Interpelacja w sprawie braku skoordynowanej polityki rządu dotyczącej obniżenia kosztów publicznego transportu zbiorowego oraz rzeczywistego stanu prac nad stawką 0% VAT

Szanowny Panie Premierze,

odpowiedzi Ministerstwa Finansów z 12 czerwca i 23 lipca 2026 r. na interpelację nr 17371 oraz interpelację ponowną w sprawie stawki VAT dla publicznego transportu zbiorowego ujawniły nie tylko brak decyzji legislacyjnej, lecz także brak skoordynowanych prac rządu nad kosztami korzystania z transportu publicznego.

Z odpowiedzi wynika, że Departament Podatku od Towarów i Usług prowadzi analizy od przełomu 2023 i 2024 r., ale ministerstwo nie wskazuje terminu ich zakończenia, nie podaje nazw ani dat dokumentów analitycznych, nie przedstawia rekomendacji i nie prowadzi procesu legislacyjnego. Przez ponad dwa i pół roku nie przeprowadzono konsultacji z ministrem infrastruktury, jednostkami samorządu terytorialnego, organizatorami transportu ani operatorami. Nie wykonano także ilościowej analizy wpływu obniżki VAT na ceny biletów, analizy jej wpływu na wykluczenie komunikacyjne ani porównania z innymi instrumentami finansowymi.

Jednocześnie na publicznie dostępnej stronie programu „100 konkretów” nadal widnieje informacja, że Ministerstwo Finansów „przygotowuje przepisy” wprowadzające stawkę 0% na określone usługi transportu pasażerskiego. Nie odpowiada to opisowi stanu prac przekazanemu Sejmowi RP przez ministerstwo. Poniższe pytania dotyczą wyłącznie działań organów administracji rządowej, wykorzystania zasobów państwa i koordynacji polityk publicznych - nie oceny programu którejkolwiek partii.

Wątpliwości dotyczą również rzetelności przedstawionego szacunku. Podane przez resort elementy dają łącznie 1 973,2 mln zł, a nie 1,9 mld zł. Zakres analizowanej preferencji obejmuje w odpowiedzi również transport morski i śródlądowy, podczas gdy metodologia i rozbicie skutków odnoszą się zasadniczo do grup PKD 49.10, 49.31 i 49.39. Nie uwzględniono reakcji popytu ani możliwego zmniejszenia rekompensat, dopłat i dotacji dla operatorów. Z kolei dane dla podatników z dominującym PKD 49.31 wykazują w latach 2022-2025 wpływy netto z VAT ujemne, lecz resort nie wyjaśnia znaczenia tego faktu dla szacowanego kosztu zmiany.

Niepełne jest również porównanie międzynarodowe. Duńskie rozwiązanie ma co do zasady postać zwolnienia z VAT, które nie jest tożsame ze stawką 0% z prawem do odliczenia, a na Malcie zerową stawką objęto określone usługi rozkładowe, nie całość transportu pasażerskiego. Zestawienie stawek bez wskazania zakresu przedmiotowego i prawa do odliczenia nie pozwala na miarodajne porównanie.

Prawo Unii Europejskiej dopuszcza stawkę 0% dla transportu pasażerskiego. Zarazem art. 50a i 50b ustawy o publicznym transporcie zbiorowym umożliwiają właściwym organom publicznym ustalanie maksymalnych cen przewozów o charakterze użyteczności publicznej, a umowy o świadczenie usług publicznych i rozporządzenie (WE) nr 1370/2007 pozwalają kształtować obowiązki taryfowe i rekompensaty. Zasada jednolitości VAT nie wyklucza więc odrębnych, towarzyszących mechanizmów zapewniających korzyść pasażerom.

W związku z powyższym proszę o udzielenie precyzyjnej odpowiedzi na następujące pytania:

Proszę o udzielenie odpowiedzi odrębnie na każde pytanie oraz o dołączenie tabel, wyliczeń i dokumentów, na które powołuje się odpowiedź. Jeżeli określone dane nie istnieją albo nie mogą zostać przedstawione, proszę wskazać konkretną przyczynę prawną lub techniczną, podmiot odpowiedzialny za ich wytworzenie oraz termin, w którym będą dostępne. Ogólne powołanie się na trwające analizy, procedurę nadmiernego deficytu albo przyszłą sytuację budżetową nie stanowi odpowiedzi na pytania o stan prac, metodologię, koordynację i harmonogram.

Z poważaniem

Marcin Józefaciuk Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej