Interpelacja w sprawie zasad świadczenia usług telemedycznych oraz wystawiania recept w ramach świadczeń udzielanych na odległość

Szanowna Pani Minister,

w związku z rozwojem usług medycznych świadczonych za pośrednictwem systemów teleinformatycznych i środków komunikacji na odległość, a także prowadzonymi i zapowiadanymi pracami dotyczącymi zasad wystawiania recept oraz rozwoju systemu e-zdrowia, zwracam się z interpelacją dotyczącą planowanych regulacji rynku usług telemedycznych.

Telemedycyna stała się istotnym elementem współczesnego systemu ochrony zdrowia. Prawidłowo wykorzystywana może zwiększać dostępność świadczeń, w szczególności dla mieszkańców mniejszych miejscowości, osób o ograniczonej mobilności oraz pacjentów czasowo przebywających poza miejscem zamieszkania. Umożliwia szybszy kontakt z personelem medycznym, może wspierać kontynuację leczenia, profilaktykę oraz wcześniejsze rozpoznawanie problemów zdrowotnych.

Rozwój tego rynku ujawnił jednak również zjawiska wymagające interwencji regulacyjnej. Dotyczy to w szczególności podmiotów określanych potocznie jako „receptomaty”, w przypadku których rzeczywiste świadczenie zdrowotne może zostać sprowadzone do przyjęcia formularza lub ankiety wypełnionej przez pacjenta oraz wystawienia recepty, bez przeprowadzenia adekwatnego badania, zebrania wystarczającego wywiadu i dokonania rzeczywistej oceny stanu zdrowia pacjenta.

Problem ten był przedmiotem działań rzecznika praw pacjenta oraz postępowań przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie rozwój legalnie działających usług telemedycznych nie powinien być utożsamiany z tego rodzaju praktykami. Konieczne wydaje się zatem wypracowanie możliwie jednoznacznych kryteriów pozwalających odróżnić właściwie udzielane świadczenie zdrowotne na odległość od działalności polegającej w istocie na sprzedaży możliwości uzyskania recepty.

Szczególnego znaczenia nabiera również rozwój nowych technologii – w tym narzędzi wykorzystujących sztuczną inteligencję – które mogą wspierać m.in. zbieranie danych od pacjenta, wstępną analizę informacji, wykrywanie czynników ryzyka, porządkowanie dokumentacji czy przygotowanie danych do oceny przez lekarza. Regulacje powinny w tym zakresie zapewniać z jednej strony bezpieczeństwo pacjenta i zachowanie odpowiedzialności osoby wykonującej zawód medyczny za podejmowane decyzje, z drugiej zaś nie powinny nieuzasadnienie blokować wdrażania rozwiązań zwiększających dostępność i efektywność świadczeń.

Istotne jest również jednoznaczne określenie, w jakich przypadkach i na jakich etapach procesu diagnostyczno-terapeutycznego dopuszczalne jest korzystanie z komunikacji asynchronicznej – np. formularzy elektronicznych, czatu, poczty elektronicznej czy wiadomości głosowych – a kiedy konieczny powinien być bezpośredni kontakt lekarza z pacjentem w czasie rzeczywistym, w formie rozmowy głosowej lub połączenia audiowizualnego, bądź osobiste badanie pacjenta.

Brak dostatecznie precyzyjnych i jednolicie interpretowanych kryteriów może prowadzić zarówno do zagrożeń dla bezpieczeństwa pacjentów, jak i do niepewności prawnej po stronie podmiotów świadczących pełnoprawne usługi telemedyczne. W interesie pacjentów, lekarzy oraz przedsiębiorców działających zgodnie z prawem leży zatem stworzenie regulacji, które z jednej strony umożliwią skuteczne eliminowanie patologicznych modeli działalności, a z drugiej zapewnią przestrzeń do bezpiecznego rozwoju telemedycyny.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

Zasadne wydaje się stworzenie modelu regulacyjnego, który będzie chronił pacjenta przed pozornymi świadczeniami zdrowotnymi i nieuzasadnionym wystawianiem recept, a jednocześnie nie będzie ograniczał rozwoju pełnoprawnych usług telemedycznych, wykorzystujących nowoczesne technologie przy zachowaniu odpowiedniego standardu medycznego i odpowiedzialności zawodowej.

Z poważaniem

Tomasz Kostuś