Interpelacja w sprawie przypadków objęcia obywateli Rzeczypospolitej Polskiej zakazem wjazdu na terytorium Ukrainy oraz braku informacji o podstawach jego wydania

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się w sprawie dr. Michała Siekierki, wiceprezesa Stowarzyszenia Upamiętnienia Ofiar Zbrodni Ludobójstwa Ukraińskich Nacjonalistów, od lat zajmującego się dokumentowaniem i badaniem zbrodni dokonywanych na Polakach zamieszkujących Kresy Południowo-Wschodnie w latach 1939–1947.

Dr Michał Siekierka jest pracownikiem Instytutu Pamięci Narodowej, wykładowcą akademickim oraz członkiem Międzynarodowego Stowarzyszenia Dziennikarzy. Od lat prowadzi działalność naukową i publicystyczną poświęconą w szczególności dokumentowaniu i badaniu zbrodni banderowskiego ludobójstwa, jej przebiegu oraz losów ofiar. Za swoją działalność społeczną został odznaczony m.in. Brązowym Krzyżem Zasługi oraz innymi odznaczeniami i wyróżnieniami. Jego działalność ma charakter jawny i od lat związana jest ze współpracą z instytucjami państwowymi, samorządowymi oraz organizacjami społecznymi.

W dniach od 13 lipca do 7 sierpnia 2026 r. prowadzone były ekshumacje ofiar zbrodni wołyńskiej w miejscowościach Ostrówki i Wola Ostrowiecka. Odnaleziono szczątki 55 osób, w tym 26 dzieci. Na 30 sierpnia 2026 r. zaplanowano uroczysty państwowy pogrzeb odnalezionych ofiar.

Dr Michał Siekierka udał się na uroczystości wraz z - wcześniej zgłoszoną - grupą rodzin ofiar. Na przejściu granicznym Dorohusk-Jagodzin został jednak poinformowany przez ukraińskich funkcjonariuszy o obowiązującym wobec niego trzyletnim zakazie wjazdu na terytorium Ukrainy. Jak wynika z przekazanej przez niego relacji, decyzja została wydana w 2023 r. przez Służbę Bezpieczeństwa Ukrainy, natomiast zainteresowany przez trzy lata nie został o niej poinformowany.

Podczas kontroli granicznej nie przedstawiono mu przyczyn wydania zakazu ani okoliczności, które miałyby uzasadniać taką decyzję. Został jedynie poinformowany, że jego nazwisko znajduje się na liście osób, które nie mają prawa wjazdu na Ukrainę sporządzonej przez Służbę Bezpieczeństwa. Dopiero po powrocie do Polski i przetłumaczeniu podpisanego na granicy dokumentu dowiedział się, że zakaz został wydany w 2023 r.

W wyniku tej decyzji dr Michał Siekierka nie mógł uczestniczyć w państwowym pogrzebie 55 ofiar zbrodni wołyńskiej, których szczątki odnaleziono podczas tegorocznych prac ekshumacyjnych.

Sytuacja ta budzi poważne wątpliwości, szczególnie że zakaz został wydany wobec osoby będącej pracownikiem Instytutu Pamięci Narodowej, wykładowcy akademickiego i badacza zajmującego się od lat tematyką zbrodni ukraińskiego ludobójstwa. Jeżeli przyczyną decyzji strony ukraińskiej miały być względy związane z bezpieczeństwem państwa, tym bardziej zasadne jest pytanie o to, jakie konkretnie okoliczności były u jej podstaw oraz czy zostały one w jakikolwiek sposób zweryfikowane lub przekazane stronie polskiej.

Nie można również pominąć faktu, że dr Michał Siekierka przez trzy lata nie został poinformowany o istnieniu zakazu. Dowiedział się o nim dopiero podczas kontroli granicznej, w chwili gdy podróżował na państwowy pogrzeb ofiar zbrodni wołyńskiej. Nie przedstawiono mu powodów decyzji ani informacji pozwalających na jej zakwestionowanie.

Szczególnego znaczenia nabiera również kwestia, czy polskie organy państwowe zostały poinformowane przez stronę ukraińską o wydaniu wobec obywatela RP decyzji o zakazie wjazdu oraz czy w związku z tą decyzją prowadzona była jakakolwiek wymiana informacji pomiędzy właściwymi organami Polski i Ukrainy.

Jeżeli bowiem strona ukraińska posiadała informacje, które miały uzasadniać uznanie obywatela Rzeczypospolitej Polskiej za osobę stanowiącą zagrożenie dla bezpieczeństwa Ukrainy, sprawa nabiera szczególnego charakteru. Dotyczy bowiem nie tylko osoby dr. Michała Siekierki, ale również wzajemnego zaufania pomiędzy państwami i funkcjonowania mechanizmów współpracy w zakresie bezpieczeństwa.

Sprawa dr. Michała Siekierki wymaga precyzyjnego wyjaśnienia. Dotyczy bowiem nie tylko jego osobistej sytuacji, ale również sposobu traktowania obywateli Rzeczypospolitej Polskiej przez państwo, z którym Polska pozostaje w bliskich relacjach i współpracuje również w zakresie bezpieczeństwa. Szczególnie istotne jest ustalenie, czy polskie organy posiadały wiedzę o decyzji wydanej wobec obywatela RP oraz czy istnieją skuteczne mechanizmy wymiany informacji w tego rodzaju sprawach.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami: