Interpelacja w sprawie usprawnienia funkcjonowania systemu sprawiedliwości
Data wpływu: 2024-10-18
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Posłanka Marcelina Zawisza interpeluje w sprawie pogarszającego się stanu polskiego systemu sprawiedliwości, powołując się na raport NIK wskazujący na wydłużający się czas rozpatrywania spraw i niskie wykorzystanie mediacji. Pyta ministra o konkretne działania mające na celu usprawnienie systemu i redukcję czasu oczekiwania na rozstrzygnięcia sądowe.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie usprawnienia funkcjonowania systemu sprawiedliwości Interpelacja nr 5613 do ministra sprawiedliwości w sprawie usprawnienia funkcjonowania systemu sprawiedliwości Zgłaszający: Marcelina Zawisza Data wpływu: 18-10-2024 Szanowny Panie Ministrze! Wydany 1 października przekrojowy raport Najwyższej Izby Kontroli na temat funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości nie pozostawia złudzeń. W latach 2013-2023 nie został rozwiązany żaden z problemów systemu sądownictwa diagnozowany w Strategii Sprawne Państwo 2020.
W związku z tym czas rozpatrywania spraw w pierwszej instancji przed sądami systematycznie rośnie - średnio wydłużył się o 2 miesiące - 44%, a w sprawach istotnych z punktu widzenia dochodzenia praw przez obywateli ten wzrost jest szczególnie dramatyczny - z 9,2 do 16,5 miesiąca, czyli aż o 79%.
Jednym z problemów jest też sposób monitoringu czasu rozstrzygania spraw - wskaźniki stosowane przez ministra sprawiedliwości ze względu na swoją bardzo pojemną konstrukcję (między innymi ujęcie w niej spraw ksiąg wieczystych i prostych spraw rozstrzyganych w postępowaniu elektronicznym) w wyliczeniach wskazują wyniki drastycznie odbiegające od rzeczywistości sądowej czyli doświadczeń osób korzystających w typowy sposób z systemu sądownictwa. Szczególny kryzys dotyczy spraw cywilnych.
NIK stosując metodologię Europejskiej Komisji na rzecz Efektywności Wymiaru Sprawiedliwości CEPEJ wylicza, że w typowych sprawach procesowych: rozwodach, roszczeniach bankowych czy o ochronie dóbr osobistych liczba dni potrzebnych na rozpatrzenie wszystkich zaległych spraw wynosiła 568,3 dnia, co w porównaniu z 306,9 dnia w 2013 roku daje niemal dwukrotny wzrost! Jednocześnie izba wskazuje na homeopatyczny poziom stosowania pozasądowych metod rozstrzygania sporów - w 2022 r. na 2 mln spraw mediację zastosowano zaledwie w 35 tys. przypadków.
Zatem już dostępne rozwiązania, które mogłyby istotnie wpływać na czas rozstrzygania - nie są właściwie stosowane. To sytuacja, która zagraża podstawowemu, konstytucyjnemu prawu do sądu. Bo wieloletnich, przewlekłych procesów nie sposób nazwać realizacją tego prawa. Nic dziwnego zatem, że zaufanie do sądów deklaruje w naszym kraju zaledwie 45% społeczeństwa i z roku na rok systematycznie spada. Problemy wskazywane w raporcie NIK nie są nowe. Tak samo nie są nowością rozwiązania. W związku z tym proszę o odpowiedź na następujące pytania: Kiedy zostanie ukończony bilans otwarcia odnośnie do sytuacji systemu sądownictwa powszechnego?
Pozwolę sobie przypomnieć, że minął już rok od wyborów. Jaki jest w ocenie Pana Ministra pożądany odsetek spraw, gdzie zastosowano mediację i inne metody pozasądowego rozstrzygania sporów? W jakim czasie Pan Minister zakłada jego osiągnięcie? Jaki jest w ocenie Pana Ministra pożądany i możliwy do osiągnięcia całkowity czas oczekiwania na rozstrzygnięcie spraw cywilnych (we wszystkich instancjach) i kiedy możemy spodziewać się jego obniżenia do tego poziomu? Jakie działania zostały podjęte w ciągu ostatniego roku, aby obniżyć czas oczekiwania na rozstrzygnięcie spraw cywilnych (we wszystkich instancjach)?
Jakie działania podejmie Pan Minister dla usprawnienia systemu statystyki i sprawozdawczości sądowej? Czy Pan Minister rozważy odciążenie sędziów przez zatrudnienie pracowników i pracownic do tych zadań? Jakie działania nie wymagające zmian ustawowych zostały zrealizowane od początku działania rządu, a jakie są w planach? Kiedy zobaczymy efekty? Jaka była liczba wolnych etatów w sądach powszechnych w poszczególnych grupach zawodowych, tj. urzędników, kuratorów sądowych, asystentów sędziów, specjalistów ozss, innych pracowników na dzień 1 października? Jakie działania podejmie ministerstwo w celu wypełnienia wakatów?
Posłanka Marcelina Zawisza wyraża zaniepokojenie planowaną likwidacją stażu lekarskiego i przeniesieniem przygotowania praktycznego na uczelnie, kwestionując gotowość uczelni do zapewnienia odpowiednich zasobów kadrowych i małych grup klinicznych. Pyta o aktualną sytuację na uczelniach i plany ministerstwa w zakresie wprowadzenia obowiązkowych, małych grup klinicznych na ostatnim roku studiów lekarskich.
Posłanka Zawisza interweniuje w sprawie wieloletnich naruszeń prawa w Warszawie dotyczących specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, niepełnosprawnością intelektualną i autyzmem, krytykując brak reakcji ministerstwa i zaniechania wojewody mazowieckiego. Pyta, jakie działania ministerstwo podejmuje, aby zapewnić dostęp do tych usług i wyegzekwować przestrzeganie praw osób niepełnosprawnych.
Posłanka pyta ministra o powody odmowy zwiększenia subwencji dla UAM na remont akademika "Jowita" w 2025 roku, mimo wcześniejszych obietnic finansowania. Interpelacja kwestionuje plany ministerstwa odnośnie do jednorazowego zwiększenia subwencji w 2026 roku na ten cel.
Posłanka Zawisza wyraża zaniepokojenie likwidacją oddziałów ginekologiczno-położniczych i wzrostem liczby porodów poza szpitalami, pytając o plany Ministerstwa Zdrowia dotyczące zapewnienia bezpieczeństwa rodzącym i finansowania opieki położniczej w szpitalach bez oddziałów ginekologicznych. Krytykuje przedstawianie tego zjawiska jako planowe działanie rządu.
Posłanka Marcelina Zawisza interweniuje w sprawie braku remontu drogi krajowej nr 43 na odcinku Rudniki-granica woj. opolskiego, wskazując na zagrożenie bezpieczeństwa pieszych, zwłaszcza dzieci. Pyta o postęp prac nad remontem, termin realizacji oraz możliwość skierowania środków na ten cel w roku 2026.
Przedstawiony dokument to sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka dotyczące uchwały Senatu w sprawie ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw. Komisja wnosi o przyjęcie poprawki zawartej w punkcie 1. Sprawozdanie informuje o procedowaniu nad zmianami w prawie dotyczącym funkcjonowania sądów powszechnych. Celem procedowanych zmian jest prawdopodobnie modyfikacja lub doprecyzowanie przepisów regulujących ustrój tych sądów.
Projekt uchwały dotyczy przywrócenia konstytucyjnych standardów wyboru członków - sędziów Krajowej Rady Sądownictwa (KRS). Inicjatywa ta ma na celu naprawę procesu wyboru sędziów KRS, aby był on zgodny z Konstytucją RP. Projektodawcy upoważniają grupę posłów do reprezentowania ich w pracach nad tą uchwałą.
Uchwała Senatu wprowadza poprawkę do ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, mającą na celu zrównanie uprawnień osób po egzaminie komorniczym lub powołanych na komornika z osobami po innych egzaminach prawniczych (adwokaci, radcy prawni, notariusze) w zakresie zatrudnienia jako starszy asystent sędziego i zwolnienia z odbywania stażu asystenckiego. Senat argumentuje, że osoby te posiadają kwalifikacje adekwatne do pełnienia funkcji starszego asystenta sędziego ze względu na program aplikacji komorniczej obejmujący szeroki zakres prawa. Poprawka ma na celu zapewnienie równych szans i uwzględnienie doświadczenia zdobytego w zawodzie komornika.
Projekt uchwały ma na celu usprawnienie przebiegu posiedzeń Sejmu poprzez modyfikację zasad udzielania głosu. Prezes Rady Ministrów zachowuje prawo do zabierania głosu ilekroć tego zażąda, natomiast członkowie Rady Ministrów i Szef Kancelarii Prezydenta będą mogli to zrobić tylko raz w danym punkcie porządku dziennego lub po otwarciu posiedzenia. Podobnie, wybrane organy państwowe, takie jak Rzecznik Praw Obywatelskich czy Prezes NBP, będą mogły zabierać głos poza kolejnością tylko raz w danym punkcie porządku dziennego, jeśli dotyczy to spraw objętych ich zakresem działania. Dodatkowo, głos poza kolejnością będzie udzielany Prezesowi Najwyższej Izby Kontroli.
Projekt ustawy nowelizuje ustawę o Krajowej Radzie Sądownictwa (KRS) oraz Kodeks Wyborczy. Głównym celem jest wprowadzenie bezpośrednich wyborów sędziów-członków KRS przez sędziów wszystkich szczebli, co ma na celu zwiększenie reprezentatywności i legitymacji Rady. Ustawa określa procedurę wyborczą, zasady kandydowania, głosowania oraz wnoszenia protestów wyborczych. Dodatkowo, tworzy Radę Społeczną przy KRS, składającą się z przedstawicieli różnych środowisk prawniczych i społecznych, której zadaniem będzie opiniowanie spraw związanych z działalnością KRS.