Interpelacja nr 12089

Fragment treści interpelacji

HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript

Interpelacja w sprawie zwiększenia budżetu dolnośląskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków na rok 2025 i lata kolejne Interpelacja nr 12089 do ministra kultury i dziedzictwa narodowego w sprawie zwiększenia budżetu dolnośląskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków na rok 2025 i lata kolejne Zgłaszający: Monika Wielichowska Data wpływu: 03-09-2025 Szanowna Pani Minister, do mojego biura poselskiego wpłynęło pismo od zarządu województwa dolnośląskiego dotyczące opublikowanej 05.05.2025 r. listy dotacji przyznanych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach naboru do programu Ochrona zabytków pn.

„Usuwanie skutków powodzi w zabytkach wpisanych do rejestru zabytków – prace planowane“ (pula środków do rozdysponowania wynosiła: 100 mln zł). Z zamieszczonego na stronie internetowej ministerstwa zestawienia wynika, iż łączna kwota udzielonych dotacji na zabytki, które ucierpiały w zeszłorocznej powodzi wynosi 58 521 119 zł. Spośród niej, ponad 46 mln zł zostało przyznane zabytkom, które ucierpiały w skutek powodzi na obszarze województwa dolnośląskiego. Dolny Śląsk zalicza się do obszarów, które zostały najbardziej dotknięte skutkami powodzi z września zeszłego roku.

Stan klęski żywiołowej został ogłoszony na obszarze większości gmin Województwa Dolnośląskiego (122 na 169) oraz w trzech miastach na prawach powiatu (Legnica, Jelenia Góra, Wałbrzych). Według statystyk generalnego konserwatora zabytków, znajduje się tutaj ok. 25% spośród wszystkich polskich zabytków. Z zestawienia dolnośląskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków wynika, że ponad 800 spośród nich ucierpiało w trakcie powodzi. Wskazany konkurs był uzupełnieniem I naboru wniosków na dotacje przy zabytkach ze środków MKiDN w ramach programu Ochrona zabytków 2025.

Z opublikowanego zestawienia dotacji przyznanych w jego ramach wynika, iż cały jego budżet wyniósł 97 129 815 zł (w tym środki w ramach rezerwy ministra: 17 460 000 zł). Ogłoszone wyniki naboru pokazują, iż z tej kwoty na dolnośląskie zabytki przeznaczono 21 129 000 zł (w tym z rezerwy ministra 1 100 000 zł), a spośród 364 wniosków złożonych przez podmioty z Dolnego Śląska, do dofinansowania wybranych zostało tylko 56. Wysokość dotacji, które trafią na obszar województwa dolnośląskiego, w ramach tegorocznego konkursu znacząco odbiega od kwot z lat ubiegłych.

W celu zobrazowania tego faktu, zarząd województwa porównał środki MKiDN rozdysponowane dla Dolnego Śląska, w ramach analogicznego programu, w ostatnich czterech latach: 2022 r. – 38 921 648 zł; 2023 r. – 35 763 430 zł; 2024 r. – 36 828 948 zł; 2025 r. – 21 129 000 zł. Powyższe oznacza, że w przypadku podstawowego naboru wniosków na dofinansowanie prac budowlanych, restauratorskich i konserwatorskich przy zabytkach, organizowanego w ramach programu Ochrona zabytków, nastąpił znaczący spadek kwoty przyznanych dotacji dla najbogatszego w obiekty zabytkowe regionu naszego kraju.

Zarząd województwa dolnośląskiego podkreśla, że zdaje sobie sprawę, iż część środków z dostępnej puli została przeznaczona na dokumentację techniczną oraz zabezpieczenie obiektów, które ucierpiały podczas powodzi, niemniej zaznacza, że pomoc ta nie powinna odbywać się kosztem dotacji na obiekty zabytkowe w ramach omawianego programu ochrony zabytków. Jak pisze zarząd województwa dolnośląskiego: „Byłoby to bardzo wysoce niesprawiedliwe i nieuzasadnione w kontekście tematu, którym się obecnie zajmujemy tzn. niedofinansowania dóbr kultury położonych w województwie dolnośląskim przez budżet państwa“.

Ponadto w swoim piśmie zarząd województwa dolnośląskiego pisze: „Dochodzą do nas również sygnały, iż nie wszyscy właściciele zalanych zabytków zdołali sporządzić niezbędną dokumentację oraz złożyć wniosek o dotację we wskazanym przez Ministerstwo terminie. Ponadto znaczna część obiektów zabytkowych ucierpiała na skutek oddziaływania niszczycielskiego żywiołu, ale nie została bezpośrednio zalana występującą z nurtu wodą, a tym samym nie kwalifikowała się do otrzymania dotacji z przyczyn formalnych (np.

ulewne deszcze powodowały przeciekanie dachów, a wylewające się z koryta rzeki i potoki podmywały grunty, na których ulokowane były obiekty zabytkowe, co stanowi zagrożenie dla ich istnienia)“. Zarząd województwa dolnośląskiego jest w stałym kontakcie z lokalnymi samorządami i właścicielami obiektów zabytkowych, a tym samym dobrze zna skalę potrzeb w powyższym zakresie. Stąd też zwrócił się do MKiDN z prośbą o przeznaczenie niewykorzystanej w ramach naboru pn.