Interpelacja w sprawie rejestrowania przekroczenia granicy i wskazania celu wjazdu obywateli Ukrainy przez Straż Graniczną oraz nadawania numeru PESEL ze statusem UKR przez urzędy gmin

Szanowny Panie Ministrze!

Polska głosowała za przyjęciem i przedłużeniem do marca 2028 roku (decyzja wykonawcza 2026/1912 z dnia 30 lipca 2026) dyrektywy 2001/55/W Rady Unii Europejskiej gwarantującej ochronę uchodźcom wojennym z Ukrainy. Tymczasem, mimo iż nasilają się ataki na ludność cywilną w Ukrainie, w Polsce na przejściach granicznych z Ukrainą następuje gwałtowny spadek liczby osób rejestrowanych jako korzystające z tej ochrony.

Przykładowo, na przejściu granicznym w Medyce liczba obywateli Ukrainy rejestrowanych przy wjeździe jako osoby korzystające z ochrony czasowej lub ewakuacji według danych przywoływanych przez Helsińską Fundację Praw Człowieka wynosiła:

Podobną tendencję zaobserwowano na kilku innych przejściach granicznych. Jednocześnie według informacji rzecznika praw obywatelskich RPO otrzymuje wiele wniosków obywateli Ukrainy, beneficjentów ochrony czasowej, którzy wnosząc o nadanie numeru PESEL ze statusem UKR w urzędach gmin, napotkali problemy wynikające ze sposobu, w jaki Straż Graniczna zarejestrowała ich wjazd do Polski. Według skarżących gminy odmawiają nadania PESEL ze statusem UKR osobom, których wjazdu SG nie zarejestrowała jako „ewakuacja/ochrona czasowa”. Skarżący mają 30 dni na zarejestrowanie statusu UKR – w przeciwnym razie utracą ochronę.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

Jakie jest wyjaśnienie gwałtownego spadku po 5 marca 2026 liczby osób przyjeżdżających z Ukrainy, których cel wjazdu jest rejestrowany jako „ewakuacja/ochrona czasowa”?

Jak dokładnie wygląda procedura, na podstawie której Straż Graniczna dokonuje kwalifikacji celu wjazdu osoby przyjeżdżającej z Ukrainy? Czy ta procedura uległa zmianie po 5 marca 2026 roku?

Czy istnieje instrukcja bądź rozporządzenie wydane przez MSWiA dotyczące ww. procedury, którą kieruje się Straż Graniczna? Jeśli tak, proszę o podanie treści tego dokumentu.

Czy istnieje instrukcja bądź rozporządzenie wydane przez MSWiA, na podstawie której nadanie numeru PESEL ze statusem UKR przez urzędy gmin miałoby wymagać rejestracji celu wjazdu wnioskodawcy jako „ewakuacja/ochrona czasowa” przez Straż Graniczną? Jeśli tak, proszę o podanie treści tego dokumentu.

Ile osób, których cel wjazdu został błędnie zarejestrowany w inny sposób niż „ewakuacja/ochrona czasowa” skutecznie odwołało się po 5 marca 2026 do placówek Straży Granicznej? Ile z tych osób otrzymało następnie numer PESEL ze statusem UKR?

Z wyrazami szacunku

Maciej Konieczny Poseł na Sejm RP