Interpelacja nr 20494

Interpelacja w sprawie sytuacji kobiet, które w wyniku reformy emerytalnej z 1999 r. nie przystąpiły do otwartych funduszy emerytalnych (OFE)

Adresat: minister rodziny, pracy i polityki społecznej

Data wpływu: 2026-10-19

Treść interpelacji

Szanowna Pani Minister!

Zwrócono się do mnie z prośbą o podjęcie interwencji w sprawie kobiet, które w wyniku reformy emerytalnej z 1999 roku nie przystąpiły do otwartych funduszy emerytalnych (OFE). Jak wskazano, obecna sytuacja prawna i systemowa doprowadziła do rażących dysproporcji w traktowaniu kobiet urodzonych po 1948 roku, które zdecydowały się pozostać wyłącznie w systemie ZUS, rezygnując z członkostwa w II filarze (OFE). Wiele z tych kobiet, pomimo długoletniego stażu pracy i odprowadzania składek, otrzymuje dzisiaj świadczenia emerytalne znacząco niższe niż osoby, których składki były dzielone między ZUS a OFE.

Kobiety, które nie przystąpiły do OFE, zaufały państwowemu filarowi ubezpieczeń społecznych. Z perspektywy czasu czują się jednak pominięte i poszkodowane przez kolejne nowelizacje ustaw emerytalnych oraz brak odpowiednich mechanizmów waloryzacyjnych i wyrównawczych, które zrekompensowałyby im tę decyzję. Różnice w wysokości świadczeń bezpośrednio przekładają się na jakość ich życia, pogłębiając problem ubóstwa wśród starszych kobiet w Polsce i poczucie niesprawiedliwości społecznej.

Kobiety w Polsce statystycznie zarabiają mniej na tych samych stanowiskach lub częściej pracują w gorzej płatnych sektorach. Niższe zarobki to bezpośrednio niższe składki odprowadzane do ZUS. Urlopy macierzyńskie, wychowawcze oraz okresy opieki nad chorymi członkami rodziny (np. starszymi rodzicami) skracają czas aktywnego opłacania pełnych składek.

Prawnicy zajmujący się ubezpieczeniami społecznymi podkreślają, że kobiety w 1999 roku podejmowały decyzje w warunkach zupełnej nieświadomości co do ich dalekosiężnych, negatywnych skutków finansowych. Kobiety, które nie przystąpiły do OFE, odprowadzały takie same składki, a czasami wyższe, jednak ich emerytura jest wyliczana tylko raz – w wieku 60 lat – na podstawie mniej korzystnych tablic trwania życia. Po ukończeniu 65 lat ZUS odmawia im ponownego przeliczenia, argumentując to brakiem podstaw prawnych.

Reasumując, kobiety urodzone po 1948 roku, które w 1999 roku mogły zdecydować o przystąpieniu do OFE, nie zawsze miały świadomość, jakie konsekwencje ta decyzja może mieć kilkadziesiąt lat później. W tym zagadnieniu kluczowy jest mechanizm przewidziany w art. 26c ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W określonych sytuacjach pozwala on bowiem na ponowne obliczenie emerytury kobiety po ukończeniu 65 lat, w związku z wcześniejszym pobieraniem okresowej emerytury kapitałowej. Kobieta, która nie miała prawa do okresowej emerytury kapitałowej, co do zasady nie korzysta z tego samego mechanizmu. W praktyce mogą więc wystąpić różnice między kobietami o podobnej historii zatrudnienia i wysokości składek.

Mając na uwadze powyższe uprzejmie proszę o ustosunkowanie się do przedstawionego problemu oraz udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

Z wyrazami szacunku

Posłanka Katarzyna Osos

Inne interpelacje: Katarzyna Osos

Wszystkie interpelacje

Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji