Wystąpienie w Sejmie · 18 listopada 2026

Sprawozdanie Komisji Polityki Społecznej i Rodziny o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej (druki nr 2415 i 3195)

Mówi: Poseł Witold Tumanowicz (Konfederacja) · 69. posiedzenie Sejmu, punkt 21. porządku obrad

Dotyczy: druk nr 2415, druk nr 3195

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Nie nakładajmy na małoletnie dzieci ciężarów finansowych, których na tym etapie życia nie są w stanie udźwignąć. Obecne przepisy ustawy o pomocy społecznej niestety dopuszczają sytuacje, w których dziecko może zostać zobowiązane do ponoszenia kosztów pobytu swojego rodzica czy dziadka w domu pomocy społecznej. Oczywiście nie oznacza to, że każde dziecko musi płacić za pobyt krewnego w DPS. Obowiązek ten jest uzależniony m.in. od sytuacji dochodowej. Prawo przewiduje również możliwość zwolnienia z takich opłat. Problem polega jednak na tym, że nie jest to rozwiązanie, które daje wszystkim małoletnim jednoznaczną gwarancję ochrony. Warto przy tym pamiętać, o jakich kosztach mówimy. Miesięczny koszt utrzymania jednej osoby w domu pomocy społecznej może sięgać kilku, a nawet kilkunastu tysięcy złotych. Oczywiście nie oznacza to, że dziecko musi pokrywać całą tę kwotę, ale nawet część takich kosztów może stanowić poważne obciążenie.

W uzasadnieniu projektu wskazano przykład 9-letniego dziecka, które otrzymuje rentę rodzinną po zmarłej matce. Zgodnie z obecnymi przepisami taki dochód może zostać uwzględniony przy ustalaniu obowiązku ponoszenia opłat za pobyt dorosłego krewnego w domu pomocy społecznej. Tutaj pojawia się pytanie, czy pieniądze, które mają zabezpieczyć przyszłość dziecka po stracie rodzica, powinny służyć finansowaniu pobytu innego członka rodziny w DPS. No raczej nie. Odpowiedzialność za utrzymanie bliskich jest ważną częścią życia rodzinnego. Nie możemy jednak stawiać tych samych wymagań osobom dorosłym i dzieciom. Małoletni nie mają jeszcze pełnej samodzielności finansowej, a często nie mają też żadnego wpływu na sytuację, z której wynikają te zobowiązania. Dlatego proponowana zmiana jest potrzebna. Zamiast pozostawiać kwestię zwolnienia z opłat pod uznaniowe decyzje, wprowadzamy jasną zasadę, że małoletni zstępni nie są zobowiązani do ponoszenia kosztów pobytu swoich krewnych w domu pomocy społecznej. Dziecko nie powinno wchodzić w dorosłe życie z długami wynikającymi z obowiązku finansowania pobytu dorosłego krewnego w DPS.

Trzeba też podkreślić, że projekt nie znosi odpowiedzialności finansowej dorosłych członków rodziny ani nie zmienia całego systemu odpłatności za domy pomocy społecznej. Wprowadza jedynie uzasadniony wyjątek dotyczący osób małoletnich. Oczywiście może to oznaczać pewne dodatkowe koszty dla samorządów, które w określonych przypadkach będą musiały pokryć brakującą część opłat. Warto więc monitorować skutki finansowe tych zmian, tym bardziej że projektodawcy nie przedstawili dokładnych danych dotyczących liczby takich przypadków. Nie zmienia to jednak naszej oceny co do celu tej ustawy. Dzieci powinny mieć możliwość spokojnego dorastania, zdobywania wykształcenia i przygotowywania się do samodzielnego życia, a nie rozpoczynać dorosłość od spłacania zobowiązań, na których powstanie nie miały wpływu. Dlatego Konfederacja nie będzie głosować przeciwko temu projektowi. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Źródło: stenogram posiedzenia Sejmu RP (API Sejmu). Wszystkie wystąpienia: Witold Tumanowicz