Interpelacja w sprawie odpraw weterynaryjnych surowców rybnych w polskich portach

Szanowny Panie Premierze,

polskie przetwórstwo rybne stanowi jeden z filarów krajowego przemysłu spożywczego oraz istotny element bezpieczeństwa żywnościowego państwa. Jest to sektor nowoczesny, rozwijający się, generujący znaczące wpływy podatkowe oraz tworzący tysiące miejsc pracy. Jednocześnie od dłuższego czasu obserwowane są narastające problemy systemowe związane z funkcjonowaniem administracyjnej i operacyjnej obsługi importu produktów rybołówstwa w polskich portach morskich.

Z informacji przekazanych przez przedstawicieli branży wynika, że obecny model organizacji kontroli granicznych oraz obsługi kontenerów w portach w Gdańsku, Gdyni i Szczecinie prowadzi do powstawania istotnych zatorów logistycznych. W konsekwencji negatywne skutki ponoszą nie tylko przedsiębiorcy, ale również budżet państwa oraz konkurencyjność polskich portów.

Polska branża rybna pozostaje sektorem o dużym znaczeniu gospodarczym. Roczna wartość importu produktów rybołówstwa wynosi około 3,2 mld euro, przy zbliżonym poziomie eksportu. Model funkcjonowania branży opiera się w znacznym stopniu na imporcie surowców z państw trzecich, które następnie poddawane są zaawansowanemu przetworzeniu w kraju.

W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera sprawność obsługi importu w portach morskich. Tymczasem, jak wskazują przedsiębiorcy, procedury kontrolne w portach Europy Zachodniej trwają zazwyczaj 2-3 dni robocze, podczas gdy w portach polskich proces ten wydłuża się do 10-21 dni. Różnica ta ma charakter systemowy i przekłada się bezpośrednio na decyzje logistyczne importerów.

Jedną z istotnych przyczyn tej sytuacji jest rozproszenie kompetencji pomiędzy cztery instytucje kontrolne: Graniczny Inspektorat Weterynarii, Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, Inspektorat Rybołówstwa Morskiego oraz Krajową Administrację Skarbową. W praktyce oznacza to wieloetapowość procedur oraz brak ich odpowiedniej koordynacji.

Kluczowym problemem pozostaje jednak niewystarczająca liczba etatów w służbach odpowiedzialnych za kontrole graniczne. Pomimo znaczącego wzrostu liczby obsługiwanych kontenerów – w porcie w Gdańsku nawet sześciokrotnego w ostatnich latach – poziom zatrudnienia nie został adekwatnie zwiększony. Niedobory kadrowe dotyczą w szczególności granicznych lekarzy weterynarii oraz inspektorów Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.

W ocenie przedstawicieli branży brak odpowiedniej obsady kadrowej prowadzi do wydłużenia czasu kontroli, powstawania zatorów oraz generowania znacznych kosztów po stronie przedsiębiorstw. Opóźnienia skutkują m.in. koniecznością ponoszenia wysokich opłat za przestój kontenerów (demurrage), zakłóceniami w procesach produkcyjnych oraz ryzykiem kar umownych za opóźnienia w dostawach.

W konsekwencji coraz częściej obserwowane jest zjawisko przekierowywania importu do portów Europy Zachodniej, takich jak Hamburg, Bremerhaven czy Antwerpia. Oznacza to nie tylko osłabienie konkurencyjności polskich portów, ale również realną utratę dochodów budżetowych, gdyż odprawa celna i rozliczenia podatkowe realizowane są poza granicami kraju.

W świetle powyższego szczególnego znaczenia nabiera kwestia pilnego wzmocnienia kadrowego systemu kontroli granicznych. Z dostępnych informacji wynika, że zwiększenie liczby etatów oraz poprawa warunków wynagradzania – zwłaszcza w odniesieniu do granicznych lekarzy weterynarii oraz inspektorów IJHARS – stanowi warunek niezbędny dla przywrócenia sprawności systemu.

Jednocześnie wskazuje się, że organizacja pracy granicznych punktów kontroli powinna zostać dostosowana do aktualnego wolumenu obrotu, w tym poprzez wprowadzenie wydłużonego czasu pracy (np. system 12-godzinny).

W związku z powyższym zwracam się do Pana Premiera z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: