Interpelacja w sprawie systemowych nieprawidłowości w procesie likwidacji szkód z ubezpieczeń komunikacyjnych OC, roli biegłych sądowych oraz skuteczności szkoleń kadr orzeczniczych

Szanowny Panie Ministrze,

w kolejnych latach poszkodowani obywatele zmagają się z poważnymi barierami w dochodzeniu swoich praw przed sądami cywilnymi, na co wskazuje drastyczny wzrost liczby spraw wnoszonych przez właścicieli pojazdów niezadowolonych z rażących praktyk zaniżania odszkodowań stosowanych przez zakłady ubezpieczeń przy likwidacji szkód z obowiązkowego ubezpieczenia OC. W toku tych postępowań kluczową rolę odgrywają biegli sądowi powoływani do oceny uszkodzeń, jednak w wielu przypadkach sądy, wyznaczając zakres opinii i interpretując jej wnioski, bezkrytycznie powielają utarte, niekorzystne dla poszkodowanych schematy wypracowane przez ubezpieczycieli, co w szczególności dotyczy braku rzetelnej weryfikacji kalkulacji generowanych przez komercyjne programy kosztorysowe.

Choć posłowie wielokrotnie dopytywali w przeszłości o systemowe doskonalenie wiedzy sędziów, asesorów oraz referendarzy w tym zakresie, a Ministerstwo Sprawiedliwości w odpowiedzi na interpelację nr 37830 zapewniało o realizacji przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury dedykowanych szkoleń, to stale rosnąca liczba nowych pozwów jednoznacznie podaje w wątpliwość realną skuteczność tych działań edukacyjnych.

Kolejnym rażącym problemem o charakterze systemowym jest nagminne łamanie technologii napraw zalecanych bezpośrednio przez producentów pojazdów oraz agresywne forsowanie w kosztorysach procesowych najtańszych zamienników nieposiadających żadnych gwarancji jakości, określanych jako części „P”. Praktyka ta stoi w jaskrawej sprzeczności z elementarnym bezpieczeństwem ruchu drogowego oraz z oficjalnymi wnioskami z kontroli Najwyższej Izby Kontroli pt. „Ochrona poszkodowanych na rynku ubezpieczeniowym” z 2019 roku, w której jako kluczowy postulat wskazano potrzebę stworzenia rzetelnych standardów wyceny szkód.

Co szczególnie bulwersujące, ubezpieczyciele powołują się przy tym na dawne wytyczne Komisji Nadzoru Finansowego, podczas gdy sam nadzorca w oficjalnym piśmie do Instytutu Transportu Samochodowego o sygnaturze DIU/078/25/113/2014/2015/SP wprost przyznał, że nie posiada żadnych uprawnień ani metod do prawnej weryfikacji jakości tych części, co stawia pod znakiem zapytania zasadność całego przedsięwzięcia i sankcjonowania go przez podmioty publiczne.

Na szczególną uwagę i pilną analizę zasługuje również sprawa zakończona skargą nadzwyczajną prokuratora generalnego do Sądu Najwyższego (sygn. akt I SNN/c78/21), w której proces o ewidentnie zaniżone odszkodowanie trwał ponad 9 lat, obnażając bezsilność wymiaru sprawiedliwości wobec bezpodstawnych i przewlekłych argumentów procesowych PZU, prowadzonych de facto na koszt wszystkich właścicieli samochodów zmuszonych płacić corocznie coraz wyższe składki za polisy OC.

Przedkładając powyższe informacje, proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy szkolenia w tym zakresie są realizowane jako część stałego i obowiązkowego programu dydaktycznego Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury?

2. Kto opracowuje materiały szkoleniowe przedstawiane uczestnikom tych szkoleń i czy podlegają one niezależnym recenzjom zewnętrznym?

3. Ile osób uczestniczyło w tych szkoleniach w poszczególnych latach?

4. Jakie konkretnie działania podejmie prof. T. Tomaszewski w ramach przygotowywanego projektu nowej ustawy o biegłych sądowych, aby skutecznie i trwale eliminować z list biegłych osoby sporządzające opinie w sposób jednostronny – tak, aby strona pozwana nie składała apelacji?

5. Czy KSSiP nie powinna niezwłocznie przeprowadzić dedykowanych szkoleń dla kadr orzeczniczych w zakresie nieprawidłowości działań KNF oraz braku podstaw prawnych tego organu do weryfikacji jakości narzucanych części „P”?

6. Czy resort może przedstawić szczegółowe uzasadnienie wyroku w sprawie o sygn. akt I SNN/c78/21 oraz odpowiedzieć na pytanie, dlaczego polski sąd tolerował bezpodstawne uniki i argumenty PZU przez tak rażąco długi okres – 9 lat – oraz czy którykolwiek z pracowników ubezpieczyciela poniósł za tę samowolę jakiekolwiek konsekwencje?

Z wyrazami szacunku

Poseł na Sejm RP Marek Wesoły