Interpelacja nr 21045

Interpelacja w sprawie ochrony emerytów i rencistów przed nadmiernymi skutkami egzekucji komorniczej

Adresat: minister rodziny, pracy i polityki społecznej

Data wpływu: 2026-11-13

Treść interpelacji

Szanowna Pani Ministro,

zwracam się w sprawie zasad dokonywania potrąceń ze świadczeń emerytalnych i rentowych, a w szczególności znacznych różnic w poziomie ochrony dochodów osób pracujących oraz emerytów i rencistów.

Obowiązujące przepisy przewidują odmienne kwoty wolne od potrąceń w zależności od źródła dochodu dłużnika. W przypadku osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, przy egzekucji należności innych niż alimentacyjne, ochronie podlega co do zasady wynagrodzenie odpowiadające minimalnemu wynagrodzeniu za pracę po dokonaniu ustawowych odliczeń. Tymczasem od 1 marca 2026 roku kwota wolna od potrąceń z emerytur i rent w przypadku tego rodzaju należności wynosi 1401,57 zł.

Kwota ta jest znacząco niższa zarówno od poziomu ochrony przewidzianego dla pracowników, jak i od najniższej emerytury, która od 1 marca 2026 roku wynosi 1978,49 zł brutto. Powstaje zatem pytanie, czy obecne rozwiązania w wystarczającym stopniu realizują funkcję ochronną wobec osób, dla których emerytura lub renta stanowi jedyne źródło utrzymania.

Tak duże zróżnicowanie budzi uzasadnione wątpliwości z punktu widzenia adekwatności obowiązujących regulacji do rzeczywistych kosztów życia. Wydatki na mieszkanie, energię, ogrzewanie, żywność czy usługi podstawowe nie zależą od źródła dochodu. Co więcej, osoby starsze często ponoszą dodatkowe koszty związane z leczeniem, zakupem leków oraz rehabilitacją.

Należy również uwzględnić, że możliwości poprawy sytuacji finansowej emerytów i rencistów są zazwyczaj znacznie bardziej ograniczone niż osób aktywnych zawodowo. Podjęcie dodatkowego zatrudnienia nie zawsze jest możliwe ze względu na wiek, stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad bliskimi. W konsekwencji potrącenia ze świadczeń emerytalno-rentowych mogą przez wiele lat istotnie ograniczać środki pozostające do dyspozycji seniorów.

Warto przy tym zwrócić uwagę na sytuację osoby, która przez całe życie zawodowe korzystała z ochrony wynagrodzenia przewidzianej w Kodeksie pracy, a po przejściu na emeryturę zostaje objęta znacznie niższą kwotą wolną od potrąceń. Sama zmiana źródła utrzymania nie oznacza przecież zmniejszenia podstawowych potrzeb życiowych.

Szczególnej uwagi wymaga także sytuacja seniorów, których zadłużenie powstało w wyniku oszustw, wyłudzeń, kradzieży tożsamości czy nieuczciwych praktyk na rynku finansowym. Osoby starsze mogą mieć trudności zarówno z rozpoznaniem takich zagrożeń, jak i późniejszym dochodzeniem swoich praw.

Mam świadomość, że obowiązujące przepisy przewidują również ograniczenie wysokości potrąceń z emerytur i rent, które w przypadku typowych należności niealimentacyjnych wynosi co do zasady 25 proc. świadczenia, podczas gdy przy wynagrodzeniu za pracę dopuszczalne potrącenia mogą sięgać połowy wynagrodzenia. Nie chodzi zatem o mechaniczne przeniesienie rozwiązań przewidzianych dla pracowników na osoby pobierające świadczenia emerytalno-rentowe, lecz o ocenę, czy obecny poziom ochrony zapewnia im środki wystarczające do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych oraz prowadzenia godnego życia.

Ochrona interesów wierzycieli jest niewątpliwie istotna, jednak skuteczność dochodzenia należności powinna pozostawać w odpowiedniej proporcji do konieczności zapewnienia dłużnikom minimum egzystencji. Dotyczy to w szczególności osób starszych, które należą do grup szczególnie narażonych na ubóstwo oraz wykluczenie społeczne.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Ministry z następującymi pytaniami:

Jakie przesłanki uzasadniają obecnie tak znaczne zróżnicowanie kwot wolnych od potrąceń z wynagrodzenia za pracę oraz ze świadczeń emerytalnych i rentowych? Czy ministerstwo analizowało zasadność utrzymywania tej różnicy?

Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej rozważa podwyższenie kwoty wolnej od potrąceń z emerytur i rent oraz jej istotne zbliżenie do poziomu ochrony przewidzianego dla osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę?

Czy rozważane jest powiązanie kwoty wolnej od potrąceń z obiektywnymi wskaźnikami kosztów utrzymania, takimi jak wysokość najniższej emerytury netto, minimum socjalne lub określony procent minimalnego wynagrodzenia za pracę?

Ilu emerytów i rencistów pobierających świadczenia z ZUS jest obecnie objętych potrąceniami z tytułu egzekucji należności innych niż alimentacyjne? Proszę o przedstawienie danych za ostatnie pięć lat, z uwzględnieniem liczby świadczeniobiorców, przeciętnej miesięcznej wysokości potrąceń oraz wysokości świadczeń pozostających po ich dokonaniu.

Czy ministerstwo dysponuje analizami dotyczącymi wpływu potrąceń egzekucyjnych na sytuację materialną emerytów i rencistów, w szczególności na ryzyko ubóstwa oraz możliwość pokrywania kosztów mieszkania, żywności, leczenia i rehabilitacji?

Czy przeprowadzono ocenę skutków ewentualnego podwyższenia kwoty wolnej od potrąceń, zarówno dla sytuacji finansowej emerytów i rencistów, jak i dla możliwości skutecznego dochodzenia należności przez wierzycieli? Jeżeli nie, czy ministerstwo planuje przeprowadzenie takiej analizy?

Czy ministerstwo współpracuje z Ministerstwem Sprawiedliwości nad wypracowaniem bardziej spójnego systemu ochrony minimalnych dochodów dłużników, uwzględniającego zarówno źródło ich utrzymania, jak i rzeczywiste potrzeby życiowe?

Czy ministerstwo przewiduje podjęcie prac legislacyjnych zmierzających do zmiany obowiązujących zasad potrąceń ze świadczeń emerytalno-rentowych?

Z wyrazami szacunku

Inne interpelacje: Alicja Łepkowska-Gołaś

Wszystkie interpelacje

Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji