Wystąpienie w Sejmie · 28 maja 2026

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia 90. rocznicy deportacji ludności polskiej do Kazachstanu (druki nr 2470 i 2570)

Mówi: Poseł Dariusz Matecki (tekst niewygłoszony) (PiS) · 58. posiedzenie Sejmu, punkt 19. porządku obrad

Dotyczy: druk nr 2470, druk nr 2570

Pytania

Przedłożony projekt uchwały dotyczy fundamentalnej i bolesnej kwestii historycznej: zbrodni sowieckiej, jaką była masowa deportacja co najmniej 70 tys. Polaków do Kazachstanu w 1936 r. Jako posłowie w pełni i bezwarunkowo popieramy samą ideę złożenia najwyższego hołdu naszym cierpiącym i pomordowanym rodakom. Obowiązkiem niepodległego państwa polskiego jest dbanie o pamięć narodową.

Jednakże analiza treści projektu oraz sprawozdania Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu z druku nr 2570 budzi poważne wątpliwości natury organizacyjnej, państwowej oraz społecznej. Choć tekst precyzyjnie opisuje dramat przeszłości, to całkowicie pomija współczesne instytucjonalne obowiązki Rzeczypospolitej wobec osób i przede wszystkim potomków deportowanych, którzy wciąż pozostają poza granicami kraju. Sama symboliczna uchwała nie może zastępować realnych, systemowych działań wykonawczych.

W związku z powyższym, działając w oparciu o mandat poselski, składam następujące pytania:

1. Z jakich powodów proceduralnych i politycznych przedłożony projekt ogranicza się wyłącznie do sfery deklaratywnej i symbolicznej, zamiast stać się impulsem do wdrożenia systemowych rozwiązań prawnych realizujących realną pomoc dla żyjących potomków deportowanych?

2. Na jakich konkretnych analizach resortowych, ekspertyzach demograficznych lub bazach danych oparto sformułowanie, że ˝znaczna część˝ potomków osób deportowanych nadal mieszka w Kazachstanie? Jakimi precyzyjnymi liczbami w tym zakresie dysponuje obecnie administracja rządowa?

3. Dlaczego państwo polskie, pomimo upływu tylu lat od rozpadu Związku Sowieckiego w 1991 r., nie przeprowadziło dotychczas jednej zorganizowanej i masowej fali repatriacji, która definitywnie i skutecznie zamknęłaby ten tragiczny rozdział, sprowadzając wszystkich chętnych rodaków do ojczyzny?

4. Jakie konkretne skutki regulacji i cele długofalowe - poza wymiarem stricte rocznicowym - ma przynieść podjęcie tej uchwały w proponowanym brzmieniu?

5. Czy w toku prac nad projektami, zarówno z druku nr 2470, jak i z druku nr 2570, przeprowadzono jakiekolwiek celowe konsultacje społeczne z organizacjami zrzeszającymi repatriantów lub organizacjami polonijnymi działającymi bezpośrednio w Kazachstanie? Jeśli tak, jakie były wnioski z tych konsultacji?

Źródło: stenogram posiedzenia Sejmu RP (API Sejmu). Wszystkie wystąpienia: Dariusz Matecki