Interpelacja w sprawie braku możliwości zgłoszenia do odprawy celnej towaru eksportowanego w urzędach celnych w Łodzi

Szanowny Panie Ministrze,

w związku z trwającą agresją wojskową Rosji wobec Ukrainy oraz doniesieniami o okrucieństwach popełnianych przez rosyjskie siły zbrojne w Ukrainie w ramach piątego pakietu sankcji gospodarczych i indywidualnych wobec Rosji w dniu 8 kwietnia 2022 r. Rada Unii Europejskiej przyjęła rozporządzenie (UE) 2022/576 w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 833/2014 dotyczącego środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie (Dz. Urz. UE nr L 111 z 8.4.2022, str. 1).

Decyzja ta rozszerza wykaz produktów podlegających kontroli, które mogłyby przyczynić się do wzmocnienia potencjału militarnego i technologicznego Rosji lub do rozwoju jej sektora obronności i bezpieczeństwa. Wprowadza ona dodatkowe ograniczenia przywozowe dotyczące przywozu z Rosji niektórych towarów, w szczególności węgla i innych stałych paliw kopalnych. Wprowadza ona również dalsze ograniczenia wywozowe, w szczególności ograniczające wywóz paliwa do silników odrzutowych i innych towarów bezpośrednio, jak i pośrednio w drodze tranzytu do Rosji. Zakaz wywozowy dotyczy bardzo wielu towarów przemysłowych wymienionych odpowiednio w załącznikach nr I, III, IV, V, VI, XX, XXI, XXIV, wśród których są towary, co do których trudno doszukiwać się jakiegokolwiek choćby pośredniego związku z bezpieczeństwem militarnym, dla których krajem docelowego przeznaczenia albo krajem tranzytowym jest państwo uznane za współpracujące z Rosją.

Wskazane rozporządzenie zmieniające nie wprowadza procedur szczególnych, które regulowałyby sposób dokonywania odpraw w eksporcie, pozostawiając sprawy te do odrębnego uregulowania państwom członkowskim. W Polsce nie wprowadzono procedur szczególnych, które choćby zostały podane do wiadomości eksporterów, czy też agencji celnych, które na co dzień dokonują odpraw na teren państw uznanych za współpracujące z Rosją, m.in. Turcji oraz Jordanii. W łódzkich urzędach celnych nagminnie zdarza się, że nie są odprawiane towary przemysłowe do ww. krajów. W sytuacji gdy agencja celna zgłosi do odprawy towar w procedurze eksportowej IE 528, towar, dla którego krajem docelowym albo tranzytowym jest Turcja albo Jordania, wówczas w systemie pojawia się komunikat IE 516, tj. odrzucenie zgłoszenia bez jego rejestracji. W uwagach do komunikatu pojawia się żądanie złożenia dodatkowych dokumentów, jest to m.in. dowód zapłaty, gdzie niejednokrotnie faktura jest wystawiona na tzw. odroczony termin płatności. Ponadto anonimowy celnik w systemie prosi o złożenie dowodu odpraw celnych na terenie Turcji wcześniej realizowanych dostaw lub z innych krajów, dla których Turcja była jedynie krajem tranzytowym. Dla krajowego eksportera są to dokumenty nie do zdobycia od strony tureckiej, a niekiedy żądane dokumenty nie istnieją, gdyż towar np. jest składowany w wolnej strefie celnej, gdyż towar z woli importera tureckiego nie został dopuszczony do obrotu na terenie kraju docelowego, jakim jest choćby Turcja albo Jordania. W komunikacie IE 516 nie ma danych personalnych celnika, który odrzucił zgłoszenie, co niejednokrotnie powoduje, że złożenie nowego zgłoszenia przez agencję celną spotyka się z kolejną odmową dokonaną z jeszcze innego powodu, co sugeruje, że to nowe zgłoszenie rozpoznał inny celnik niż zgłoszenie pierwotne, który miał inne stanowisko w sprawie.

Z relacji agencji celnych oraz eksporterów wynika, że w taki niepoprawny sposób, zdaniem wymienionych, działają urzędy celne z terenu miasta Łodzi oraz większość urzędów celnych z terenu województwa mazowieckiego. Nie mają z tym problemów m.in. UC Białystok, UC Łomża, UC Pruszków, UC Lotnisko Pyrzowice.

Eksporterzy po uzyskaniu odrzucenia zgłoszenia eksportowego dokonują zgłoszenia w innym urzędzie celnym niż urząd łódzki. Ten nowy urząd zazwyczaj oddalony jest kilkaset kilometrów. Złożenie nowego zgłoszenia, choćby systemowo przez agencję rodzimą z Łodzi, i tak wiąże się z koniecznością dowiezienia towaru do tego kolejnego urzędu, aby przedstawić go do dozoru celnego, co podraża koszty transportu i wydłuża drogę celną oraz zmniejsza zysk eksportera.

W związku z powyższym uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie:

1. Czy istnieje urzędowy wykaz dokumentów, który wyklucza dowolność działania celnika, które zobowiązany jest przedłożyć eksporter dokonujący eksportu towarów do Turcji albo Jordanii, gdy którykolwiek z tych krajów jest krajem docelowym albo tranzytowym, których przedłożenie skutkuje uzyskaniem skutecznego dopuszczenia towaru do wywozu w procedurze eksportowej?

2. W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie nr 1 proszę o wskazanie dokumentów.

Proszę o udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie w możliwie najkrótszym terminie, zgodnie z zasadami dotyczącymi interpelacji i zapytań poselskich.

Z wyrazami szacunku

Krzysztof Habura