Interpelacja nr 20948
Interpelacja w sprawie przejrzystości poboru i podziału wynagrodzeń z tytułu wyświetlania utworów audiowizualnych w kinach
Adresat: minister kultury i dziedzictwa narodowego
Data wpływu: 2026-11-06
W skrócie
Poseł Krzysztof Piątkowski zwraca się do ministra kultury z prośbą o wyjaśnienie nieprzejrzystości w systemie poboru i podziału wynagrodzeń dla twórców i artystów z tytułu wyświetlania filmów w kinach, zwłaszcza w kontekście braku przejrzystości, konfliktów między organizacjami zbiorowego zarządzania oraz wysokich kosztów dla małych kin. Posel podkreśla poparcie dla reformy, ale krytykuje obecne braki w nadzorze, weryfikacji i dostępności danych, domagając się większej transparentności i dostosowania systemu do potrzeb branży.
Opis wygenerowany automatycznie na podstawie danych Sejmu RP · jak powstają opisy AI
Treść interpelacji
Szanowna Pani Minister,
zwracają się do mnie przedstawiciele branży kinowej, w tym Polskie Stowarzyszenie Nowe Kina, w sprawie funkcjonowania systemu poboru i podziału wynagrodzeń należnych twórcom i artystom wykonawcom z tytułu wyświetlania utworów audiowizualnych w kinach. Problem dotyczy zarówno największych sieci kinowych, jak i małych kin studyjnych, lokalnych i samorządowych. Wszystkie te podmioty stale współpracują z organizacjami zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi.
Chcę na wstępie wyraźnie podkreślić, że środowisko kinowe nie kwestionuje obowiązku wynagradzania twórców i artystów wykonawców ani zasadności istnienia systemu zbiorowego zarządzania. Zgłaszane wątpliwości dotyczą przejrzystości, przewidywalności i weryfikowalności mechanizmów, według których środki są pobierane, dzielone i ostatecznie wypłacane uprawnionym.
Z uznaniem przyjmuję działania podejmowane przez ministerstwo w tym obszarze. Mam na myśli w szczególności kontrole organizacji zbiorowego zarządzania, których wyniki przedstawiono w komunikacie z 25 marca 2025 r. „Weryfikujemy system zbiorowego zarządzania”, a także zapowiedź reformy systemu zawartą w komunikacie z 30 kwietnia 2026 r. Zapowiedź ta obejmuje m.in. objęcie kontrolą środków z tytułu nieodebranych tantiem. Kierunek zmian zmierzający do uszczelnienia systemu i zwiększenia jego transparentności spotyka się z poparciem branży kinowej.
Przedstawiciele kin wskazują jednocześnie na kilka kwestii, które ich zdaniem wymagają dalszego wyjaśnienia.
Pierwsza z nich dotyczy zakresu reprezentacji. Kina zgłaszają trudności z ustaleniem, jaki repertuar i jaki krąg uprawnionych faktycznie reprezentują poszczególne organizacje. Wątpliwości dotyczą zwłaszcza utworów zagranicznych, w odniesieniu do których nie zawsze jest jasne, czy organizacja ma zawarte umowy z podmiotami reprezentującymi twórców danego filmu. Zgłaszane są również przypadki, w których wobec tego samego repertuaru roszczenia kieruje więcej niż jedna organizacja. W tym kontekście branża zwraca uwagę na praktykę stosowania art. 39-41 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi.
Druga kwestia dotyczy podstawy naliczania wynagrodzenia. Zgodnie z art. 70 ust. 2¹ pkt 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych wynagrodzenie z tytułu wyświetlania utworu audiowizualnego w kinach jest proporcjonalne do wpływów z wyświetlania. Jest to jedyne pole eksploatacji, na którym ustawodawca przyjął zasadę proporcjonalności zamiast wynagrodzenia „stosownego”. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 września 2024 r. (sygn. akt II CSKP 1556/22) wskazał, że regulacja ta wiąże prawo współtwórców do tantiem z utworem, który współtworzyli. Branża kinowa zwraca uwagę, że opłaty naliczane są obecnie od pełnych wpływów z biletów, choć znaczna ich część przypada dystrybutorowi. Wskazuje przy tym, że w części państw europejskich (m.in. we Francji, Belgii, Hiszpanii i Szwajcarii) dystrybutorzy partycypują w opłatach z tytułu wyświetlania.
Trzecia kwestia dotyczy dostępności danych o funkcjonowaniu systemu. Raport dotyczący działalności dziewięciu organizacji zbiorowego zarządzania w latach 2019–2023, opublikowany w marcu 2025 r., wskazuje, że łączne wpływy tych organizacji w badanym okresie przekroczyły 4 mld zł. Według raportu koszty zarządzania wzrosły w tym czasie o ok. 39%, a kwota środków niepodzielonych w okresie pięciu lat wyniosła ok. 329 mln zł. Warto przy tym zauważyć, że raport ten nie został przygotowany na zlecenie organu nadzoru, lecz z inicjatywy organizacji branżowej. Kina wskazują również, że dostępne sprawozdania organizacji nie pozwalają ustalić, jaka część środków pobranych od kin trafia do uprawnionych, w jakim terminie i po potrąceniu jakich kosztów.
Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że od czasu pandemii COVID-19 kina zmagają się z odbudową rentowności, a część z nich do dziś nie zdołała jej odzyskać. Wreszcie przedstawiciele branży zwracają uwagę na sytuację najmniejszych podmiotów. Kina studyjne, lokalne i samorządowe, które po pandemii COVID-19 wciąż odbudowują rentowność, szczególnie mocno odczuwają zarówno wysokość opłat, jak i koszty wieloletnich sporów sądowych wynikających z niejasności obowiązujących przepisów. W ocenie branży bez doprecyzowania zasad spory te będą powracały przy każdym kolejnym ustalaniu tabel wynagrodzeń.
Branża wskazuje ponadto, że podobny problem dotyczy opłat na rzecz Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, które zgodnie z art. 19 ustawy o kinematografii są naliczane od przychodu kina z wyświetlania filmów, bez uwzględnienia części tego przychodu przypadającej dystrybutorowi.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Z poważaniem Krzysztof Piątkowski Poseł na Sejm RP
Inne interpelacje: Krzysztof Piątkowski
- Interpelacja w sprawie wprowadzenia systemowego mechanizmu zwiększającego udział niezależnych mediów lokalnych i regionalnych w środkach publicznych…
13.11.2026 · nr 21038 · prezes Rady Ministrów
- Interpelacja w sprawie możliwości wprowadzenia systemowych rozwiązań zapewniających udział niezależnych mediów lokalnych i regionalnych w środkach publicznych…
13.11.2026 · nr 21037 · minister kultury i dziedzictwa narodowego
- Interpelacja w sprawie działań Policji w zakresie zwalczania nielegalnego graffiti
15.10.2026 · nr 20437 · minister spraw wewnętrznych i administracji
- Interpelacja w sprawie zasad naboru i realizacji komponentu infrastruktury podwójnego zastosowania w ramach Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności
22.09.2026 · nr 19976 · minister obrony narodowej
- Interpelacja w sprawie wniosków samorządów w woj. zachodniopomorskim o pożyczki z FBiO na infrastrukturę podwójnego zastosowania
22.09.2026 · nr 19971 · minister obrony narodowej
Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji