Interpelacja nr 20597

Interpelacja w sprawie rozporządzenia określającego warunki techniczne dla budynków oraz ochrony inwestorów i uczestników procesu budowlanego

Adresat: minister finansów i gospodarki

Data wpływu: 2026-10-22

W skrócie

Posłanki krytykują brak terminowego wydania nowego rozporządzenia dotyczącego warunków technicznych budynków, co prowadzi do niepewności prawnej i obciąża inwestorów oraz obywateli. Domagają się wyjaśnień dotyczących przyczyn opóźnień oraz zapewnienia ochrony dla już prowadzonych inwestycji, podkreślając, że ministerstwo nie spełniło obowiązku ciągłości regulacji.

Opis wygenerowany automatycznie na podstawie danych Sejmu RP · jak powstają opisy AI

Treść interpelacji

Szanowny Panie Ministrze,

działając w interesie obywateli i przedsiębiorców prowadzących inwestycje budowlane, apelujemy do Pana Ministra o niezwłoczne podpisanie rozporządzenia określającego nowe warunki techniczne dla budynków oraz skierowanie go do ogłoszenia w Dzienniku Ustaw RP. Jednocześnie zwracam się o wyjaśnienie przyczyn niezapewnienia ciągłości przepisów i przedstawienie działań usuwających skutki powstałej niepewności prawnej. Państwo wymaga od inwestorów, projektantów i wykonawców terminowości oraz odpowiedzialności za uchybienia. Taki sam standard musi obowiązywać ministra odpowiedzialnego za wydanie przepisów niezbędnych do prowadzenia inwestycji.

Z upływem 20 września 2026 r. utraciło moc rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Nowe rozporządzenie nie weszło w życie w terminie zapewniającym ciągłość regulacji. Termin ten wynikał z art. 66 ustawy z 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. W 2024 r. okres zachowania dotychczasowych przepisów w mocy wydłużono do 84 miesięcy. Administracja otrzymała zatem dodatkowe dwa lata na zakończenie prac. Utrata mocy przepisów była zdarzeniem przewidywalnym, do którego ministerstwo miało obowiązek się przygotować.

Obowiązek określenia warunków technicznych wynika z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Przepis ten nie pozostawia ministrowi swobody co do tego, czy potrzebny akt wykonawczy zostanie wydany. Już przy wejściu w życie obecnego Prawa budowlanego, a następnie przy zastępowaniu rozporządzenia z 1994 r. rozporządzeniem z 2002 r., zapewniono ciągłość regulacji. Obecne odstąpienie od tego standardu wymaga wyjaśnienia zarówno prawnego, jak i organizacyjnego.

Warunki techniczne określają wymagania dotyczące bezpieczeństwa konstrukcji i ochrony przeciwpożarowej, higieny, dostępności, ochrony przed hałasem, efektywności energetycznej oraz usytuowania budynków. Ich znaczenie obejmuje domy jednorodzinne, mieszkania, szkoły, szpitale, lokale usługowe i inwestycje samorządowe. Niepewność tych zasad obciąża inwestorów i przyszłych użytkowników, ale także właścicieli nieruchomości sąsiednich.

Projekt nowych przepisów powstawał przy udziale Departamentu Architektury, Budownictwa i Geodezji oraz środowisk zawodowych i branżowych. W pracach wykorzystano wiedzę techniczną i doświadczenie praktyków. Konieczne jest zatem ustalenie, kto po zakończeniu prac uniemożliwił terminowe przyjęcie regulacji. Oczekuję wyjaśnienia, dlaczego dorobek tych prac nie przełożył się na zapewnienie obywatelom jednoznacznych i przewidywalnych zasad prowadzenia inwestycji.

Ustawa z 31 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa oraz ustawy Prawo budowlane (Dz. U. poz. 1161) wprowadziła do Prawa budowlanego rozdział 10a „Przepisy epizodyczne”. Artykuły 102a-102c umożliwiają przez 18 miesięcy stosowanie wcześniejszych wymagań w określonych przypadkach. Nie przedłużają jednak powszechnego obowiązywania dawnego rozporządzenia. Mechanizm przejściowy ma ograniczony zakres i nie zastępuje wykonania obowiązku wydania nowego aktu.

Art. 102a ust. 1 stanowi, że wskazany w nim projekt „może zostać sporządzony” zgodnie z dotychczasowymi przepisami po złożeniu oświadczenia inwestora. Jest to warunek skorzystania z określonego rozwiązania. Z samego tego przepisu nie wynika powszechny obowiązek składania oświadczenia przez każdego inwestora. Odrębnie art. 102b dotyczy określonych budów i robót niewymagających pozwolenia ani zgłoszenia, a art. 102c – utrzymywania i użytkowania budynków mieszkalnych. Przedstawianie tych przepisów jako jednej, bezwarunkowej zasady dla wszystkich sytuacji pomija ich treść.

Stanowisko resortu w sprawie obowiązku składania oświadczenia wymaga jednoznacznego uzasadnienia prawnego. Jeżeli administracja traktuje je jako obligatoryjne, musi wskazać przepis ustanawiający ten obowiązek oraz konsekwencje jego niewykonania. Obywatel nie może być zobowiązywany do określonego działania wyłącznie na podstawie ustnych zapewnień lub wyjaśnień, które nie znajdują oparcia w ustawie.

Samo niezłożenie oświadczenia nie powinno być utożsamiane z brakiem prawa do uzyskania pozwolenia na budowę. Art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego nakazuje wydanie pozwolenia po spełnieniu określonych w nim wymagań. Niewydanie aktu wykonawczego przez ministra nie stanowi odrębnej ustawowej przesłanki odmowy. Pozwolenie wydane bez zastosowania dawnego rozporządzenia nie staje się z tego powodu automatycznie decyzją pozbawioną podstawy prawnej. Podstawą rozstrzygnięcia pozostaje ustawa, a zgodność konkretnej inwestycji z prawem wymaga oceny wszystkich właściwych dla niej przepisów.

Nadal obowiązują wymagania art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego i zasady wiedzy technicznej. Pozostają również obowiązki projektanta, kierownika budowy i inspektora nadzoru inwestorskiego oraz ustawowe kompetencje organów. Nie rozwiązuje to jednak problemu braku szczegółowego wzorca oceny części rozwiązań. Wiedza techniczna nie nadaje projektantowi kompetencji prawodawcy. Dawne wymagania mogą być pomocne w ocenie technicznej, ale poza zakresem ustawowego odesłania nie odzyskują mocy prawnej tylko dlatego, że zostały przywołane przez urząd.

Szczegółowego wyjaśnienia wymagają roboty budowlane objęte zgłoszeniem na podstawie art. 29 ust. 3, w tym docieplenie budynku o wysokości powyżej 12 m i nie większej niż 25 m. Art. 102a wymienia zgłoszenie budowy, natomiast art. 102b odsyła do innych kategorii robót. Wątpliwości dotyczą również spraw wszczętych przed zmianą stanu prawnego, zmian pozwoleń na budowę, zmiany sposobu użytkowania, odstępstw oraz odrębnych zgód sanitarnych. Należy wskazać podstawę prawną dla każdej z tych sytuacji, z uwzględnieniem ochrony wynikającej z art. 102a ust. 3 i 4 oraz przepisów odrębnych.

Komunikaty ministerstwa i wyjaśnienia Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego mogą ujednolicać praktykę, lecz nie mogą rozszerzać ustawy, tworzyć nowych obowiązków ani przywracać mocy uchylonym przepisom. Nie wiążą też sądów przy ocenie legalności rozstrzygnięć. Inwestor może uzyskać pozwolenie, ponieść wydatki, a następnie uczestniczyć w sporze o prawidłowość zastosowanej wykładni. Ryzyko dotyczy również ustalenia obszaru oddziaływania obiektu i kręgu stron postępowania.

Skutkami niepewności mogą być dodatkowe opinie i ekspertyzy, ponowne uzgodnienia, zmiany projektów, spory kontraktowe, wzrost kosztów finansowania oraz przesunięcia terminów. Oczekiwanie na zakończenie prac legislacyjnych nie zatrzymuje spłaty kredytu, czynszu ani zobowiązań wobec wykonawców. Ciężar ten szczególnie dotyka osób budujących na własne potrzeby, wspólnot mieszkaniowych i małych przedsiębiorców.

Problem obejmuje także koordynację przepisów dotyczących infrastruktury. Rozwiązania z art. 102a-102c nie zapewniają analogicznej ochrony warunków technicznych sieci gazowych oraz zasilania energią elektryczną obiektów budowlanych łączności. Wskazanie właściwości innych resortów nie wyczerpuje odpowiedzialności ministra właściwego do spraw budownictwa. Art. 7 ust. 2 pkt 2 przewiduje bowiem wydawanie właściwych rozporządzeń w porozumieniu z tym ministrem.

Zastrzeżenia budzą również niejednoznaczność § 42 ust. 2 rozporządzenia z 17 września 2026 r. (Dz. U. poz. 1225), dotyczącego podpór w tunelach oraz niewystarczająca ochrona wcześniejszych prac projektowych w § 113. Rozporządzenie ogłoszono 18 września, a weszło w życie 20 września 2026 r. Dwa dni nie zapewniły uczestnikom procesu inwestycyjnego realnego czasu na przygotowanie się do zmian. Wyjaśnienia wymaga także zakres konsultacji ze środowiskami, które stosują te przepisy. Są to odrębne zagadnienia pozostające we właściwości ministra infrastruktury, ale istotne dla oceny ustawowego udziału Pana Ministra w uzgadnianiu regulacji i spójności całego systemu.

Ochrona inwestycji w toku powinna uwzględniać rzeczywisty przebieg przygotowania przedsięwzięcia. Znaczne koszty powstają przed złożeniem wniosku o pozwolenie. W przepisach dotyczących dróg publicznych, skrzyżowań kolejowo-drogowych, budowli hydrotechnicznych i kanałów technologicznych zastosowano już rozwiązania uwzględniające wcześniejsze etapy zamówień lub postępowań. Wykorzystanie tych doświadczeń przy nowych regulacjach pozwoli ograniczyć ryzyko kosztownego przeprojektowania i nierównego traktowania inwestorów.

Apelujemy o niezwłoczne podpisanie i skierowanie rozporządzenia do ogłoszenia, z zapewnieniem ochrony rozpoczętych inwestycji. Odpowiedzialność za zakończenie tego procesu spoczywa na Panu Ministrze. Inwestorzy i osoby wykonujące samodzielne funkcje techniczne w budownictwie mają prawo oczekiwać jednoznacznych przepisów i konkretnego terminu ich wejścia w życie.

Proszę o udzielenie odpowiedzi odrębnie na każde pytanie, z podaniem konkretnych podstaw prawnych, dat i dokumentów. W przypadku braku analizy lub danych proszę wskazać to wprost. Ogólne zapewnienie o możliwości prowadzenia inwestycji ani odesłanie do strony procesu legislacyjnego nie wyjaśni przyczyn niedochowania terminu i nie zastąpi odpowiedzi dotyczącej poszczególnych procedur.

Proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Kto podjął decyzję o niewejściu w życie nowych warunków technicznych dla budynków przed utratą mocy dotychczasowego rozporządzenia, mimo znanego terminu i dodatkowych dwóch lat przyznanych w 2024 r.?

2. Czy ministerstwo uznaje złożenie oświadczenia z art. 102a ust. 1 za powszechny obowiązek inwestora, czy za warunek wyboru dotychczasowych przepisów? Jeżeli za obowiązek, proszę wskazać akt prawny, publikator, konkretną jednostkę redakcyjną, zakres podmiotowy i przedmiotowy oraz skutki niewykonania tego obowiązku.

3. Czy ministerstwo sporządziło analizę prawną uzasadniającą wymaganie od inwestorów oświadczenia z art. 102a ust. 1? Proszę ją udostępnić i wskazać, kto oraz kiedy zatwierdził przyjętą wykładnię. Jeżeli twierdzenie o powszechnym obowiązku składania oświadczenia nie znajduje podstawy prawnej, kiedy i w jaki sposób ministerstwo sprostuje przekazywane informacje oraz powiadomi właściwe organy?

4. Czy przeprowadzono analizę odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wynikające z niewydania w terminie aktu normatywnego, w szczególności w świetle art. 417¹ § 4 Kodeksu cywilnego? Jakie stanowisko resort zajmuje wobec udokumentowanych roszczeń i kto odpowiada za ocenę ryzyka finansowego po stronie państwa?

5. Kiedy zostaną opublikowane jednolite wyjaśnienia dla organów i uczestników procesu inwestycyjnego wskazujące zakres stosowania przepisów i kwestie wymagające zmiany prawa? Które pominięcia ministerstwo usunie w ustawie, a które w rozporządzeniu, oraz jak zapewni udział samorządów zawodowych i praktyków w przygotowaniu tych korekt?

6. Kiedy konkretnie podpisze Pan Minister rozporządzenie określające nowe warunki techniczne dla budynków i skieruje je do ogłoszenia w Dzienniku Ustaw RP? Proszę wskazać daty podpisania, ogłoszenia i wejścia w życie aktu oraz przepisów naprawczych, przewidziany okres dostosowawczy i osoby odpowiedzialne za każdy etap. Jakie działania usuną skutki okresu niepewności, których sama późniejsza publikacja rozporządzenia nie naprawi?

Inne interpelacje: Katarzyna Osos

Wszystkie interpelacje

Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji