Interpelacja w sprawie funkcjonowania i przyszłości Narodowego Instytutu Wolności

Szanowna Pani Minister,

Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego (NIW-CRSO) został utworzony w 2017 roku jako agencja wykonawcza odpowiedzialna za wspieranie rozwoju społeczeństwa obywatelskiego oraz działalności pożytku publicznego i wolontariatu. Od początku swojej działalności instytut był przedmiotem licznych kontrowersji związanych z nieprawidłowościami w zarządzaniu środkami publicznymi oraz brakiem transparentności w procesie przyznawania dotacji.

W 2023 roku Najwyższa Izba Kontroli przeprowadziła kontrolę w NIW-CRSO, która wykazała liczne nieprawidłowości organizacyjne i zarządcze, w tym przypadki nielegalnego finansowania organizacji pozarządowych powiązanych z ówczesną partią rządzącą. W wyniku tych ustaleń, w marcu 2024 roku, dyrektor instytutu został odwołany ze stanowiska przez minister ds. społeczeństwa obywatelskiego.

W kwietniu 2024 roku nowy dyrektor NIW-CRSO złożył zawiadomienie do prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez swojego poprzednika oraz jego zastępców, dotyczące m.in. niegospodarności i przyznawania dotacji „swoim“ organizacjom. W czerwcu 2024 roku ministerstwo poinformowało o kolejnych nieprawidłowościach w instytucie, skutkujących koniecznością zwrotu ponad 2 milionów złotych oraz odstąpieniem od podpisania umów na około 5 milionów złotych.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na poniższe pytania.

1. Jakie działania podjął rząd w celu naprawy stwierdzonych nieprawidłowości w Narodowym Instytucie Wolności? Czy wprowadzono nowe procedury kontrolne i nadzorcze?

2. Czy rząd planuje przeprowadzenie audytu finansowego NIW-CRSO za okres od momentu jego powstania do chwili obecnej? Jeśli tak, to kiedy można spodziewać się jego wyników?

3. Jakie kroki podjęto w celu odzyskania środków publicznych niewłaściwie rozdysponowanych przez NIW-CRSO? Czy podjęto działania prawne wobec osób odpowiedzialnych za stwierdzone nieprawidłowości?

4. Jakie są obecne kryteria przyznawania dotacji przez NIW-CRSO? Czy wprowadzono zmiany mające na celu zwiększenie transparentności i obiektywności tego procesu?

5. Jakie są plany rządu dotyczące przyszłości Narodowego Instytutu Wolności? Czy zdaniem rządu ten instytut ma sens istnienia w obecnej formule, a jeśli nie, to jakie zmiany są rozważane?

6. Czy rząd planuje wprowadzenie mechanizmów umożliwiających społeczną kontrolę nad działaniami NIW-CRSO, aby zapobiec przyszłym nieprawidłowościom?

7. Jakie działania edukacyjne i informacyjne podejmuje rząd w celu promowania transparentności i odpowiedzialności wśród organizacji pozarządowych korzystających ze środków publicznych?

Z poważaniem

Krzysztof Piątkowski Poseł na Sejm RP