Interpelacja w sprawie zapowiedzi wiceministra Tomasza Szymańskiego z 14 listopada 2024 roku dotyczącej przygotowania nowej wizji podziału administracyjnego Polski (w tym konsolidację gmin i powiatów) w obecnej kadencji Sejmu

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z interpelacją w związku z zapowiedzią wiceministra spraw wewnętrznych i administracji, pana Tomasza Szymańskiego, wygłoszoną 14 listopada 2024 roku podczas debaty w Narodowym Instytucie Samorządu Terytorialnego w Łodzi, dotyczącą przedstawienia jeszcze w obecnej kadencji Sejmu nowej wizji podziału administracyjnego Polski. Wskazano, że planowane zmiany obejmują m.in. konsolidację gmin i powiatów, korektę ich granic oraz nowe podejście do współpracy między jednostkami samorządu terytorialnego, motywowane m.in. problemami depopulacji i nieefektywnością obecnych struktur administracyjnych.

W kontekście tych zapowiedzi pojawiają się istotne kwestie wymagające doprecyzowania, zwłaszcza że reforma może wpłynąć na funkcjonowanie samorządów i dostępność usług publicznych dla mieszkańców.

Zapowiedź nowej wizji podziału administracyjnego budzi duże zainteresowanie, ale również pytania o jej skutki dla lokalnych społeczności. Dlatego uważam, że szczegółowe wyjaśnienie powyższych kwestii jest niezbędne dla zapewnienia transparentności i skuteczności planowanej reformy.

W związku z tym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie kryteria Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji zamierza przyjąć przy ocenie, które gminy i powiaty wymagają konsolidacji lub likwidacji? Czy będą one oparte na danych demograficznych, ekonomicznych, czy też innych wskaźnikach?

2. Jakie jest stanowisko ministerstwa w kwestii wydolności obecnego podziału administracyjnego Polski? Czy istnieje już wstępna ocena, które elementy obecnej struktury są szczególnie problematyczne i dlaczego?

3. W jaki sposób resort planuje uwzględnić różnice między interesami dużych miast a mniejszymi gminami, zwłaszcza w kontekście tzw. gmin obwarzankowych i ich relacji z miastami centrotwórczymi?

4. Czy ministerstwo przewiduje wprowadzenie mechanizmów wsparcia, takich jak rekompensaty finansowe, dla samorządów, które w wyniku zmian granic lub konsolidacji mogą utracić część swoich dochodów? Jeśli tak, na jakich zasadach miałyby one funkcjonować?

5. Jakie rozwiązania resort rozważa dla regionów dotkniętych depopulacją, gdzie utrzymanie obecnej sieci jednostek administracyjnych może być kluczowe dla zapewnienia usług publicznych?

6. Na jakim etapie znajdują się prace nad nową wizją podziału administracyjnego i kiedy można spodziewać się przedstawienia szczegółowych założeń lub projektów legislacyjnych?

7. Czy ministerstwo planuje szeroko zakrojone konsultacje z samorządowcami i mieszkańcami przed wdrożeniem zmian, aby uwzględnić ich głos w procesie decyzyjnym?

Z poważaniem

Michał Woś