Interpelacja w sprawie sytuacji finansowej zakładów aktywności zawodowej w Polsce

Obecna sytuacja finansowania zakładów aktywności zawodowej (ZAZ) wskazuje na poważne niedopasowanie kwot dofinansowania do potrzeb i wzrastających kosztów. W 2025 roku koszt utrzymania jednego pracownika z niepełnosprawnością w ZAZ, według aktualnego rozporządzenia, wynosić ma jedynie 37000 zł, co stanowi wyraźne odstępstwo od proporcjonalnych wzrostów płacy minimalnej i nie uwzględnia realnych kosztów funkcjonowania tych instytucji. W przeszłości, w 2008 roku, dofinansowanie dla jednego pracownika ZAZ równało się 16-krotności wynagrodzenia minimalnego, co świadczy o znacznym obniżeniu wartości finansowania w stosunku do rzeczywistości ekonomicznej. Dodatkowo, relacja dofinansowania dla ZAZ do wynagrodzenia minimalnego znacząco się pogorszyła – choć płaca minimalna wzrosła o niemal 450% od 2005 roku, kwoty dofinansowania dla ZAZ zwiększono jedynie o 105%, co zdecydowanie nie wystarcza na pokrycie rosnących kosztów utrzymania takich jednostek. Dofinansowanie to jest też nieadekwatne w porównaniu do finansowania warsztatów terapii zajęciowej (WTZ), które pomimo podobnych kosztów funkcjonowania i pokrywanych zobowiązań, otrzymują jedynie o 3304 zł mniej na osobę niż ZAZ, mimo że uczestnicy ZAZ są pracownikami, co nakłada na pracodawców dodatkowe obciążenia. Kluczowe pytania dotyczące możliwości poprawy sytuacji: 1. Czy możliwe jest ustalenie dofinansowania ZAZ na poziomie 46600 zł na osobę – kwoty, która uwzględnia wzrosty płacy minimalnej i rzeczywiste koszty funkcjonowania? 2. Czy obecne podejście do algorytmu finansowania dla ZAZ można zmodyfikować, aby zapewnić jego stabilność i adekwatność do realiów ekonomicznych, np. poprzez zastosowanie stałego mnożnika zależnego od wynagrodzenia minimalnego? 3. Czy istnieją plany rozszerzenia wsparcia ZAZ, tak by mogły one skutecznie realizować swoją misję zatrudniania osób z niepełnosprawnościami i zapewniania im pełnych praw pracowniczych? 4. Jakie mechanizmy dodatkowego wsparcia mogą zostać wdrożone, by uwzględnić koszty związane z wyższymi wydatkami na wynagrodzenia, odzież roboczą, odprawy rentowe i emerytalne, oraz inne zobowiązania związane z zatrudnieniem pracowniczym? 5. Czy istnieje możliwość wprowadzenia specjalnych funduszy rezerwowych na pokrycie wzrastających kosztów energii, paliw oraz usług, które wpływają na działalność ZAZ?

Łącząc wyrazy szacunku Piotr Górnikiewicz