Interpelacja w sprawie funkcjonowania ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty z maja 2022 roku zmierzającej do podniesienia jakości wsparcia psychologicznego w szkołach

Szanowna Pani Minister,

w 2022 roku Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy o systemie oświaty. Jest to niezwykle ważna zmiana zapowiadana przez ministra edukacji w związku z dążeniem do podniesienia jakości wsparcia psychologicznego w szkołach. W 2020 roku Fundacja na Rzecz Praw Ucznia przygotowała projekt nowelizacji ustawy Prawo oświatowe. Nowela zakładała wprowadzenie obowiązku zatrudnienia psychologa w każdej szkole. W 2020 psychologowie byli obecni zaledwie w połowie placówek. Zgodnie z zaproponowanym projektem, placówka miała zapewnić psychologowi odrębne pomieszczenie, w którym osoba prosząca o pomoc psychologiczno-pedagogiczną (nie musi być to przecież tylko uczeń, mogą to być też nauczyciele, inni pracownicy szkoły czy rodzice), będzie miała zagwarantowane poczucie bezpieczeństwa oraz prywatności.

Dostępne w sieci badania nad zaburzeniami psychicznymi dzieci w Polsce, nie napawają optymizmem. Zaburzenia rozwoju psychicznego dotykają ponad 400 tys. najmłodszych dzieci (do 6 r.ż.), przy czym u dzieci mieszkających na wsi odsetek ten przekracza 20%, co wymaga podniesienia kompetencji wychowawczych rodziców oraz wzmocnienia wsparcia instytucjonalnego, w tym zapewnienia miejsca w przedszkolach, zwłaszcza na wsi.

Doświadczenia zaburzeń psychicznych ma za sobą co 8. dziecko w wieku 7–17 lat. Przekłada się to na ponad pół miliona dotkniętych nimi dzieci i młodzieży, szczególnie dzieci z rodzin objętych pomocą społeczną, wśród których cierpi na nie ponad 20%.

Wśród młodzieży dominują zaburzenia eksternalizacyjne (w tym zaburzenia związane z używaniem substancji). Wraz z wiekiem rosną wskaźniki rozpowszechnienia zaburzeń psychicznych. Największe wzrosty odnotowano w przypadku zaburzeń związanych z używaniem alkoholu – największe wskaźniki rozpowszechnienia odnotowano wśród badanych w wieku 16-17 lat. Zgodzi się Pani ze mną zatem, iż pomoc psychologa wobec przytłaczających danych odnoszących się do kondycji psychicznej młodych ludzi, jest dziś nie do przecenienia. Więcej, psycholog powinien być dostępny na wyciągnięcie ręki, jako osoba pierwszego kontaktu w razie trudności na omawianej płaszczyźnie.

W rejonie zamojskim, z którym jestem nieodłącznie związany, dzieci owszem, mają dostęp do psychologa szkolnego, jest to jednakże zbyt mało i z reguły są kierowane od psychologa szkolnego wyżej, w celu odbycia terapii [psychoterapia], i tu zaczynają się schody, oczekiwanie na wizytę u psychoterapeuty w moim regionie, to średnio 3 miesiące, a przecież młodzież często znajduje się w tak złej kondycji psychicznej, że każdy dzień oczekiwania to pogłębienie ich problemów. Rodzice, z którymi często rozmawiam, skarżą się na tę sytuację, sami nie wiedząc, jak pomóc dziecku i co począć w sytuacji kryzysu. Wyraźnie widać, że rodzice potrzebują wsparcia [wiedzy merytorycznej] w starciu z problemami psychicznymi swoich dzieci, gdyż nie wiedzą, jak zachować się w sytuacji przedłużonego oczekiwania na interwencję specjalisty. W mojej opinii inicjatywa szkoleń odbywających się w szkołach z sposobu radzenia sobie z problemami własnego dziecka, szkolenie z umiejętności okazywania wsparcia dziecku w sytuacji kryzysu psychicznego, mogłyby przyczynić się do zapobieżenia pogłębianiu się tegoż kryzysu, który często może być przez rodziców niezrozumiały i budzić niejako naturalną reakcję buntu na to, co przeżywa ich dziecko. Kryzys psychiczny dziecka to dziś ogromne wyzwanie dla rodzica, którego nie mieli rodzice wychowujący dzieci jeszcze 50 lat temu, dlatego współcześni rodzice tak bardzo potrzebują wsparcia w tej materii.

Z uwagi na bezsporną istotność przedstawionego zagadnienia, jak również kierując się troską o zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży, zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na postawione niżej pytania.