Interpelacja w sprawie niejednolitych procedur Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie zgłaszania do ubezpieczeń społecznych studentów zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych
Data wpływu: 2024-12-12
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Posłowie zwracają uwagę na niejednolite procedury ZUS dotyczące zgłaszania studentów zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych do ubezpieczeń, co stwarza problemy dla przedsiębiorców i budżetu państwa. Pytają o plany ujednolicenia tych procedur i usprawnienia weryfikacji statusu studenta przez ZUS.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie niejednolitych procedur Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie zgłaszania do ubezpieczeń społecznych studentów zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych Interpelacja nr 6949 do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie niejednolitych procedur Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie zgłaszania do ubezpieczeń społecznych studentów zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych Zgłaszający: Krzysztof Tuduj, Karina Anna Bosak, Krzysztof Bosak, Michał Wawer, Witold Tumanowicz, Krzysztof Szymański Data wpływu: 12-12-2024 Szanowna Pani Minister, zwracam się do Pani z interpelacją dotyczącą problemu niejednolitych procedur Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie zgłaszania do ubezpieczeń społecznych studentów zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym zwłaszcza umów zlecenia.
Sytuacja ta generuje szereg problemów zarówno dla przedsiębiorców, jak i dla budżetu państwa, w szczególności w kontekście wpływów z podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku dochodowego od osób prawnych. Niejednorodność procedur ZUS. Na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 1998 nr 137 poz. 887 z późn. zm.) osoby będące studentami , tj. zleceniobiorcy, do ukończenia 26. roku życia, wykonujący pracę na rzecz zleceniodawców na podstawie umowy zlecenia, są zwolnione z obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym (art. 6 ust. 4).
Jednakże ustawa nie nakazuje, ale i nie zabrania zgłaszania takich osób do ZUS oraz nie określa szczegółowych procedur weryfikacji statusu studenta. W praktyce zleceniodawcy często mają trudności z ustaleniem, czy studenta zatrudnianego na podstawie umowy zlecenia powinni zgłaszać do ZUS, czy też nie, oraz jakie konkretnie dokumenty należy dostarczyć, aby potwierdzić status studenta.
Z kolei ZUS nie wdrożył jednolitych wytycznych w tej sprawie, co skutkuje: Brakiem jednolitej linii orzeczniczej – różne oddziały ZUS, a nawet różni urzędnicy w obrębie tego samego oddziału ZUS, niejednokrotnie stosują różne praktyki w ocenie zgłaszania zatrudnionego studenta do ZUS oraz w ocenie dokumentacji potwierdzającej status studenta. Ponadto niejednoznaczne przepisy rodzą ryzyko obciążeń administracyjnych zarówno dla przedsiębiorców, jak i dla ZUS-u, co generuje dodatkowe koszty pośrednie oraz wpływa na efektywność urzędu, jak i przedsiębiorców.
Dezorientacją przedsiębiorców – brak spójnych procedur powoduje, że zleceniodawcy obawiają się nieprawidłowego postępowania i ewentualnych, w ich mniemaniu, sankcji finansowych lub są narażeni na nieuzasadnione pisma i zarzuty od ZUS w związku z „bezpodstawnie“ zarejestrowanym studentem z kodem ubezpieczenia 04 11 00 oraz wyłącznie ze wskazanym ubezpieczeniem zdrowotnym, bez jakichkolwiek ubezpieczeń społecznych. Potencjalnymi stratami dla budżetu państwa – brak obowiązku zgłaszania studentów do ZUS oraz nieprecyzyjne przepisy regulujące ten obszar prowadzą do potencjalnych nadużyć ze strony przedsiębiorców.
W sytuacjach, gdy status studenta wygasa lub gdy osoba zatrudniona nigdy nie posiadała statusu studenta, przedsiębiorcy mogą celowo zaniechać zgłoszenia tych osób do ubezpieczeń społecznych lub przez brak konieczności zgłoszenia studenta zwyczajnie z wygaśnięciem tego statusu zapomnieć o dokonaniu zgłoszenia. Brak konieczności zgłoszenia do ZUS studenta poniżej 26. roku życia może ukrywać zatrudnienie osób bez prawa do skorzystania z tego zwolnienia. Z kolei osoby niebędące studentami są błędnie traktowane jako zwolnione z ubezpieczeń lub osobom posiadającym zwolnienie naliczane są składki na ubezpieczenia społeczne.
W obu przypadkach brak konkretnych przepisów i procedur umożliwia przedsiębiorcom, świadome lub nieświadome, zaniżanie lub zawyżanie kosztów zatrudnienia i unikanie płacenia składek, co prowadzi również do błędów przy naliczaniu podatku dochodowego PIT oraz CIT między innymi dlatego, że wynagrodzenia zleceniobiorców oraz składki na ubezpieczenia społeczne są zaliczane do kosztów uzyskania przychodów. Weryfikacja statusu studenta przez ZUS.
W związku z brakiem obowiązku zgłaszania studentów do ZUS, pojawia się pytanie, w jaki sposób Zakład Ubezpieczeń Społecznych weryfikuje, czy dana osoba faktycznie posiada status studenta oraz czy spełnia warunki do zwolnienia z ubezpieczeń. Zgodnie z art. 86 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ZUS ma prawo kontrolować płatników składek w zakresie prawidłowości zgłoszeń do ubezpieczeń. Niemniej jednak: W praktyce kontrola statusu studenta opiera się głównie na dokumentach przedstawianych przez zleceniodawcę, np. oświadczeniach lub zaświadczeniach o studiowaniu. Jednak zaświadczenie nie gwarantuje, że dana osoba nie została np.
Posłanka pyta o dramatyczną sytuację finansową Szpitala Powiatowego w Lesku, zamknięcie oddziału ginekologiczno-położniczego i brak dostępu do opieki porodowej w Bieszczadach, domagając się pilnych wyjaśnień i działań naprawczych. Podkreśla, że kryteria ekonomiczne nie mogą być jedynym czynnikiem decydującym o istnieniu oddziałów położniczych w regionach słabo zaludnionych.
Posłowie wyrażają zaniepokojenie projektem rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie zakazów lub ograniczeń lotów na czas dłuższy niż 3 miesiące, wskazując na potencjalne negatywne konsekwencje dla szkolnictwa lotniczego i inwestycji w regionie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Pytają o powody wprowadzenia ograniczeń i ich wpływ na rozwój lotnictwa w regionie.
Interpelacja dotyczy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dla budowli ochronnych, które według posła wymaga doprecyzowania w kwestiach bezpieczeństwa pożarowego instalacji elektrycznych, lokalizacji złącz elektrycznych, obwodów instalacji zewnętrznych oraz czasu pracy zasilania awaryjnego. Poseł zadaje pytania mające na celu uszczegółowienie i doprecyzowanie przepisów, aby zapewnić bezpieczeństwo i spójność interpretacji.
Poseł wyraża zaniepokojenie planowanym ograniczeniem funkcjonowania zespołu ratownictwa medycznego w Jednorożcu, co zagrozi bezpieczeństwu mieszkańców powiatu przasnyskiego i dotrzymaniu ustawowego czasu dojazdu. Pyta o powody tej decyzji i działania ministerstwa w celu utrzymania całodobowej dyspozycyjności zespołu.
Posłowie pytają o uzasadnienie zakupu satelitów telekomunikacyjnych za 2 mld zł z KPO i włączenie ich do programu IRIS(2), kwestionując brak debaty publicznej i pominięcie polskiego przemysłu kosmicznego. Wyrażają obawę, że decyzja jest doraźna i nie wspiera rozwoju krajowego sektora kosmicznego.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw ma na celu wzmocnienie roli PIP w zakresie kontroli i egzekwowania prawa pracy. Kluczową zmianą jest przyznanie PIP uprawnienia do stwierdzania istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej, gdy zawarto umowę cywilnoprawną, a charakter wykonywanej pracy odpowiada stosunkowi pracy. Dodatkowo, PIP zyskuje prawo wnoszenia powództw w imieniu obywateli w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy oraz wstępowania do już toczących się postępowań. Ustawa wprowadza również regulacje dotyczące kontroli zdalnych oraz wymiany informacji z ZUS.
Projekt ustawy ma na celu deregulację i modyfikację ustawy o systemie teleinformatycznym do obsługi niektórych umów (eUmowy). Zmiany koncentrują się na rozszerzeniu funkcjonalności Systemu eUmowy, umożliwiając obsługę umów związanych z zatrudnieniem i porozumień, a także udoskonaleniu procesów związanych z zawarciem, zmianą i rozwiązaniem umów. Dodatkowo, projekt wprowadza mechanizmy weryfikacji danych oraz przekazywania informacji między różnymi instytucjami, takimi jak ZUS, CEIDG i Krajowa Administracja Skarbowa, w celu usprawnienia obsługi umów. Celem jest digitalizacja i centralizacja procesów związanych z umowami, ułatwiając ich zarządzanie i kontrolę.
Projekt ustawy wprowadza zmiany w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy oraz w niektórych innych ustawach, mające na celu wzmocnienie pozycji Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) w zakresie ustalania istnienia stosunku pracy, zwalczania nadużywania umów cywilnoprawnych oraz poprawy efektywności kontroli. PIP zyskuje nowe uprawnienia, w tym możliwość wytaczania powództw w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy, a także wydawania decyzji o stwierdzeniu istnienia stosunku pracy. Ustawa wprowadza także nowe procedury dotyczące kontroli, interpretacji indywidualnych oraz wymiany informacji z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), dążąc do uszczelnienia systemu i zapewnienia lepszej ochrony praw pracowniczych.
Ustawa o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE ustanawia ramy prawne dla działania tego instrumentu, mającego na celu finansowanie inwestycji w europejskim przemyśle obronnym. Określa zasady kontroli i audytu wykorzystania środków z pożyczki SAFE, udzielanej na podstawie rozporządzenia UE. Tworzy FIZB w Banku Gospodarstwa Krajowego, precyzuje źródła finansowania i przeznaczenie środków, a także zasady współpracy między ministrem obrony, innymi ministrami i BGK. Ustawa wprowadza zmiany w Prawie bankowym, ustawie o finansach publicznych i ustawie o Krajowej Administracji Skarbowej, dostosowując je do funkcjonowania FIZB.
Projekt ustawy o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE (FIZB) ma na celu stworzenie ram prawnych dla efektywnego wykorzystania środków z pożyczki SAFE od Komisji Europejskiej na wzmocnienie europejskiego przemysłu obronnego. Ustawa określa zasady działania FIZB, rolę Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK) w zarządzaniu instrumentem oraz zasady kontroli i audytu wykorzystania środków. FIZB będzie finansować zadania wynikające z Planu inwestycji w europejskim przemyśle obronnym, spłatę pożyczki SAFE, a także inne wydatki związane z bezpieczeństwem i obronnością kraju. Wprowadza także mechanizmy prefinansowania w przypadku niedoboru środków.