Interpelacja nr 21096
Interpelacja w sprawie braku dostępu pacjentów z czerniakiem błony naczyniowej oka, w szczególności pacjentów HLA-A*02:01-ujemnych, do innowacyjnych terapii uzupełniających i badań klinicznych
Adresat: minister zdrowia
Data wpływu: 2026-11-16
Treść interpelacji
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego zwracają się osoby w sprawie ograniczonego dostępu polskich pacjentów z rozpoznaniem czerniaka błony naczyniowej oka, w tym czerniaka naczyniówki, do nowoczesnych terapii systemowych, których celem jest zmniejszenie ryzyka wystąpienia przerzutów oraz poprawa rokowania.
Czerniak błony naczyniowej oka jest rzadkim nowotworem złośliwym, charakteryzującym się znacznym ryzykiem rozwoju przerzutów odległych, nawet po skutecznym leczeniu guza pierwotnego. Szczególnie istotny problem stanowi brak zatwierdzonej farmakoterapii uzupełniającej, której skuteczność w zmniejszaniu ryzyka rozsiewu choroby po zakończeniu leczenia miejscowego została udowodniona.
Obecnie pacjenci z obecnością allelu HLA-A*02:01, stanowiący w przybliżeniu połowę chorych, mogą kwalifikować się do międzynarodowego badania klinicznego ATOM (NCT06246149), w którym oceniana jest skuteczność tebentafuspu jako leczenia uzupełniającego po zakończeniu terapii miejscowej. Badanie to prowadzone jest między innymi w Narodowym Instytucie Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowym Instytucie Badawczym w Warszawie.
Należy przy tym odróżnić badanie ATOM od dostępnego w Polsce programu lekowego B.163.FM, w którym tebentafusp jest refundowany u kwalifikujących się pacjentów HLA-A*02:01-dodatnich z nieresekcyjnym lub przerzutowym czerniakiem błony naczyniowej oka.
Pacjenci HLA-A*02:01-ujemni nie kwalifikują się do leczenia tebentafuspem. W ich przypadku potrzeba opracowania skutecznych metod leczenia uzupełniającego oraz leczenia choroby przerzutowej pozostaje szczególnie istotna.
Jedną z obiecujących możliwości stanowi darowasertyb (IDE196), inhibitor kinazy białkowej C (PKC), działający na szlaki sygnałowe aktywowane między innymi przez mutacje genów GNAQ i GNA11, występujące w znacznej większości czerniaków błony naczyniowej oka. Mechanizm działania darowasertybu nie wymaga obecności allelu HLA-A*02:01.
W badaniu klinicznym OptimUM-02 (NCT05987332), obejmującym pacjentów HLA-A*02:01-ujemnych z przerzutowym czerniakiem błony naczyniowej oka, wykazano istotną statystycznie poprawę mediany czasu przeżycia wolnego od progresji choroby. Wyniosła ona 6,9 miesiąca w grupie otrzymującej darowasertyb z kryzotynibem wobec 3,1 miesiąca w grupie leczenia porównawczego. Wyniki te wskazują na potencjał terapeutyczny badanej kombinacji, choć nie stanowią jeszcze dowodu jej skuteczności w zapobieganiu przerzutom po leczeniu miejscowym.
Szczególne znaczenie ma zatem rozpoczęte we wrześniu 2026 r. międzynarodowe badanie III fazy OptimUM-11 (NCT07804186, protokół IDE196-011), sponsorowane przez IDEAYA Biosciences we współpracy z firmą Servier.
Badanie obejmuje pacjentów z pierwotnym czerniakiem błony naczyniowej oka, bez stwierdzonych przerzutów, po zakończeniu leczenia miejscowego i z wysokim ryzykiem nawrotu choroby. Celem badania jest ocena, czy 12-miesięczne leczenie darowasertybem i kryzotynibem poprawia przeżycie wolne od nawrotu w porównaniu z obserwacją. Do badania mogą być kwalifikowani pacjenci niezależnie od statusu HLA.
Według dostępnych informacji ośrodki badawcze przewidziano między innymi w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Australii, Izraelu, Wielkiej Brytanii i Szwajcarii. W aktualnie opublikowanym wykazie nie figurują ośrodki polskie.
Jednym z ważnych kryteriów kwalifikacji jest zakończenie pierwotnego leczenia miejscowego w okresie nie dłuższym niż 120 dni przed rozpoczęciem terapii w badaniu lub randomizacją. Oznacza to, że opóźnienia organizacyjne mogą prowadzić do trwałej utraty możliwości udziału w badaniu przez poszczególnych pacjentów.
W tym kontekście istotne jest, że polskie placówki uczestniczyły w organizacji badania OptimUM-10 (NCT07015190), dotyczącego zastosowania darowasertybu przed leczeniem miejscowym. W wykazie wymieniono ośrodki: Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Poznaniu, Wojskowy Instytut Medyczny – Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie oraz Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku.
Jednakże w komunikacie z 3 listopada 2026 r. IDEAYA Biosciences poinformowała o decyzji o zakończeniu rekrutacji i zamknięciu badania OptimUM-10 ze względu na trudności w uruchamianiu ośrodków i rekrutacji pacjentów.
Powstaje zatem pytanie, czy potencjał organizacyjny, doświadczenie zespołów medycznych oraz współpraca nawiązana z firmami IDEAYA Biosciences i Servier mogą zostać wykorzystane do zapewnienia polskim pacjentom udziału w badaniu OptimUM-11.
Istotne jest również, że zgodnie z publicznie dostępną polityką IDEAYA Biosciences firma ta obecnie nie udostępnia swoich leków eksperymentalnych poza badaniami klinicznymi. Tym bardziej konieczne staje się ustalenie, jakie możliwości wsparcia pacjentów rzeczywiście istnieją w polskim systemie ochrony zdrowia.
W związku z powyższym zwracam się do ministra zdrowia z następującymi pytaniami:
a) po zakończeniu leczenia miejscowego, bez rozpoznanych przerzutów, ale z wysokim ryzykiem ich wystąpienia,
b) z już rozpoznaną chorobą przerzutową?
Proszę o wskazanie konkretnych świadczeń, programów lekowych, aktywnych badań klinicznych oraz ośrodków realizujących takie postępowanie.
Proszę o udzielenie odpowiedzi z wyszczególnieniem instytucji odpowiedzialnych za poszczególne działania, obecnego stanu rozmów ze sponsorem i partnerem badania oraz możliwych terminów podjęcia konkretnych decyzji.
W tej sprawie kluczowe znaczenie ma czas. W przypadku pacjentów z wysokim ryzykiem przerzutów utrata możliwości kwalifikacji do badania klinicznego z przyczyn organizacyjnych może pozbawić ich dostępu do jednej z nielicznych aktualnie badanych możliwości leczenia uzupełniającego. Dlatego proszę o możliwie pilną odpowiedź.
Z poważaniem
Tomasz Kostuś
Inne interpelacje: Tomasz Kostuś
- Interpelacja w sprawie zmiany dopuszczalnych prędkości samochodów kempingowych oraz ambulansów wykonujących transport sanitarny, poruszających się jako pojazdy…
16.11.2026 · nr 21098 · minister infrastruktury
- Interpelacja w sprawie zapewnienia finansowania budowy południowej obwodnicy Opola oraz umożliwienia miastom wojewódzkim finansowania inwestycji na drogach…
16.10.2026 · nr 20446 · minister infrastruktury
- Interpelacja w sprawie zasad świadczenia usług telemedycznych oraz wystawiania recept w ramach świadczeń udzielanych na odległość
19.09.2026 · nr 19909 · minister zdrowia
- Interpelacja w sprawie zapewnienia ciągłości i finansowania systemu wsparcia instytucji opieki nad dziećmi do lat 3 po 2026 r.
19.09.2026 · nr 19908 · minister rodziny, pracy i polityki społecznej
- Interpelacja w sprawie wykluczenia transportowego południowo-zachodniej części powiatu nyskiego
09.08.2026 · nr 19146 · minister infrastruktury
Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji