Interpelacja w sprawie ochrony mikroprzedsiębiorców ukaranych w początkowym okresie objęcia branży odzieżowo-obuwniczej systemem SENT

Do mojego biura poselskiego docierają sygnały od przedsiębiorców prowadzących niewielką działalność handlową, w tym handel targowiskowy, którzy zostali ukarani dotkliwymi sankcjami finansowymi w początkowym okresie obowiązywania nowych przepisów. Z relacji tych osób wynika, że w części spraw nie chodziło o zatajenie obrotu, przemyt, uszczuplenie należności publicznoprawnych ani świadome obchodzenie prawa, lecz o nieumyślne uchybienia formalne związane z nagłym objęciem nowej branży obowiązkami w systemie SENT.

Jedną z takich spraw jest przypadek przedsiębiorczyni prowadzącej działalność handlową na targowisku miejskim w Rybniku, wobec której zastosowano sankcję w wysokości 5 000 zł. Sprawa ta była już przedmiotem interpelacji poselskiej nr 17808. W odpowiedzi Ministerstwo Finansów wskazało, że w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 30 czerwca 2026 r. Krajowa Administracja Skarbowa nałożyła łącznie 914 mandatów karnych na kwotę blisko 4,71 mln zł z tytułu wykroczeń dotyczących ustawy SENT.

Nie kwestionuję potrzeby istnienia systemu SENT jako narzędzia walki z oszustwami podatkowymi i szarą strefą. Państwo ma prawo i obowiązek chronić interes fiskalny. Nie można jednak akceptować sytuacji, w której narzędzia stworzone do zwalczania poważnych nadużyć uderzają w drobnych, uczciwych przedsiębiorców, którzy prowadzą legalną działalność, utrzymują swoje rodziny i często funkcjonują na bardzo niskich marżach.

Szczególnego znaczenia nabiera fakt, że część obowiązków zgłoszeniowych została później ograniczona lub wyłączona. Skoro państwo po krótkim czasie uznało, że pierwotny zakres obowiązków wymaga złagodzenia, to powinno również uczciwie ocenić sytuację osób ukaranych w pierwszym, najbardziej niepewnym okresie stosowania nowych regulacji.

W mojej ocenie nie wystarczy odsyłanie przedsiębiorców na drogę sądową. Dla mikroprzedsiębiorcy kara w wysokości kilku tysięcy złotych, koszty postępowania, ryzyko egzekucji i wielomiesięczne oczekiwanie na rozstrzygnięcie są realnym obciążeniem. Państwo, które dostrzegło potrzebę zmiany lub ograniczenia obowiązków, powinno także stworzyć możliwość proporcjonalnego naprawienia skutków zbyt rygorystycznego stosowania przepisów w okresie przejściowym.

Zasada zaufania obywatela do państwa wymaga, aby uczciwy przedsiębiorca nie był traktowany tak samo jak podmiot działający w celu obejścia prawa. W sprawach, w których nie doszło do szkody fiskalnej, zatajenia obrotu ani celowego naruszenia przepisów, właściwą reakcją państwa powinno być przede wszystkim pouczenie, korekta i pomoc w dostosowaniu się do nowych obowiązków, a nie natychmiastowa, dotkliwa sankcja finansowa.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

Sprawa wymaga potraktowania z należytą powagą. Drobni przedsiębiorcy nie mogą ponosić nadmiernych konsekwencji wadliwego lub zbyt pośpiesznego wdrażania nowych obowiązków administracyjnych. Jeżeli państwo po pewnym czasie łagodzi przepisy, powinno również zbadać, czy wcześniej nałożone sankcje nie były nadmierne wobec rzeczywistego charakteru naruszeń.

Oczekuję przedstawienia nie tylko formalnej odpowiedzi, ale także informacji, czy Ministerstwo Finansów zamierza realnie pomóc przedsiębiorcom, którzy działali w dobrej wierze, a zostali ukarani w pierwszym okresie funkcjonowania nowych obowiązków SENT.