Interpelacja w sprawie zapewnienia państwowym szkołom i placówkom artystycznym dostępu do funduszy europejskich w perspektywie finansowej 2028-2034

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z niniejszą interpelacją w związku z niepokojącymi sygnałami dotyczącymi sytuacji państwowych szkół i placówek artystycznych, dla których organem prowadzącym jest minister kultury i dziedzictwa narodowego, w kontekście prac nad Planem Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028–2034 oraz podziałem środków z budżetu Unii Europejskiej w nowej perspektywie finansowej.

Z posiadanych informacji wynika, że na obecnym etapie prac nad wspomnianym planem nie przewidziano realnego i bezpośredniego dostępu do środków europejskich dla państwowych szkół i placówek artystycznych. Znacząca część funduszy przeznaczonych na rozwój infrastruktury kultury, dostępność usług kulturalnych oraz usługi społeczne ma być dystrybuowana za pośrednictwem programów pozostających w dyspozycji jednostek samorządu terytorialnego. Ponieważ państwowe szkoły i placówki artystyczne są jednostkami sektora finansów publicznych prowadzonymi przez ministra, a nie przez samorządy, nie będą mogły samodzielnie korzystać z instrumentów adresowanych wyłącznie do jednostek samorządu terytorialnego. Ich ewentualny udział w projektach byłby uzależniony wyłącznie od decyzji, możliwości finansowych i lokalnych priorytetów poszczególnych samorządów, co nie stanowi żadnej systemowej gwarancji dostępu do środków.

Jednocześnie, jak wynika z dostępnych informacji, nie przewiduje się obecnie utworzenia odrębnego programu dedykowanego szkołom artystycznym prowadzonym przez organy administracji rządowej, ani włączenia tych szkół do już projektowanych programów. Pragnę podkreślić, że państwowe szkoły i placówki artystyczne pełnią istotną funkcję nie tylko w sferze edukacyjnej, lecz również w szeroko rozumianej działalności kulturalnej – kształcą przyszłych artystów, twórców, pedagogów i pracowników instytucji kultury, a jednocześnie w sposób bezpośredni kształtują lokalnych i regionalnych odbiorców kultury. Realizacja kształcenia artystycznego wymaga zapewnienia infrastruktury o szczególnym charakterze – sal koncertowych i widowiskowych, pracowni plastycznych, scen, studiów nagrań, pomieszczeń do nauki gry na instrumentach, specjalistycznego zaplecza technicznego oraz budynków spełniających wymagania w zakresie akustyki i dostępności. Znaczna część istniejącej infrastruktury wymaga pilnej modernizacji, remontów, dostosowania do potrzeb osób ze szczególnymi potrzebami, poprawy bezpieczeństwa oraz zwiększenia efektywności energetycznej, a potrzeby te znacząco przekraczają możliwości finansowania inwestycji wyłącznie ze środków pozostających corocznie w dyspozycji ministra kultury i dziedzictwa narodowego. Problem ten będzie w kolejnych latach narastał wraz ze zwiększaniem się liczby szkół i placówek sukcesywnie i strategicznie przejmowanych do prowadzenia przez ministra.

Brak reakcji na obecnym etapie może doprowadzić do sytuacji, w której państwowe szkoły artystyczne zostaną formalnie uznane za część systemu edukacji i kultury, lecz w praktyce nie będą mogły korzystać z zasadniczych źródeł finansowania infrastruktury publicznej w latach 2028–2034.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1) Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego podjęło lub planuje podjąć działania mające na celu zagwarantowanie państwowym szkołom i placówkom artystycznym realnego i bezpośredniego dostępu do środków europejskich w ramach Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028–2034? 2) Czy na etapie prac nad Planem Partnerstwa oraz negocjacji przyszłego budżetu Unii Europejskiej resort podejmuje działania na rzecz uwzględnienia specyfiki i potrzeb państwowych szkół i placówek artystycznych, w tym w zakresie infrastruktury i efektywności energetycznej? 3) Czy przewidziane jest utworzenie odrębnego mechanizmu lub programu (bądź dedykowanej puli środków) umożliwiającego państwowym szkołom i placówkom artystycznym korzystanie z funduszy europejskich niezależnie od posiadania statusu jednostki samorządowej oraz niezależnie od woli i priorytetów samorządów? 4) Jakie jest stanowisko ministerstwa wobec ryzyka wyłączenia państwowych szkół artystycznych z systemu dystrybucji funduszy europejskich na lata 2028-2034 oraz jakie kroki resort zamierza podjąć, aby temu zapobiec? 5) Jaki jest szacunkowy zakres potrzeb inwestycyjnych (modernizacyjnych, remontowych, w zakresie efektywności energetycznej) w państwowych szkołach i placówkach artystycznych, które nie znajdują pokrycia w środkach pozostających obecnie w dyspozycji ministra kultury i dziedzictwa narodowego?