Interpelacja w sprawie niewykonania działań dotyczących likwidacji tzw. pułapki rentowej, rozbieżności w informacjach MRPiPS, braku rządowego harmonogramu reformy oraz zakresu projektu UDER75

Szanowny Panie Premierze,

odpowiedzi Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na interpelację nr 17370 oraz na interpelację ponowną w sprawie zasad łączenia rent z aktywnością zawodową ujawniły, że pomimo wieloletnich zapowiedzi likwidacja tzw. pułapki rentowej nadal nie znajduje się na etapie formalnego projektu ustawy.

W odpowiedzi uzupełniającej MRPiPS wskazało, że właściwa reforma pozostaje na etapie uzgodnień międzyresortowych poprzedzających przygotowanie projektu, uzasadnienia i oceny skutków regulacji. Nie określono harmonogramu. Nie są prowadzone analizy wariantowe. Resort nie posiada badania pozwalającego ocenić przyczynowy wpływ limitów na decyzje zawodowe osób pobierających renty i nie planuje takiego badania. Nie przeprowadzono też odrębnych analiz porównawczych państw ani spotkań i konsultacji poświęconych reformie.

Sytuacja ta wymaga interwencji prezesa Rady Ministrów, ponieważ oficjalna Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030, przyjęta uchwałą nr 27 Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2021 r. (M.P. poz. 218), przewidywała:

w działaniu IV.2.1 - zastąpienie istniejących rozwiązań mechanizmami, które nie będą powodowały ujemnych skutków podjęcia zatrudnienia dla łącznego dochodu osoby z niepełnosprawnością, z okresem wdrażania 2021-2025;

w działaniu V.1.1 - wprowadzenie rozwiązań legislacyjnych eliminujących tzw. pułapkę rentową, z okresem wdrażania do 2025 r.

Termin przyjęty przez Radę Ministrów upłynął, a według stanu ujawnionego w lipcu 2026 r. nie ma nawet wariantowej analizy reformy ani daty podjęcia decyzji.

Odpowiedzi resortu zawierają ponadto rozbieżności wymagające wyjaśnienia. W pierwszej odpowiedzi stwierdzono, że BAEL analizuje wpływ regulacji na aktywność zawodową, że MRPiPS przeanalizowało rozwiązania dziewięciu państw oraz że kierownictwo pozostaje w stałym kontakcie z organizacjami. W odpowiedzi uzupełniającej przyznano natomiast, że BAEL ma charakter opisowy i nie przeprowadzono dodatkowej analizy, że resort nie prowadzi odrębnych analiz porównawczych oraz że były jedynie pisemne wystąpienia trzech podmiotów, bez spotkań i konsultacji.

Jednocześnie MRPiPS szeroko opisało projekt UDER75. Z aktualnej dokumentacji Rządowego Centrum Legislacji wynika jednak, że projekt zachowuje progi 70% i 130% oraz sam mechanizm zmniejszania i zawieszania świadczeń. Dotyczy głównie automatyzacji rozliczeń, zmiany kwartalnych progów na roczne progi oparte na prognozowanym wynagrodzeniu i ograniczenia obowiązków informacyjnych. Zasadnicze wejście w życie przewidziano na 1 stycznia 2028 r. OSR projektu wskazuje „brak wpływu” na rynek pracy i nie przewiduje ustawowej ewaluacji. UDER75 nie może więc być przedstawiany jako realizacja celu polegającego na eliminacji pułapki rentowej.

Ministerstwo Finansów w piśmie z 7 lipca 2025 r., znak DWR1.021.36.2025, sprzeciwiło się zmianie, powołując się głównie na stabilizującą regułę wydatkową i procedurę nadmiernego deficytu. Jednocześnie MRPiPS podało koszt brutto pełnego zniesienia limitów w wysokości 162,3 mln zł rocznie oraz odrębny scenariusz dodatkowych wpływów do FUS na poziomie około 100,7 mln zł. Nie przedstawiono jednak pełnego rachunku kosztów netto ani metodologii obu szacunków.

Zakres oczekiwanej odpowiedzi

Proszę o odpowiedź skoordynowaną z MRPiPS, MF oraz ZUS, udzieloną osobno na każdy punkt. Jeżeli określonego dokumentu, analizy, decyzji lub terminu nie ma, proszę wskazać to wprost. Proszę także o podanie dat, sygnatur i nazw komórek odpowiedzialnych oraz o dołączenie dokumentów, o których mowa w pytaniach.

Z poważaniem

Marcin Józefaciuk Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej