Interpelacja nr 21044

Interpelacja w sprawie ochrony emerytów i rencistów przed nadmiernymi skutkami egzekucji komorniczej

Adresat: minister sprawiedliwości

Data wpływu: 2026-11-13

Treść interpelacji

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z interpelacją dotyczącą zasad prowadzenia egzekucji komorniczej ze świadczeń emerytalnych i rentowych, a w szczególności znaczących różnic w poziomie ochrony dochodów osób pracujących oraz emerytów i rencistów.

Obowiązujące przepisy przewidują odmienne zasady ustalania kwot wolnych od potrąceń w zależności od źródła dochodu dłużnika. W przypadku pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, przy egzekucji należności innych niż alimentacyjne, ochronie podlega co do zasady wynagrodzenie odpowiadające minimalnemu wynagrodzeniu za pracę po dokonaniu ustawowych odliczeń. Tymczasem w przypadku emerytów i rencistów kwoty wolne od potrąceń pozostają na znacznie niższym poziomie.

Tak znaczące zróżnicowanie ochrony budzi poważne wątpliwości z punktu widzenia zasady sprawiedliwości społecznej oraz konieczności zapewnienia obywatelom minimalnych środków utrzymania. Koszty codziennego funkcjonowania osób starszych nie są niższe niż osób aktywnych zawodowo. Seniorzy ponoszą wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, zakupem żywności, opłacaniem energii i usług komunalnych, a jednocześnie znacznie częściej ponoszą dodatkowe koszty leczenia, rehabilitacji oraz zakupu leków.

Należy również uwzględnić, że możliwości poprawy sytuacji finansowej emerytów i rencistów są zazwyczaj ograniczone. Z uwagi na wiek, stan zdrowia lub obowiązki opiekuńcze wobec bliskich podjęcie dodatkowego zatrudnienia bywa utrudnione albo wręcz niemożliwe. W praktyce oznacza to, że osoby starsze objęte egzekucją mogą przez wiele lat pozostawać ze środkami niewystarczającymi do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Szczególną uwagę należy zwrócić na sytuację seniorów, których zadłużenie powstało wskutek oszustwa, wyłudzenia, kradzieży tożsamości lub nieuczciwych praktyk rynkowych. Osoby starsze często napotykają trudności zarówno w identyfikacji zagrożeń, jak i późniejszym dochodzeniu swoich praw. Skomplikowane procedury prawne, ograniczony dostęp do profesjonalnej pomocy oraz niedostateczna wiedza o przysługujących środkach ochrony mogą prowadzić do dalszego pogorszenia ich sytuacji życiowej.

Nie kwestionuję prawa wierzycieli do skutecznego dochodzenia należności ani konieczności wykonywania prawomocnych orzeczeń sądowych. Uważam jednak, że system egzekucyjny powinien zapewniać odpowiednią równowagę pomiędzy interesem wierzyciela a ochroną podstawowych potrzeb życiowych dłużnika. W przypadku osób starszych, dla których emerytura lub renta stanowi często jedyne źródło utrzymania, ochrona ta powinna mieć charakter realny i skuteczny.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

Czy Ministerstwo Sprawiedliwości dysponuje danymi dotyczącymi liczby postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec emerytów i rencistów oraz osób w wieku 65 lat i starszych? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie danych za ostatnie pięć lat, z uwzględnieniem liczby postępowań, wysokości dochodzonych należności oraz struktury wierzycieli, w szczególności banków, instytucji pożyczkowych, firm windykacyjnych i funduszy sekurytyzacyjnych.

Czy Ministerstwo Sprawiedliwości analizowało zasadność utrzymywania obecnych różnic pomiędzy kwotami wolnymi od potrąceń z wynagrodzenia za pracę a kwotami wolnymi od potrąceń ze świadczeń emerytalno-rentowych? Jakie przesłanki uzasadniają obowiązujący poziom ochrony tych świadczeń?

Czy Ministerstwo Sprawiedliwości rozważa podjęcie inicjatywy legislacyjnej, we współpracy z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, zmierzającej do podwyższenia kwoty wolnej od potrąceń ze świadczeń emerytalno-rentowych oraz zbliżenia jej do poziomu ochrony przewidzianego dla wynagrodzeń za pracę?

Czy rozważane jest wprowadzenie szczególnych mechanizmów ochronnych dla emerytów i rencistów, których zadłużenie mogło powstać wskutek oszustwa, wyłudzenia lub kradzieży tożsamości, w szczególności rozwiązań umożliwiających czasowe wstrzymanie egzekucji do chwili wyjaśnienia okoliczności sprawy, przy jednoczesnym poszanowaniu praw wierzycieli?

Jakie działania podejmuje Ministerstwo Sprawiedliwości w celu zapewnienia osobom starszym dostępu do zrozumiałej informacji o ich prawach w postępowaniu egzekucyjnym, w tym o możliwości zaskarżania czynności komornika, kwestionowania podstaw egzekucji oraz korzystania z systemu nieodpłatnej pomocy prawnej?

Czy Ministerstwo Sprawiedliwości przeprowadziło analizy dotyczące wpływu egzekucji komorniczej na sytuację materialną emerytów i rencistów, w szczególności pod kątem ryzyka ubóstwa, wykluczenia społecznego, ograniczenia dostępu do leczenia i rehabilitacji oraz utraty samodzielności życiowej? Jeżeli takich analiz nie prowadzono, czy planowane jest ich przeprowadzenie?

Czy Ministerstwo Sprawiedliwości współpracuje z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz innymi właściwymi instytucjami nad wypracowaniem bardziej spójnego systemu ochrony minimalnych dochodów dłużników, niezależnie od źródła ich utrzymania, przy jednoczesnym zachowaniu skuteczności postępowań egzekucyjnych?

Z wyrazami szacunku

Inne interpelacje: Alicja Łepkowska-Gołaś

Wszystkie interpelacje

Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji