Interpelacja nr 20679

Interpelacja w sprawie realizacji przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa mechanizmu restrukturyzacji zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne, zasad wyceny przejmowanych nieruchomości, wysokości czynszów dzierżawnych oraz wyjaśnienia wątpliwości dotyczących możliwego korzystania z tego mechanizmu przez osoby związane z kierownictwem Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Adresat: minister rolnictwa i rozwoju wsi

Data wpływu: 2026-10-26

W skrócie

Posłowie zarzucają Ministerstwu Rolnictwa i Rozwoju Wsi brak przejrzystości i niską skalę wykorzystania mechanizmu restrukturyzacji zadłużenia rolniczego, co uniemożliwia wielu gospodarstwom ratowanie się przed bankructwem. Podnoszą również wątpliwości dotyczące ewentualnego korzystania z tego mechanizmu przez osoby związane z kierownictwem resortu, co może świadczyć o niejednakowym traktowaniu rolników.

Opis wygenerowany automatycznie na podstawie danych Sejmu RP · jak powstają opisy AI

Treść interpelacji

Szanowny Panie Ministrze!

Polskie rolnictwo zmaga się z narastającymi problemami ekonomicznymi. Wysokie koszty produkcji, niestabilne ceny skupu, rosnące zobowiązania finansowe i problemy z opłacalnością działalności rolniczej sprawiają, że część gospodarstw staje przed realnym zagrożeniem utraty dorobku wielu pokoleń.

Rolnicy, którzy przez dziesięciolecia inwestowali w ziemię, budynki, maszyny i rozwój produkcji żywności, coraz częściej muszą podejmować dramatyczne decyzje dotyczące przyszłości swoich gospodarstw.

Jednym z instrumentów przeciwdziałania tym problemom jest mechanizm przewidziany w ustawie z dnia 9 listopada 2018 r. o restrukturyzacji zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne.

Przepisy umożliwiają Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa przejęcie zadłużenia rolnika w zamian za przeniesienie własności całości lub części nieruchomości rolnej na rzecz Skarbu Państwa. Dotychczasowy właściciel może następnie skorzystać z ustawowego prawa pierwszeństwa do dzierżawy nieruchomości, a na określonych warunkach również do jej ponownego nabycia.

Mechanizm ten może ratować gospodarstwa przed egzekucją i utratą możliwości prowadzenia produkcji. Jednocześnie jego konstrukcja wymaga szczególnej przejrzystości, ponieważ dotyczy przejmowania nieruchomości przez państwo, rozliczania wieloletnich zobowiązań oraz późniejszego udostępniania tych samych gruntów do dalszego gospodarowania.

Tymczasem skala wykorzystania tego instrumentu budzi poważne pytania.

Z oficjalnego komunikatu KOWR opublikowanego 23 października 2026 r. wynika, że od początku funkcjonowania mechanizmu zawarto zaledwie 47 umów przejęcia długu i przeniesienia własności nieruchomości, spłacając zadłużenie o wartości blisko 105 mln zł.

Czy zatem instrument, który miał stanowić realną pomoc dla zadłużonych gospodarstw, jest rzeczywiście dostępny dla przeciętnego polskiego rolnika? Dlaczego skorzystało z niego tak niewiele podmiotów? Czy przyczyną są skomplikowane procedury, wymagania formalne, sposób wyceny gospodarstw, czy też praktyka podejmowania decyzji przez poszczególne oddziały KOWR?

Szczególnie istotne są również informacje dotyczące ewentualnego korzystania z tego mechanizmu przez osoby pełniące funkcje publiczne i pozostające w bezpośrednim otoczeniu kierownictwa resortu rolnictwa.

W przestrzeni publicznej pojawiły się doniesienia i wypowiedzi dotyczące możliwego objęcia takim mechanizmem gospodarstwa związanego z Michałem Zarzeckim, pełniącym funkcję szefa Gabinetu Politycznego Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Na obecnym etapie informacje te wymagają jednoznacznego urzędowego potwierdzenia albo zaprzeczenia.

Jeżeli transakcja rzeczywiście miała miejsce, należy ustalić jej warunki finansowe, powierzchnię i wartość przejętych nieruchomości, sposób ustalenia ceny oraz warunki ewentualnej późniejszej dzierżawy.

Sprawa ta wymaga szczególnej transparentności również dlatego, że Oddziałem Terenowym KOWR w Białymstoku kieruje Agnieszka Zawistowska, a funkcję jednego z zastępców dyrektora pełni Jacek Murawski.

W przestrzeni publicznej wskazuje się na powiązania polityczne i wcześniejszą współpracę wymienionych osób ze środowiskiem Polskiego Stronnictwa Ludowego.

Polscy rolnicy mają prawo wiedzieć, czy zasady oddłużania są jednakowe dla wszystkich – zarówno dla zwykłego gospodarza, który nie zna żadnego ministra, jak i dla osób zajmujących wysokie stanowiska w otoczeniu politycznym kierownictwa resortu.

Rolnicy oczekują od państwa pomocy, a nie przywilejów dostępnych tylko dla wybranych.

Jeżeli z ustawowego mechanizmu oddłużania korzystają osoby bezpośrednio związane z kierownictwem Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, społeczeństwo ma szczególne prawo oczekiwać pełnego wyjaśnienia warunków takich transakcji oraz potwierdzenia, że odbywały się one zgodnie z prawem, na jednakowych zasadach i bez jakiejkolwiek ingerencji politycznej.

Dlatego oczekuję przedstawienia konkretnych danych, a nie ogólnych zapewnień o prawidłowym funkcjonowaniu mechanizmu.

Proszę o udzielenie odpowiedzi na każde z pytań oddzielnie, a w odniesieniu do danych liczbowych – o przygotowanie szczegółowych zestawień tabelarycznych, najlepiej w formacie umożliwiającym dalszą analizę.

W przypadku odmowy przekazania określonych informacji proszę o wskazanie konkretnej podstawy prawnej oraz rozważenie ich udostępnienia w formie zanonimizowanej, jeżeli pozwoli to na realizację funkcji kontrolnej Sejmu.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami.

1. Ile gospodarstw rolnych skorzystało od początku funkcjonowania ustawy do 30 września 2026 r. z mechanizmu przejęcia zadłużenia przez KOWR? Proszę o przedstawienie szczegółowego zestawienia z podziałem na lata, województwa, powiaty i gminy, z uwzględnieniem liczby zawartych umów, liczby gospodarstw, łącznej kwoty przejętego zadłużenia oraz powierzchni nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa.

2. Ile wniosków o przejęcie zadłużenia wpłynęło do poszczególnych oddziałów KOWR, ile zostało rozpatrzonych pozytywnie, ile negatywnie, ile pozostawiono bez rozpatrzenia, a ile nadal oczekuje na rozstrzygnięcie? Proszę o podanie przyczyn odmów i pozostawienia wniosków bez rozpatrzenia oraz średniego i najdłuższego czasu obsługi wniosków w poszczególnych województwach.

3. Jaka była najwyższa i najniższa wartość nieruchomości przejętych przez KOWR w ramach pojedynczej transakcji oddłużeniowej, a także najwyższa, najniższa i średnia wartość przejęcia w przeliczeniu na 1 hektar? Proszę o zestawienie dla wszystkich województw, z podaniem powierzchni przejętych nieruchomości, wartości wynikającej z operatów szacunkowych, kwoty przejętego długu oraz informacji, czy wycena obejmowała budynki, budowle i inne składniki majątkowe.

4. Według jakich kryteriów KOWR ustala wartość nieruchomości przejmowanych w ramach oddłużania? Kto wybiera rzeczoznawców majątkowych, kto weryfikuje operaty szacunkowe, ile operatów zakwestionowano i czy zdarzały się przypadki, w których wartość przejmowanego majątku istotnie przewyższała wartość przejętego zadłużenia? Jak rozliczano takie różnice?

5. Ile nieruchomości przejętych w ramach omawianego mechanizmu zostało następnie wydzierżawionych dotychczasowym właścicielom? Proszę o przedstawienie zestawienia według województw, powiatów i gmin, z podaniem powierzchni, czasu trwania umów oraz liczby przypadków, w których nie doszło do zawarcia umowy dzierżawy.

6. Jakie czynsze dzierżawne obowiązują w odniesieniu do nieruchomości przejętych w ramach oddłużania? Proszę o podanie czynszu rocznego dla każdej umowy, w przeliczeniu na hektar oraz hektar przeliczeniowy, z rozróżnieniem gruntów rolnych i innych składników nieruchomości, a także o wskazanie najniższych, najwyższych i średnich stawek w poszczególnych województwach i powiatach.

7. Czy czynsze dzierżawne stosowane wobec rolników korzystających z mechanizmu oddłużania odpowiadają stawkom stosowanym w porównywalnych dzierżawach gruntów z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa? Ile razy przyznano obniżkę czynszu, odroczenie płatności lub inną ulgę i jakie kryteria decydowały o ich udzieleniu?

8. Czy Michał Zarzecki, obecny szef Gabinetu Politycznego Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, był osobiście, wspólnie z małżonką albo poprzez prowadzony lub współprowadzony podmiot stroną postępowania o przejęcie długu na podstawie art. 7 ustawy z dnia 9 listopada 2018 r. o restrukturyzacji zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne? Czy postępowanie takie dotyczyło nieruchomości stanowiących majątek osobisty lub objętych wspólnością majątkową małżeńską? Proszę o jednoznaczne potwierdzenie lub zaprzeczenie, z zachowaniem ustawowych zasad ochrony danych.

9. Jeżeli odpowiedź na pytanie ósme jest twierdząca, to kiedy wpłynął wniosek, kiedy został rozpatrzony, jaka była kwota przejętego zadłużenia, jaka była wartość nieruchomości wynikająca z operatu szacunkowego i jaka powierzchnia gruntów została przeniesiona na rzecz Skarbu Państwa? Proszę również o podanie wartości transakcji w przeliczeniu na hektar oraz porównanie z przeciętnymi cenami podobnych gruntów w danym powiecie i województwie w okresie zawarcia umowy.

10. Czy nieruchomości związane z Michałem Zarzeckim, o których mowa w pytaniach poprzednich, zostały następnie wydzierżawione jemu, jego małżonce lub podmiotowi z nimi powiązanemu? Jeżeli tak, jaka była dokładna powierzchnia dzierżawy, data zawarcia i czas obowiązywania umowy, wysokość rocznego czynszu, stawka przypadająca na hektar oraz sposób ustalenia tej stawki? Czy zastosowano jakiekolwiek obniżki, ulgi lub preferencyjne warunki płatności?

11. Czy w przypadku ewentualnej transakcji dotyczącej Michała Zarzeckiego przewidziano możliwość ponownego nabycia nieruchomości, w szczególności w ramach prawa pierwszeństwa lub prawa kupna związanego z dzierżawą? Jeżeli tak, jakie warunki określono w umowie, kto je zatwierdził oraz czy różniły się one od warunków stosowanych wobec innych rolników korzystających z tego mechanizmu?

12. Czy Agnieszka Zawistowska, dyrektor Oddziału Terenowego KOWR w Białymstoku, lub Jacek Murawski, zastępca dyrektora tego oddziału, uczestniczyli w jakimkolwiek etapie ewentualnego postępowania dotyczącego gospodarstwa Michała Zarzeckiego – w szczególności w analizie wniosku, zatwierdzaniu wyceny, podejmowaniu decyzji o zawarciu umowy, ustalaniu warunków dzierżawy lub podpisywaniu dokumentów? Kto konkretnie odpowiadał za poszczególne czynności oraz jakie mechanizmy kontroli i wyłączenia osób potencjalnie pozostających w konflikcie interesów zastosowano?

13. Czy minister rolnictwa i rozwoju wsi, członkowie kierownictwa ministerstwa, pracownicy gabinetu politycznego ministra albo inne osoby pełniące funkcje polityczne kontaktowali się z kierownictwem lub pracownikami KOWR w sprawie ewentualnego postępowania dotyczącego Michała Zarzeckiego? Jeżeli tak, to kiedy, w jakiej formie i czego dotyczyły te kontakty? Czy ministerstwo posiada dokumenty, korespondencję służbową lub notatki dokumentujące takie czynności?

14. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przeprowadziło lub zamierza przeprowadzić kontrolę prawidłowości postępowań oddłużeniowych prowadzonych przez Oddział Terenowy KOWR w Białymstoku, w szczególności w zakresie wycen przejmowanych nieruchomości, wysokości czynszów, przestrzegania zasad bezstronności oraz jednakowego traktowania wnioskodawców? Czy w razie potwierdzenia udziału w takim postępowaniu osoby pełniącej wysoką funkcję w gabinecie politycznym ministra zostanie zapewniona kontrola niezależna od osób uczestniczących w rozpatrywaniu sprawy?

Z poważaniem

Inne interpelacje: Anna Gembicka

Wszystkie interpelacje

Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji