Interpelacja w sprawie funkcjonowania programu "Czyste Powietrze" po zmianach wprowadzonych w 2025 r.
Data wpływu: 2026-03-05
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Posłowie wyrażają zaniepokojenie gwałtownym spadkiem zainteresowania programem "Czyste Powietrze" po zmianach w 2025 r., pytając o działania naprawcze i dostępność programu dla osób o niskich dochodach. Krytykują obecne tempo realizacji programu i wnoszą o poprawę jego efektywności oraz ochronę beneficjentów przed nieuczciwymi wykonawcami.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie funkcjonowania programu "Czyste Powietrze" po zmianach wprowadzonych w 2025 r. Interpelacja nr 15793 do ministra klimatu i środowiska w sprawie funkcjonowania programu "Czyste Powietrze" po zmianach wprowadzonych w 2025 r.
Zgłaszający: Monika Rosa, Jolanta Niezgodzka, Dorota Łoboda, Alicja Łepkowska-Gołaś Data wpływu: 05-03-2026 Szanowna Pani Minister, w związku z licznymi doniesieniami medialnymi oraz stanowiskami organizacji społecznych i środowisk eksperckich dotyczącymi funkcjonowania rządowego programu „Czyste Powietrze”, zwracam się do Pani Minister z interpelacją w sprawie aktualnego stanu realizacji tego programu, jego skuteczności oraz podejmowanych działań naprawczych.
Z informacji publikowanych w mediach, a także z analiz przedstawianych przez organizacje społeczne, w tym Polski Alarm Smogowy, oraz przez jednostki samorządu terytorialnego wynika, że po zmianach wprowadzonych w programie od 31 marca 2025 r. nastąpił gwałtowny spadek zainteresowania beneficjentów. W nowej formule wnioski o dofinansowanie składa nawet czterokrotnie mniej osób niż w analogicznych okresach lat poprzednich. Polski Alarm Smogowy alarmuje, że przy obecnym tempie realizacji programu cele związane z wymianą ok. 2,5 mln nieefektywnych źródeł ciepła mogą nie zostać osiągnięte nawet w perspektywie kilkudziesięciu lat.
Dane dotyczące realizacji programu wskazują, że od momentu jego uruchomienia we wrześniu 2018 r. liczba złożonych wniosków przekroczyła 1 mln. Jednocześnie w okresie od 31 marca do 30 czerwca 2025 r. wpłynęło jedynie 10 536 wniosków, podczas gdy w analogicznym okresie roku 2024 było ich ponad 78 tys. Do końca 2025 r. w nowej formule programu złożono niecałe 50 tys. wniosków, wobec 205 tys. w pierwszym półroczu 2024 r. W praktyce oznacza to, że tygodniowo do programu wpływa obecnie jedynie kilkaset wniosków. Pomimo znaczących nakładów finansowych - do 31 grudnia 2023 r. podpisano ponad 639 tys. umów o łącznej wartości ok.
16,95 mld zł, a w latach 2024-2025 wypłacono ponad 10,2 mld zł - w przestrzeni publicznej narastają wątpliwości dotyczące efektywności i dostępności programu. Zabezpieczenie środków na poziomie ponad 30 mld zł na lata 2021-2027, w tym ze środków KPO, FEnIKS i Funduszu Modernizacyjnego, nie przekłada się bowiem na proporcjonalne tempo składania i realizacji nowych wniosków. W mediach oraz wśród ekspertów branżowych pojawiają się również sygnały o poważnych problemach organizacyjnych.
Opinia publiczna zwraca uwagę na wielomiesięczne opóźnienia w wypłatach środków oraz na przypadki uznaniowego obniżania przyznanych dotacji, w szczególności wobec beneficjentów o najniższych dochodach. Samorządy oraz wojewódzkie fundusze ochrony środowiska wskazują na skomplikowane procedury, długotrwałą ocenę wniosków oraz konieczność wielokrotnego uzupełniania dokumentacji. Szczególne zaniepokojenie budzą także informacje przekazywane przez organizacje pozarządowe, w tym Fundację Franka Bolda, dotyczące przypadków oszustw i nieprawidłowości.
W mediach opisywano sytuacje, w których nieuczciwi wykonawcy doprowadzali do nieukończenia inwestycji, pozostawiając beneficjentów z długami i bez możliwości rozliczenia dotacji. Skala tego zjawiska szacowana jest na kilkanaście tysięcy gospodarstw domowych. Środowiska obywatelskie podnoszą konieczność pilnych zmian prawnych mających na celu wzmocnienie ochrony poszkodowanych, zwłaszcza osób ubogich, które nie dysponują środkami na finansowanie zaliczek lub kosztów audytów energetycznych.
W kontekście powyższego zasadne wydaje się pytanie, czy obecny kształt programu rzeczywiście realizuje jego podstawowy cel, jakim jest poprawa jakości powietrza oraz wsparcie gospodarstw domowych, w szczególności tych najbardziej narażonych na ubóstwo energetyczne. W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Jakie działania zostały podjęte przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska w celu przeciwdziałania gwałtownemu spadkowi liczby składanych wniosków w programie „Czyste Powietrze” po zmianach wprowadzonych w 2025 r.?
Posłowie kwestionują zasady podziału środków w ramach rządowego programu leczenia niepłodności in vitro na lata 2024-2028, wskazując na nieproporcjonalnie duże finansowanie podmiotów prywatnych kosztem publicznych. Domagają się ujawnienia kryteriów i algorytmu podziału środków oraz zapewnienia transparentności i równych warunków dla wszystkich realizatorów programu.
Posłowie pytają o odpowiedzialność karną za rozpowszechnianie w Internecie nagrań dokumentujących zabójstwo, zwracając uwagę na masowy charakter tego zjawiska i wątpliwości co do skuteczności obecnych przepisów. Interpelacja dotyczy działań prokuratury w takich przypadkach oraz ewentualnych zmian legislacyjnych w celu skuteczniejszego ścigania tego typu czynów.
Posłowie pytają o dalsze losy pilotażu usług farmaceuty w zakresie zdrowia reprodukcyjnego, który ma się zakończyć 30 czerwca 2026 r. Wyrażają zaniepokojenie brakiem jasności co do przyszłości programu i koniecznością zapewnienia ciągłości dostępu do świadczeń dla pacjentek.
Interpelacja dotyczy przypadku pacjentki w ciąży, której odmówiono aborcji mimo poważnych problemów zdrowotnych, co budzi wątpliwości co do stosowania wytycznych Ministerstwa Zdrowia. Posłowie pytają o ocenę postępowania szpitala, planowane działania nadzorcze i ochronę praw pacjentek.
Posłowie pytają Ministra Zdrowia o stanowisko w sprawie wprowadzenia ogólnokrajowego programu profilaktycznego wykrywania tętniaków mózgowych z wykorzystaniem badań tomograficznych, argumentując to potencjalnym ratowaniem życia i korzyściami ekonomicznymi. Domagają się rozważenia wprowadzenia programu pilotażowego oraz zabezpieczenia środków finansowych na ten cel.
Projekt ustawy ma na celu uproszczenie procedur administracyjnych poprzez wprowadzenie mechanizmu milczącej zgody w różnych obszarach prawa. Wprowadza się terminy, po których upływie brak decyzji administracyjnej będzie traktowany jako zgoda na wniosek. Dotyczy to m.in. opinii gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, ulg w podatku rolnym, umorzeń zaległości podatkowych, wpisów do rejestrów działalności gospodarczej, pozwoleń na imprezy masowe oraz przedłużania zezwoleń na zbieranie i przetwarzanie odpadów. Ma to przyspieszyć procesy decyzyjne i zmniejszyć obciążenie administracyjne dla obywateli i przedsiębiorców.
Projekt ustawy ma na celu implementację prawa Unii Europejskiej dotyczącego zapobiegania zanieczyszczaniu morza przez statki, ze szczególnym uwzględnieniem rozporządzenia 2023/1805 w sprawie stosowania paliw odnawialnych i niskoemisyjnych w transporcie morskim. Wprowadza zmiany w ustawie o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki oraz w ustawie Prawo ochrony środowiska. Nowelizacja dotyczy m.in. definicji, obowiązków armatorów i dyrektorów urzędów morskich, monitorowania emisji gazów cieplarnianych, kar pieniężnych za niezgodność z przepisami oraz zasilania statków energią elektryczną z lądu. Celem jest zmniejszenie wpływu transportu morskiego na środowisko poprzez promowanie stosowania paliw alternatywnych i ograniczenie emisji.
Projekt ustawy ma na celu wdrożenie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2405 (ReFuelEU Aviation) dotyczącego zrównoważonego transportu lotniczego. Wprowadza zmiany w ustawie Prawo lotnicze oraz innych ustawach (Prawo energetyczne, Prawo ochrony środowiska, ustawa o biokomponentach i biopaliwach ciekłych), aby zapewnić nadzór nad stosowaniem zharmonizowanych przepisów dotyczących upowszechniania i dostaw zrównoważonych paliw lotniczych (SAF). Określa obowiązki i kary dla operatorów statków powietrznych, zarządzających lotniskami i dostawców paliw lotniczych w zakresie SAF oraz tworzy mechanizmy wsparcia finansowego dla produkcji i rozwoju SAF.
Projekt ustawy ma na celu nowelizację Prawa energetycznego i innych ustaw, wdrażając dyrektywy UE dotyczące efektywności energetycznej i poprawy struktury rynku energii elektrycznej. Wprowadza definicje nowych typów umów (np. z gwarancją stałej ceny, elastyczne umowy przyłączeniowe) i zmienia zasady przyłączania do sieci. Ustawa ma także na celu wzmocnienie ochrony konsumentów, w tym odbiorców dotkniętych ubóstwem energetycznym, oraz promowanie racjonalnego zużycia energii. Zmiany obejmują także kwestie związane z liczeniem zużycia paliw gazowych i przyłączaniem instalacji oraz magazynów energii elektrycznej.
Projekt ustawy ma na celu implementację rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2405 (ReFuelEU Aviation) dotyczącego zapewnienia równych warunków działania dla zrównoważonego transportu lotniczego. Wprowadza zmiany w ustawie Prawo lotnicze, Prawie energetycznym, Prawie ochrony środowiska oraz ustawie o biokomponentach i biopaliwach ciekłych, aby umożliwić nadzór nad stosowaniem zharmonizowanych przepisów dotyczących upowszechniania i dostaw zrównoważonych paliw lotniczych (SAF). Ustawa określa obowiązki i uprawnienia Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego oraz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w zakresie monitorowania i egzekwowania przepisów dotyczących SAF. Projekt wprowadza również kary pieniężne za niedopełnienie obowiązków wynikających z rozporządzenia ReFuelEU Aviation.