Interpelacja w sprawie zakończenia wsparcia polskich kierowców w zakresie cen paliw oraz skutków gospodarczych wzrostu cen benzyny i oleju napędowego

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się do Pana Ministra w sprawie zakończenia wsparcia polskich kierowców, rodzin, rolników i przedsiębiorców w zakresie cen paliw. Po wygaśnięciu rozwiązań osłonowych obowiązujących w ramach programu „Ceny Paliwa Niżej” ceny paliw na stacjach znacząco wzrosły. Ostatnie ceny maksymalne obowiązujące 30 czerwca 2026 r. wynosiły: benzyna Pb95 - 6,00 zł za litr, benzyna Pb98 - 6,68 zł za litr, a olej napędowy - 6,19 zł za litr.

Już następnego dnia po zakończeniu wsparcia kierowcy obserwowali na wielu stacjach ceny wyższe nawet o około złotówkę na litrze. Według doniesień medialnych z 1 lipca 2026 r. benzyna Pb95 była droższa średnio o 89 gr na litrze, benzyna Pb98 o 98 gr na litrze, a olej napędowy o 93 gr na litrze. Obecnie zaś ceny oleju napędowego na części stacji zbliżają się do poziomu 8 zł za litr. Oznacza to, że w przypadku diesla wzrost względem ostatniej ceny maksymalnej może sięgać prawie 2 zł na litrze.

Dla przeciętnego kierowcy tankującego 50-litrowy bak oznacza to nie symboliczny, lecz bardzo realny wzrost kosztów — w przypadku oleju napędowego nawet o około 90 zł na jednym tankowaniu względem ceny maksymalnej obowiązującej 30 czerwca 2026 r. Dla rodzin dojeżdżających codziennie do pracy, szkoły, lekarza czy na zakupy jest to poważne obciążenie budżetu domowego. Dla przedsiębiorców, rolników, firm transportowych, usługowych i handlowych wzrost cen paliw oznacza wyższe koszty dostaw, przewozu, obsługi klientów i bieżącego funkcjonowania. W konsekwencji droższe paliwo może wpływać na ceny żywności, usług, materiałów budowlanych, transportu oraz wielu podstawowych produktów.

Szczególnie niezrozumiałe jest to w zestawieniu z sytuacją z okresu rządów Zjednoczonej Prawicy. W 2022 r. Polska mierzyła się z wyjątkowo trudnym otoczeniem zewnętrznym: agresją Rosji na Ukrainę, paniką na światowych rynkach surowcowych, skokowym wzrostem cen ropy oraz bardzo wysokim kursem dolara. W marcu 2022 r. ropa Brent osiągała poziomy przekraczające 120 dolarów za baryłkę, a w niektórych notowaniach zbliżała się do 130 dolarów za baryłkę, przy kursie dolara przekraczającym 4,50 zł. Oznaczało to, że koszt baryłki ropy w przeliczeniu na złote był wówczas skrajnie wysoki.

Mimo tak trudnych warunków rząd Zjednoczonej Prawicy podejmował działania osłonowe, które ograniczały skalę podwyżek i chroniły portfele Polaków. Obniżono VAT na paliwa z 23% do 8%, obniżono akcyzę do minimum dopuszczalnego przez przepisy unijne oraz stosowano inne rozwiązania łagodzące skutki kryzysu energetycznego. W efekcie już po obniżce VAT na paliwa średnia cena benzyny Pb95 wynosiła ok. 5,19 zł za litr, a oleju napędowego ok. 5,24 zł za litr. Pokazuje to, że przy aktywnej polityce państwa możliwe było realne ograniczenie kosztów ponoszonych przez obywateli, mimo bardzo trudnej sytuacji na światowych rynkach surowcowych i walutowych.

Obecnie sytuacja surowcowo-walutowa jest wyraźnie korzystniejsza niż w najtrudniejszym okresie 2022 r. Kurs dolara jest znacząco niższy niż wówczas, a cena ropy - choć nadal wysoka - nie znajduje się na poziomach z czasu największego szoku po wybuchu wojny na Ukrainie. Mimo to po zakończeniu wsparcia ceny paliw na polskich stacjach wzrosły gwałtownie, a olej napędowy na części stacji znacznie przekracza poziomu 8 zł za litr.

Nie podzielam poglądu, że program wsparcia cen paliw można oceniać wyłącznie przez pryzmat prostego, księgowego ubytku wpływów z VAT i akcyzy. Taki rachunek jest niepełny i pomija realne skutki gospodarcze wysokich cen paliw. Niższe ceny przy dystrybutorach to nie tylko ulga dla kierowców. To także niższe koszty transportu, mniejsza presja na wzrost cen żywności i usług, lepsza konkurencyjność polskich przedsiębiorców, większa mobilność pracowników oraz większa aktywność gospodarcza.

Pieniądze, które dzięki niższym cenom paliw pozostają w portfelach obywateli i przedsiębiorców, nie znikają z gospodarki. Są wydawane na inne towary i usługi, od których państwo również pobiera podatki. Dlatego prosty rachunek „niższy VAT na paliwo równa się strata budżetu” jest rachunkiem fałszywie uproszczonym. Część tych środków wraca do budżetu w postaci VAT od innych zakupów, PIT, CIT, składek oraz podatków wynikających z większej aktywności gospodarczej.

Nie można przerzucać skutków problemów budżetowych państwa na obywateli, kierowców, rolników i przedsiębiorców. To nie Polacy ponoszą winę za to, że rząd nie panuje nad finansami publicznymi, zwiększa zadłużenie państwa i następnie tłumaczy brak realnej pomocy koniecznością łatania dziury budżetowej. Obywatele mają prawo oczekiwać od rządu działań osłonowych, szczególnie wtedy, gdy ceny paliw gwałtownie rosną mimo korzystniejszego niż w 2022 r. otoczenia surowcowo-walutowego.

W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania: