystkim sposób dokumentowania i raportowania danych.
To dodatkowe sprawozdanie komisji po drugim czytaniu projektu zmian w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Dokument nie tworzy nowej regulacji samodzielnie, lecz pokazuje, jak komisje oceniają poprawki dotyczące stref planistycznych, chłonności zabudowy i umów urbanistycznych. To ważny etap techniczny przed głosowaniem w Sejmie.
Projekt wydłuża o rok zwolnienie z podatku od spadków i darowizn dla darowizn przeznaczanych na usuwanie skutków powodzi z września 2024 r. Ma zabezpieczyć wsparcie dla osób i gmin, które nadal odbudowują domy i infrastrukturę. Zmiana ma wyraźnie nadzwyczajny, pomocowy charakter.
Projekt doprecyzowuje definicje jednorazowych i wielorazowych papierosów elektronicznych w ustawie akcyzowej oraz dostosowuje do nich obowiązki rejestracyjne. Wprowadza też okres przejściowy, aby rynek mógł dostosować produkcję, sprzedaż i zgłoszenia do nowych reguł. To zmiana fiskalno-regulacyjna, która może przełożyć się na koszty i ceny wyrobów.
Projekt wprowadza szerokie zmiany w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz w ustawach powiązanych. Najmocniej dotyka procedur cyfrowych, definicji inwestycji uzupełniającej, publicznego obiegu dokumentów i terminów wdrożeniowych. Część przepisów przesuwa daty wejścia w życie innych reform na drugą połowę 2026 r.