Interpelacja w sprawie braku skoordynowanej polityki państwa ograniczającej nadumieralność mężczyzn oraz udzielenia niezadowalającej odpowiedzi na interpelację nr 17230p

Szanowny Panie Premierze,

3 sierpnia 2026 r. Ministerstwo Zdrowia udzieliło odpowiedzi na moją interpelację ponowną nr 17230p dotyczącą kryzysu zdrowia mężczyzn. Pismo nie zawiera odpowiedzi na żadne z 28 pytań. Nie przedstawia ani jednej żądanej tabeli, definicji, analizy, pozycji budżetowej, nazwy dokumentu, terminu, miernika ani wskazania osoby odpowiedzialnej. Resort ograniczył się do stwierdzenia, że wcześniejsza odpowiedź była wyczerpująca, oraz do powtórzenia deklaracji o podejściu populacyjnym.

Nie jest to spór o to, czy programy populacyjne są potrzebne. Są potrzebne. Problem polega na tym, że formalnie równy dostęp nie gwarantuje równego wykorzystania świadczeń ani porównywalnych efektów. Dane przekazane przez ministerstwo w innej sprawie pokazują, że mężczyźni stanowili około 36% uczestników programu „Moje Zdrowie“ w 2025 r., 41-42% uczestników programu ChUK i 44% uczestników programu przesiewowego raka jelita grubego. Mniejsza zgłaszalność współistnieje z większym ryzykiem zgonu i późnego wykrycia choroby.

Szczególnie niepokojąca jest nierówność standardu odpowiedzi parlamentarnej. 9 lipca 2026 r., a więc 25 dni przed pismem w mojej sprawie, ta sama podsekretarz stanu udzieliła odpowiedzi na interpelację nr 17850. Wskazała w niej wprost, że ministerstwo nie prowadzi prac nad odrębną strategią zdrowia mężczyzn i nie wyznaczyło terminu ich rozpoczęcia, że trwają prace nad Narodowym Programem Zdrowia na lata 2027-2036, że program przesiewowy raka gruczołu krokowego dla grup wysokiego ryzyka planowany jest na 2028 r., a także podała dane o udziale mężczyzn w programach i plany kampanii do końca 2026 r. Informacje te istniały, lecz nie zostały przekazane w odpowiedzi na moje szczegółowe pytania.

Bez sprostowania pozostawiono także twierdzenie, że mężczyźni „podejmują prawie 5-krotnie częściej zamach samobójczy“. Według danych KGP za 2025 r. wszystkich zarejestrowanych zamachów było 9 385 wśród mężczyzn i 5 550 wśród kobiet, czyli około 1,69 raza więcej. Zdarzeń zakończonych zgonem było natomiast odpowiednio 3 975 i 801, czyli około 4,96 raza więcej. Współczynnik pięciokrotny dotyczy zatem zgonów, nie wszystkich prób lub zamachów. Pomylenie tych kategorii osłabia rzetelność diagnozy i utrudnia projektowanie prewencji.

Skala problemu pozostaje strukturalna. Według GUS w 2025 r. oczekiwane trwanie życia wynosiło 75,37 roku dla mężczyzn i 82,48 roku dla kobiet, a więc różniło się o 7,11 roku. Poprawa trendu nie znosi obowiązku państwa do badania przyczyn tej luki i rozliczania skuteczności działań.

Sprawa wykracza poza kompetencje jednego departamentu Ministerstwa Zdrowia. Dane, wydatki i instrumenty pozostają w gestii MZ, NFZ, GUS, KGP, MRPiPS, ZUS i innych instytucji.

Dlatego zwracam się do Prezesa Rady Ministrów o skoordynowaną odpowiedź Rady Ministrów na następujące pytania:

Zdrowie mężczyzn nie jest problemem konkurencyjnym wobec zdrowia kobiet. Jest odrębnym, mierzalnym wyzwaniem zdrowia publicznego, które wymaga reakcji proporcjonalnej do skali ryzyka. Polityka bez odpowiedzialnego właściciela, budżetu, harmonogramu i wskaźników nie może zostać oceniona ani rozliczona.

Proszę o odpowiedź punkt po punkcie, bez zastępowania danych opisem programów dostępnych na zasadach ogólnych. Jeżeli określone dane nie istnieją, nie są gromadzone albo decyzja nie została podjęta, proszę wskazać to jednoznacznie.

Z poważaniem Marcin Józefaciuk Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej