Interpelacja w sprawie produkcji filmu dokumentalnego w reżyserii Piotra Zarębskiego (tytuł roboczy "Rozbić Wschodnie Imperium"), działań Telewizji Polskiej SA oraz nierozliczenia zobowiązań wobec twórców

Szanowna Pani Minister,

wnoszę interpelację w sprawie produkcji filmu dokumentalnego reżyserowanego przez Piotra Zarębskiego, którego tytuł roboczy brzmi „Rozbić Wschodnie Imperium”. Film miał być realizowany przy współudziale Telewizji Polskiej SA (w tym TVP Wilno) oraz stowarzyszenia Pokolenie jako producenta wykonawczego, z finansowaniem powiązanym z Ministerstwem Spraw Zagranicznych.

Z chronologii wydarzeń przedstawionej przez reżysera wynika następujący przebieg sprawy:

W 2021 r. TVP zwróciło się do Piotra Zarębskiego z propozycją realizacji filmu. Reżyser, posiadający unikalne materiały archiwalne dotyczące tematyki wschodniej, wyraził zgodę ustną pod warunkiem zagwarantowania swobody twórczej, po wcześniejszych negatywnych doświadczeniach z TVP (cenzura, brak kompetencji). Od początku informował o konieczności pozyskania dodatkowych materiałów archiwalnych z zasobów TVP i innych źródeł.

W 2022 r. trwały uzgodnienia produkcyjne, które wielokrotnie opóźniały realizację. Proponowany harmonogram był nierealistyczny (niecałe 4 miesiące na całość, brak zaplanowanych zdjęć zagranicznych, tłumaczeń i czasu na montaż). Reżyser odmówił podpisania umowy na reżyserię. Po wyborach 15 października 2023 r. odbyło się pilne spotkanie w TVP, podczas którego reżyser wyjaśnił, że nigdy nie zrezygnował z projektu. Wówczas podpisano umowę reżyserską bezpośrednio z TVP. Nowym producentem została TVP Wilno, a producentem wykonawczym – Stowarzyszenie Pokolenie z Katowic.

W toku produkcji ujawniły się poważne nieprawidłowości:

Film został złożony do kolaudacji zgodnie z harmonogramem i zaakceptowany przez producenta wykonawczego. 4 października 2024 r. TVP przesłała pierwsze uwagi „redakcyjne”, z których wynikało, że nie zaakceptuje wymowy filmu. 8 listopada 2024 r. odbyła się kolaudacja w siedzibie TVP. Przedstawiciele TVP zażądali usunięcia scen dotyczących katastrofy smoleńskiej, wypowiedzi Lecha Kaczyńskiego w Tbilisi, części wypowiedzi Władimira Bukowskiego dotyczącej UE oraz stwierdzenia Jadwigi Chmielowskiej, że „UE rządzą lewacy”. Reżyser odmówił zmiany wymowy filmu i cenzurowania wypowiedzi bohaterów, żądając jednocześnie merytorycznego uzasadnienia na piśmie. Takiego uzasadnienia nigdy nie otrzymał.

Mimo ponownych wezwań (w tym z 23 grudnia 2024 r.) o przyjęcie filmu w obecnym kształcie oraz uregulowanie honorariów, korespondencja z TVP wygasła. Film nie został przyjęty, prawa do archiwaliów nie zostały uregulowane, a honoraria nie zostały wypłacone (reżyser, operatorzy, montażysta, asystent reżysera). Bohaterowie filmu jednoznacznie zaakceptowali jego obecną wersję i zastrzegli, że nie zgodzą się na poprawki niezaakceptowane przez reżysera; jeden z nich zagroził cofnięciem zgody na wykorzystanie swoich archiwalnych fotografii.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

Z wyrazami szacunku

dr Tomasz Rzymkowski