Interpelacja w sprawie działań państwa dotyczących ograniczania negatywnego wpływu smartfonów, mediów społecznościowych i aplikacji mobilnych na dzieci i młodzież oraz współpracy z producentami urządzeń mobilnych

Szanowny Panie Premierze,

w ostatnich latach coraz wyraźniej widoczny jest gwałtowny wzrost obecności dzieci i młodzieży w przestrzeni cyfrowej. Smartfony stały się dla wielu młodych osób podstawowym narzędziem komunikacji, rozrywki, budowania relacji społecznych oraz codziennego funkcjonowania. Coraz częściej podnoszone są jednak poważne obawy dotyczące wpływu nadmiernego korzystania ze smartfonów, mediów społecznościowych oraz aplikacji mobilnych na zdrowie psychiczne, rozwój emocjonalny, koncentrację i funkcjonowanie społeczne dzieci.

Jednocześnie w debacie publicznej coraz częściej pojawiają się propozycje ograniczania korzystania ze smartfonów przez uczniów na terenie szkół. Ministerstwo Edukacji Narodowej prowadzi obecnie prace i dyskusje dotyczące ograniczeń używania smartfonów w szkołach, jednak należy zauważyć, że zdecydowana większość czasu spędzanego przez dzieci i młodzież ze smartfonem przypada poza godzinami lekcyjnymi i poza terenem placówek oświatowych.

Oznacza to, że nawet całkowity zakaz korzystania ze smartfonów w szkołach nie rozwiąże głównego problemu związanego z nadmierną obecnością dzieci w środowisku cyfrowym, uzależniającymi mechanizmami aplikacji mobilnych oraz łatwym dostępem do treści nieodpowiednich dla osób niepełnoletnich.

Dostępne raporty i badania pokazują skalę zjawiska. Z raportu „Internet dzieci 2025/2” wynika, że z serwisów społecznościowych przeznaczonych formalnie dla osób od 13. roku życia aktywnie korzysta około 1,4 mln dzieci w wieku 7-12 lat, czyli ponad połowa dzieci w tej grupie wiekowej.

Regularnie z TikToka korzysta ponad 800 tys. dzieci w wieku 7-12 lat, z Messengera około 860 tys., a z WhatsAppa około 750 tys. Dwie trzecie aktywnych użytkowników TikToka w tej grupie wiekowej spędza w aplikacji średnio ponad godzinę dziennie, a około 250 tys. dzieci uruchamia aplikację ponad 20 razy dziennie.

Szczególnie alarmujące są również dane dotyczące kontaktu dzieci z treściami pornograficznymi. Jak wskazuje raport, w II kwartale 2025 roku serwis pornograficzny znajdował się wśród dziesięciu najczęściej odwiedzanych domen przez dzieci w wieku 7-14 lat, a miesięcznie odwiedzało go około miliona dzieci.

Równocześnie z badania przywoływanego przez serwis Nauka w Polsce wynika, że aż 65% nastolatków prawie nigdy nie rozstaje się ze smartfonem. Problem ten przestaje więc dotyczyć wyłącznie kwestii edukacyjnych, a zaczyna mieć charakter zdrowotny, społeczny i cywilizacyjny.

Warto również zauważyć, że obecny model funkcjonowania rynku aplikacji mobilnych i mediów społecznościowych opiera się przede wszystkim na maksymalizacji czasu spędzanego przez użytkownika w aplikacji. Mechanizmy algorytmiczne projektowane są w sposób silnie angażujący, często wykorzystujący mechanizmy psychologiczne związane z uzależnieniem od bodźców, powiadomień i krótkich treści wideo. W praktyce oznacza to, że deweloperzy aplikacji mają ograniczoną motywację ekonomiczną do tworzenia skutecznych zabezpieczeń ograniczających korzystanie z ich produktów przez dzieci.

W związku z powyższym coraz częściej pojawiają się postulaty, aby większą odpowiedzialność za bezpieczeństwo cyfrowe dzieci ponosili nie tylko twórcy aplikacji, ale również producenci urządzeń mobilnych oraz dostawcy systemów operacyjnych. To właśnie na poziomie systemowym możliwe byłoby stworzenie skuteczniejszych zabezpieczeń ograniczających dostęp dzieci do określonych aplikacji, treści lub funkcji urządzenia.

W praktyce podobne rozwiązania techniczne funkcjonują już obecnie w różnych państwach świata, gdzie użytkownicy mają ograniczony dostęp do wybranych aplikacji, usług lub treści cyfrowych w zależności od regionu, wieku lub obowiązujących regulacji prawnych. Pokazuje to, że technicznie możliwe jest wdrażanie rozwiązań opartych na ograniczeniach wiekowych lub regionalnych również w odniesieniu do bezpieczeństwa dzieci.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

Z poważaniem

Marcin Józefaciuk Poseł na Sejm RP