Jak liczymy średnią sondaży
i symulację mandatów

Tabele sondaży prowadzą wolontariusze Wikipedii w artykułach: „Opinion polling for the 2019 Polish parliamentary election”, „Opinion polling for the 2023 Polish parliamentary election”, „Opinion polling for the next Polish parliamentary election”. Polska Wikipedia nie prowadzi takich tabel od 2019 r. Każdy wiersz ma w tabeli odnośnik do publikacji pracowni albo zleceniodawcy; pokazujemy go przy sondażu. Tabele są na licencji CC BY-SA 4.0, więc nasza tabela pochodna, średnie i pliki do pobrania mają tę samą licencję i podpis autorów (historia edycji artykułów).

Automat pobiera artykuły codziennie, zapisuje numer wersji i surowy plik, a potem sprawdza każdy wiersz: suma wyników (poza 85–103,5% sondaż czeka na przegląd i nie trafia na strony), data końca badania (brak albo data w przyszłości: przegląd), liczba partii, wartości poza zakresem, nieznana pracownia, duplikaty między tabelami. Ostrzeżenia bez blokady: nietypowa suma, brak próby, próba poniżej 500 osób, brak odnośnika, tylko miesiąc badania, odchylenie od średniej większe niż 8 pkt proc. Błędy poprawiamy w pliku ręcznych poprawek z opisem i źródłem; sondażu nigdy nie usuwamy bez śladu.

Nie importujemy danych serwisu ewybory.eu. Sondaże zlecone przez partie polityczne są w archiwum, ale nie wchodzą do średniej. Gdy pracownia podaje kilka wariantów jednego badania (np. Trzecia Droga razem i osobno), do średniej wchodzi wariant najczęściej spotykany w sondażach z tego okresu; pozostałe są w archiwum jako warianty. Pytania o hipotetyczne listy (np. „dwa bloki”) są scenariuszami poza średnią.

Przy każdym sondażu podajemy pracownię, zleceniodawcę (albo „badanie własne”), termin badania, wielkość próby, metodę (CATI: wywiady telefoniczne, CAWI: ankieta internetowa, CAPI: wywiad osobisty z komputerem, mieszana: kilka technik) i odnośnik do publikacji. Metodę bierzemy z publikacji; gdy jej tam nie ma, wpisujemy typową metodę pracowni z dopiskiem. Datę publikacji odczytujemy z artykułu źródłowego, gdy strona ją podaje. Błąd statystyczny liczymy dla próby losowej (95%, dla wyniku 50%); w panelach internetowych to wartość orientacyjna.

Kodeks wyborczy (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1261) w art. 115 § 1 zakazuje podawania wyników sondaży „na 24 godziny przed dniem głosowania aż do zakończenia głosowania”; za złamanie zakazu grozi grzywna od 500 tys. do 1 mln zł (art. 500). Dlatego przed każdym ogólnokrajowym głosowaniem strony sondaży, sekcje na stronach okręgów i gmin, pliki do pobrania i dane wykresu same ukrywają wyniki: od godziny 22:00 dwa dni przed dniem głosowania (przy wyborach w niedzielę: w piątek; to zapas na pamięć podręczną przeglądarek) do 6:00 rano dnia po głosowaniu. Do czasu wyznaczenia daty wyborów do Sejmu w 2027 r. wyniki znikają w każdy możliwy termin wyborów. Obecny Kodeks nie wymaga podawania metryczki (art. 116 dotyczy audycji wyborczych w radiu i telewizji); podajemy ją, bo bez niej nie da się ocenić sondażu. Wzorcem branżowym jest wytyczna ESOMAR i WAPOR o sondażach (polski przekład wydała OFBOR): zaleca podawanie m.in. wykonawcy i zleceniodawcy, terminu, liczebności próby, trybu badania, odsetka niezdecydowanych i brzmienia pytania. Brzmienia pytań nie mamy w tabelach źródłowych; jest w publikacjach, do których prowadzą odnośniki.

Wśród zdecydowanych. Pracownie podają wyniki różnie: jedne od wszystkich badanych, z odpowiedzią „nie wiem”, inne tylko od zdecydowanych. Żeby je porównać, przeliczamy każdy sondaż na 100% bez niezdecydowanych (mianownik: partie, wspólne listy i „inni”). Tak samo liczy się wynik wyborów: procent ważnych głosów. W tabelach z lat 2019–2023 „inni” i „nie wiem” są w jednej kolumnie; wtedy mianownikiem jest suma partii, co lekko zawyża ich wynik. Na wykresie można też włączyć średnią z wyników w postaci publikowanej.

Wygładzanie. Dla każdego dnia liczymy lokalną regresję liniową (LOESS stopnia 1) z wagą trójsześcienną. Okno obejmuje co najmniej 16 najbliższych sondaży, ale nie mniej niż 21 i nie więcej niż 90 dni w każdą stronę. Waga sondażu to waga z okna razy pierwiastek z wielkości próby (próba powyżej 3000 osób nie dostaje więcej, brak próby liczymy jak 800), podzielona przez pierwiastek z liczby badań tej samej pracowni w oknie: częste sondaże jednej pracowni nie przeważają nad innymi. Nachylenie lokalnej prostej tłumimy (regresja grzbietowa), żeby na końcu serii średnia nie wybiegała w przyszłość za kilkoma ostatnimi sondażami. Siłę tłumienia wybraliśmy testem wstecznym: dla 59 dat z lat 2020–2026 porównaliśmy średnią liczoną tylko z sondaży do danego dnia z późniejszą średnią z obu stron tego dnia; przy przyjętym ustawieniu różnica wynosi średnio 0,46 pkt proc. (bez tłumienia: 0,63), a ponad 2 pkt proc. tylko w 0,9% przypadków. Za dzień sondażu przyjmujemy środek terminu badania. Okresy między wyborami liczymy osobno: średnia nie przenosi się przez dzień głosowania.

Przedział niepewności (95%). To ±1,96 błędu standardowego lokalnej regresji, liczonego z rozrzutu sondaży wokół średniej w oknie. Mówi, jak dokładnie znamy średnią sondaży, a nie jaki będzie wynik wyborów; ten drugi jest dużo mniej pewny.

Efekty pracowni. Każda pracownia ma stałe odchylenia: jedna zwykle daje danej partii więcej, inna mniej (inna metoda, próba, pytanie, wagi). Efekt pracowni to średnia różnica jej sondaży (wśród zdecydowanych) i średniej z pozostałych badań w oknie ±182 dni, ściągnięta do zera tak, jakby pracownia miała 3 dodatkowe badania bez odchylenia, i wycentrowana: typowa pracownia ma efekt zero. Średnia po korekcie to wygładzone wyniki po odjęciu efektu pracowni (2 iteracje). Korekta nie usuwa błędu wspólnego dla wszystkich pracowni: jeśli wszystkie zaniżają tę samą partię, średnia też ją zaniży.

Wspólne listy i rozpady. Wynik podany dla kilku partii naraz liczymy do jednej serii tylko wtedy, gdy partie rzeczywiście startowały razem:

• PSL + Polska 2050 → Trzecia Droga (do 17.06.2025)
• PSL + Polska 2050 + Porozumienie → Trzecia Droga (do 17.06.2025)
• PSL + Porozumienie → PSL (do 15.10.2023)
• Kukiz’15 + PSL → PSL (do 8.12.2020)
• PiS + Porozumienie → PiS (do 11.08.2021)
• Kukiz’15 + PiS → PiS (do 15.10.2023)
• AgroUnia + KO → KO (do 15.10.2023)
• Lewica + Razem → Lewica (do 6.11.2024)
• Konfederacja + Konfederacja Korony Polskiej → Konfederacja (do 10.03.2025)

Po tych datach taki wynik jest scenariuszem i nie wchodzi do średniej. Seria partii, która odłączyła się od innej, zaczyna się od pierwszych sondaży, w których pracownie podawały ją osobno.

Okręgi. Liczbę posłów w każdym z 41 okręgów bierzemy z załącznika do Kodeksu wyborczego (ten sam podział od 2011 r.; zmiana z 4 września 2026 r. została zawetowana 15 października 2026 r.). Rozkład głosów w okręgach to wynik list z 2023 r. przesunięty proporcjonalnie: jeśli partia ma dziś w kraju o 10% więcej poparcia niż w 2023 r., w każdym okręgu dostaje o 10% więcej. Partia, która wyrosła z komitetu z 2023 r., dziedziczy jego rozkład (PSL i Polska 2050 z Trzeciej Drogi, Razem z Lewicy, Konfederacja Korony Polskiej z Konfederacji, Rozwój Plus z PiS).

Podział. Mandaty dzielimy metodą D’Hondta (art. 232 Kodeksu) między komitety, które w kraju przekroczyły próg: 5% głosów dla partii i komitetu wyborców, 8% dla koalicji (art. 196). Komitet Mniejszości Niemieckiej jest zwolniony z progu (art. 197) i liczymy go z głosami z 2023 r. Kontrola: z wynikami z 2023 r. metoda daje dokładnie podział z obwieszczenia PKW (PiS 194, KO 157, Trzecia Droga 65, Lewica 26, Konfederacja 18), a z wynikami z 2015 i 2019 r. podział zgodny we wszystkich okręgach.

Niepewność (Monte Carlo). Losujemy 4000 wariantów wyniku. Błąd krajowy partii ma rozkład normalny o odchyleniu c·√(p·(100−p)), gdzie p to wynik w średniej. Współczynnik c z błędu naszej średniej w dniu wyborów 2019 i 2023 r. wynosi 0,056; ponieważ dwie elekcje to mało, przyjmujemy co najmniej 0,05 (teraz: 0,056). Dla partii z wynikiem 30% to około 2,6 pkt proc., dla 5%: 1,2 pkt proc. W każdym okręgu dodajemy szum: odchylenie logarytmu udziału 0,119 przy 10% w kraju, mniejsze dla dużych partii i 1,75 razy większe dla partii, które wyrosły z innego komitetu. Skalę wzięliśmy z tego, jak bardzo wyniki w okręgach odbiegały od przesunięcia proporcjonalnego: 2019→2023: 0,128, 2015→2019: 0,110.

Prawdopodobieństwo w rodzaju „w 65% symulacji układ ma co najmniej 231 mandatów” znaczy tylko tyle: gdyby wybory odbyły się dziś, a sondaże myliły się tak jak w 2019 i 2023 r., taki wynik wyszedłby w 65 na 100 losowań. Sama liczba losowań (4000) daje błąd do ok. 1,5 pkt proc. w takich odsetkach. Nie uwzględnia zmian poparcia do dnia wyborów, nowych list, koalicji ani frekwencji innej niż w 2023 r.

• 231: większość bezwzględna. Sejm uchwala ustawy zwykłą większością głosów, ale do wotum zaufania i wyboru premiera w drugim kroku potrzeba co najmniej 231 posłów (art. 154–155 Konstytucji).
• 276: 3/5: odrzucenie weta. Sejm odrzuca weto prezydenta większością 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy posłów (art. 122 ust. 5 Konstytucji): 276 przy pełnej sali.
• 307: 2/3: zmiana Konstytucji. Zmiana Konstytucji wymaga w Sejmie 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy posłów (art. 235 ust. 4): 307 przy pełnej sali.

Dla wyborów 2019 i 2023 r. bierzemy ostatni sondaż każdej pracowni zakończony najwyżej 45 dni przed głosowaniem i porównujemy go z wynikiem PKW. Oba przeliczamy na 100% w obrębie tych samych komitetów (pracownie różnie traktują małe listy), a błąd to średnia bezwzględna różnica na komitet z wynikiem co najmniej 1%. Średnia sondaży z dnia wyborów: 2019: 1,62 pkt proc., 2023: 1,51 pkt proc..