Interpelacja w sprawie systemu ustalania i publicznego rozliczania podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa

Szanowna Pani Minister,

w odpowiedzi z 24 lipca 2026 r. na ponowne wystąpienie w sprawie interpelacji nr 17447 Ministerstwo Edukacji Narodowej po raz pierwszy jednoznacznie potwierdziło, że dla podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa nie ustala odrębnych wartości bazowych, docelowych ani mierników rezultatu, nie przypisuje im odrębnych budżetów, nie prowadzi badania sposobu ich postrzegania przez dyrektorów oraz nie posiada zestawienia łączącego każdy kierunek z kontrolami, nieprawidłowościami i zaleceniami.

MEN wyjaśniło także, że użyte wcześniej pojęcie „monitorowania” nie oznacza odrębnego procesu ani formy nadzoru, lecz analizowanie dostępnych danych SIO oraz wyników i wniosków z nadzoru pedagogicznego. Jednocześnie resort stwierdził, że ocena realizacji dotychczasowych kierunków jest dokonywana z wykorzystaniem corocznej informacji zbiorczej o wynikach nadzoru, a wyniki tej oceny są uwzględniane przy ustalaniu kierunków na kolejny rok szkolny.

Te nowe informacje ujawniają odrębny problem dotyczący sposobu zarządzania polityką oświatową państwa. Nie chodzi już o ponowienie wcześniejszych pytań, lecz o wyjaśnienie, w jaki sposób minister podejmuje decyzje o kontynuowaniu, zmianie albo usunięciu priorytetów, skoro nie istnieje dla nich minimalny zestaw celów, danych i kryteriów oceny.

Dodatkowo odpowiedź wymaga wyjaśnienia w świetle obowiązujących przepisów i chronologii. MEN powołało § 20 ust. 1 rozporządzenia w sprawie nadzoru pedagogicznego, ale pominęło § 23 ust. 2, zgodnie z którym dyrektor szkoły opracowuje plan nadzoru z uwzględnieniem podstawowych kierunków. Kierunki nie są więc wyłącznie neutralnym komunikatem – wywierają określony wpływ na obowiązkowe planowanie w szkole.

Ponadto kierunki na kolejny rok są ogłaszane w maju, podczas gdy pełne wyniki i wnioski z nadzoru za rok poprzedni kuratorzy przekazują do 15 października. Powstaje zatem pytanie, jak zakończona ocena bezpośrednio poprzedniego roku mogła stanowić podstawę decyzji podjętej kilka miesięcy wcześniej. Ogólne wskazanie corocznej informacji o nadzorze nie rozwiązuje tej sprzeczności czasowej.

Najwyższa Izba Kontroli w wynikach kontroli opublikowanych w 2024 r. wskazywała jednocześnie, że część kuratorów nie diagnozowała przyczyn niskich wyników, kontrole planowe nie obejmowały całokształtu procesu edukacyjnego, a w planach brakowało kryteriów i mierników. Informacja z nadzoru może być ważnym źródłem, ale nie jest automatycznie ewaluacją skuteczności kierunków.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania – osobno na każde pytanie i jego podpunkty:

Proszę, aby w przypadku nieposiadania dokumentu, danych lub analizy odpowiedź zawierała jednoznaczne stwierdzenie: „MEN nie posiada takiego dokumentu/nie gromadzi takich danych/nie przeprowadziło takiej analizy”. Ogólne odesłanie do strony internetowej proszę uzupełnić bezpośrednim adresem dokumentu, tytułem i datą publikacji.

Brak ustawowego obowiązku prowadzenia odrębnej ewaluacji nie odpowiada na pytanie o standard odpowiedzialnego zarządzania. Minister ma prawo ustalać kierunki polityki oświatowej; powinien zatem także potrafić udokumentować diagnozę, wyjaśnić wybór instrumentów oraz publicznie wskazać, po czym rozpoznaje, że kierunek należy kontynuować, zmienić albo zakończyć.

Z poważaniem

Marcin Józefaciuk Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej