Interpelacja nr 20585

Interpelacja w sprawie usprawnienia kontroli granicznych i odpraw towarowych w polskich portach morskich

Adresat: minister finansów i gospodarki

Data wpływu: 2026-10-21

W skrócie

Posł Jarosław Wałęsa podnosi problem przewlekłych procedur kontrolnych i niedoborów kadrowych w polskich portach morskich, które negatywnie wpływają na konkurencyjność sektora przetwórstwa rybnego i generują straty gospodarcze oraz fiskalne. Poselstwo zwraca się z prośbą o konkretne działania usprawniające, w tym wzmocnienie służb kontrolnych, usprawnienie koordynacji i modernizację procedur celnych.

Opis wygenerowany automatycznie na podstawie danych Sejmu RP · jak powstają opisy AI

Treść interpelacji

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z interpelacją poselską w sprawie problemów związanych z organizacją kontroli granicznych i odpraw towarów w polskich portach morskich, które negatywnie wpływają na konkurencyjność krajowych portów, działalność przedsiębiorstw oraz potencjalne dochody budżetu państwa.

Do mojego biura poselskiego zwrócili się przedstawiciele Polskiego Stowarzyszenia Przetwórców Ryb, wskazując na przewlekłość procedur kontrolnych, niedobory kadrowe służb granicznych oraz niewystarczającą koordynację działań poszczególnych instytucji odpowiedzialnych za obsługę importowanych towarów.

Problem ten ma szczególne znaczenie dla przemysłu przetwórstwa rybnego, który według danych branżowych importuje około 90% surowca wykorzystywanego w produkcji. Pomimo dynamicznego rozwoju infrastruktury portowej w Gdańsku i Gdyni około 25% przesyłek tej branży odprawianych jest obecnie w portach Europy Zachodniej, przede wszystkim w Hamburgu, Bremerhaven i Rotterdamie, a następnie transportowanych drogą lądową do Polski.

Jak wskazują przedstawiciele branży, przyczyną tej sytuacji jest przede wszystkim większa przewidywalność i sprawność procedur granicznych w portach zagranicznych. Podczas gdy czas obsługi przesyłek w portach Europy Zachodniej wynosi zazwyczaj od 2 do 5 dni, w Gdańsku oczekiwanie na kontrolę i zwolnienie kontenera ma sięgać około 20 dni, a w niektórych przypadkach nawet 30 dni.

Tak długi czas oczekiwania generuje znaczne koszty dla przedsiębiorców, związane między innymi ze składowaniem kontenerów chłodniczych, zapewnieniem ich zasilania oraz opłatami armatorskimi. Według szacunków Polskiego Stowarzyszenia Przetwórców Ryb dodatkowe obciążenia mogą wynosić około 270-290 euro dziennie, co przy dwudziestodniowym okresie oczekiwania oznacza koszt przekraczający 5 tys. euro na jeden kontener. Roczne koszty przestojów dla całej branży szacowane są nawet na 15 mln zł.

Konsekwencje obecnej sytuacji wykraczają jednak poza dodatkowe wydatki przedsiębiorców. Z analiz przedstawionych przez branżę wynika, że około 1600 przesyłek rocznie, o łącznej wartości około 1 mld zł, odprawianych jest poza granicami Polski. Szacowana wartość związanych z nimi należności celnych wynosi od 20 do 40 mln zł, natomiast wartość utraconej obsługi logistycznej i portowej od 12 do 24 mln zł rocznie. Po uwzględnieniu różnych gatunków ryb łączna skala potencjalnych strat gospodarczych i fiskalnych, według szacunków branżowych, może przekraczać 100 mln zł rocznie. Rzeczywisty wpływ miejsca odprawy na dochody polskiego budżetu wymaga jednak odrębnej analizy, uwzględniającej unijne zasady rozliczania należności celnych oraz podatku VAT.

Jedną z głównych przyczyn problemu mają być niedobory kadrowe służb kontrolnych. Według informacji przekazanych przez Stowarzyszenie Pomorski Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych od 2011 roku dysponuje dziewięcioma etatami inspektorów granicznych, podczas gdy liczba kontroli wzrosła z 5256 w 2011 roku do 12 195 w 2025 roku. Podobne problemy dotyczą granicznej inspekcji weterynaryjnej, w której wzrost liczby obsługiwanych przesyłek nie został połączony z odpowiednim zwiększeniem zatrudnienia.

Podczas posiedzenia sejmowej Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej w maju 2026 roku zapowiedziano działania zmierzające do pozyskania 18 dodatkowych etatów dla Inspekcji Weterynaryjnej. Następnie liczba ta miała zostać ograniczona do 10 etatów, z czego jedynie siedem przewidziano dla portów morskich.

Przedstawiciele branży wskazują, że dodatkowe nakłady w wysokości około 2-3 mln zł rocznie na wzmocnienie kadrowe i poprawę wynagrodzeń służb kontrolnych mogłyby przynieść korzyści gospodarcze znacznie przewyższające poniesione wydatki. Szczególnego znaczenia nabiera to w kontekście planowanej budowy Zintegrowanego Punktu Kontroli Granicznej w Gdańsku, którego pierwszy etap ma kosztować około 157 mln zł netto. Rozbudowa infrastruktury powinna bowiem iść w parze z zapewnieniem odpowiednich zasobów kadrowych oraz sprawnej organizacji kontroli.

Istotnym zagadnieniem pozostaje także potrzeba usprawnienia współpracy pomiędzy służbami, w tym wprowadzenia skoordynowanego modelu kontroli, umożliwiającego przeprowadzenie czynności przez właściwe instytucje podczas jednego podstawienia kontenera. Branża postuluje również rozwój elektronicznego obiegu dokumentów, integrację systemów informatycznych oraz szersze wykorzystanie analizy ryzyka przy planowaniu kontroli przesyłek.

Wątpliwości dotyczą ponadto obowiązujących rozwiązań celno-podatkowych, w szczególności zasad odpowiedzialności przedstawicieli pośrednich wynikających z art. 33a ust. 8 ustawy o podatku od towarów i usług. Zdaniem przedsiębiorców przepisy te ograniczają konkurencyjność polskich portów w obsłudze transakcji międzynarodowych, w tym dostaw realizowanych na warunkach DDP.

Nie ulega wątpliwości, że kontrole graniczne muszą zapewniać odpowiedni poziom bezpieczeństwa żywności oraz ochrony interesów państwa. Jednocześnie ich organizacja powinna umożliwiać sprawną i przewidywalną obsługę towarów, odpowiadającą skali rozwoju polskich portów i potrzebom krajowej gospodarki.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

Z poważaniem

Jarosław Wałęsa

Inne interpelacje: Jarosław Wałęsa

Wszystkie interpelacje

Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji