Interpelacja w sprawie wstrzymania Rządowego Programu Odbudowy Zabytków

Szanowny Panie Premierze,

zabytkowe pałace, zamki, dworki, kościoły, forty, parki, ale także dworce kolejowe, szkoły, sądy, obiekty administracji rządowej i samorządowej, czy inne budynki użyteczności publicznej to bez żadnych wątpliwości nasze narodowe skarby, o które powinniśmy dbać – dla nas samych, ale przede wszystkim dla następnych pokoleń.

Zarówno bieżące utrzymanie tych obiektów, jak i ich renowacja i odbudowa to nie tylko przejaw pamięci o naszej historii i dbałości o narodową i kulturową tożsamość – ale także wehikuł rozwojowy: jak pokazują przykłady prawie wszystkich zamożnych krajów Unii Europejskiej, zwiększanie atrakcyjności turystycznej państwa zawsze zwiększa bowiem także jego atrakcyjność inwestycyjną.

Należy podkreślić, że troska o zabytki cieszy się uniwersalnym poparciem społecznym. Jak wynika z badań Narodowego Instytutu Konserwacji Zabytków i pracowni PBS, oczekuje tego od państwa aż 84 proc. Polaków – zarówno w odniesieniu do zabytków kultury polskiej, jak i innych kultur na naszych ziemiach.

Dbałość o nasze zabytki to zadanie, którego realizacja będzie obowiązkiem każdego polskiego rządu jeszcze przez wiele lat. Jest tak m.in. dlatego, że przez długie dekady sprawa ta była w ogromnym stopniu zaniedbana – a budżet państwa nie przeznaczał na ten cel wystarczających środków, pozostawiając dbanie o zabytki jednostkom samorządu terytorialnego.

W ostatnich latach nastąpiła zmiana tej polityki, a fundusze były sukcesywnie zwiększane. Tylko w 2023 roku, w ramach dwóch naborów wniosków do Rządowego Programu Odbudowy Zabytków, na cele te przeznaczone zostało prawie 4,5 mld zł z przeznaczeniem dla gmin, powiatów i województw w całej Polsce.

Samorządy – niezależnie od barw politycznych rządzących nimi organów – niemal jednogłośnie wskazywały, że program ten stanowi historyczny przełom w myśleniu o finansowaniu renowacji zabytków – i masowo z tego programu korzystały.

Dużym niepokojem napawa fakt, że choć od czasu zakończenia ostatniego naboru i ogłoszenia jego wyników upłynęło ponad 6 miesięcy, brak jakiejkolwiek informacji o kontynuowaniu tego programu. Obawy są tym większe, że w mediach pojawiają się informacje o planach radykalnego ograniczenia wydatków publicznych na renowację zabytków – oraz kłamliwe ataki na zespół Narodowego Instytutu Konserwacji Zabytków.

Mając to na uwadze, Szanowny Panie Premierze, uprzejmie proszę o wskazanie:

1. Czy rząd planuje kontynuację Rządowego Programu Odbudowy Zabytków?

2. Jeżeli tak – kiedy zostanie ogłoszony kolejny nabór wniosków?

3. Jeżeli nie – dlaczego?

4. Jakie kwoty zostały wydatkowane ze środków publicznych na konserwację, renowację i odbudowę zabytków w latach 2003-2023 (z podziałem na lata)?

5. Jaką kwotę ze środków publicznych rząd zamierza wydać na konserwację i renowację zabytków w 2024 i 2025 roku?

Z wyrazami szacunku

Paweł Jabłoński